'आजको दिन पहिले भोट अनि भान्सा’

रवीन्द्र उप्रेती

महोत्तरी — स्थानीय तह निर्वाचनका लागि जिल्लाभरका मतदान केन्द्रमा उत्साह देखिएको छ  । यस्तो उत्साह ग्रामिण भेगमा अझ बढी देखिएको छ । जिल्लाका १५ वटै नगर तथा गाउँपालिकामा रहेको ४ सय १५ मतदान केन्द्रमा बिहानैदेखि मतदाताको लाम लागेको छ ।

२ दशक लामो प्रतिक्षापछि भइरहेको स्थानीय तह निर्वाचनमा आफनो लोकतान्त्रिक अधिकारलाई लिएर महिलाहरुमा पनि व्यापक उत्साह देखिएको छ । कामकाज छाडेर बिहानैदेखि मतदान केन्द्र पुगेका महिलाहरुको लाम सवैभन्दा ठूलो छ । लाम लागेर मतदानको पालो पर्खिरहेका महिलाले भने, ‘आजको दिन पहिले भोट अनि ‘भान्सा’ ।'

बिहानैदेखि यस्ता दृष्य जिल्लाभरका मतदान केन्द्रमा देखा परेका छन् । मतदाताको उत्साहजनक उपस्थितिले उम्मेदवार पनि आ-आफनो जीतप्रति आस्वास्थ देखिएका छन् ।

आफन्तको सहयोगमा ८० नागेका बृद्धबृद्धा पनि मत खसाल्न पुगेका थिए । आफन्त नभएका जेष्ठ नागरिकलाई छिमेकीले मतदान केन्द्रसम्म पुर्‍याई दिएका थिए । घुम्टोले ढाकेका नयाँ बेहुलीदेखि अशक्तसमेत मतदानमा सहभागि देखिएका छन् ।

मूख्य निर्वाचन अधिकृत किरणकुमार पोखरेलकाअनुसार अपरान्ह १२ बजेसम्म १५ वटै स्थानीय तहमा ५० प्रतिशतबढी मतदान भएको छ । बर्दिवसको बरडाँडा मतदान केन्द्रमा सबैभन्दा बढी ६६ प्रतिसत मत खसेको त्यहाँका निर्वाचन अधिकृत मणिराम न्यौपानेले जनाएका छन् ।

प्रशासन र सुरक्षा निकायले शान्तिपूर्ण निर्वाचनका लागि भरपर्दो ब्यवस्था मिलाएकोले पनि वुथहरुमा मतदाताको ओइरो लागेको हो । नेपाल प्रहरी , सशस्त्र र सेनाले सवारी तथा पैदल गस्ती तीब्र पारेका छन् । नेपाली सेनाका हेलिकप्टरले बिहानैदेखि हवाई गस्ती जारि राखको छ । यसले मतदातामा थप सुरक्षा अनुभूति गराएको छ ।

नेपाल भारत सीमा सील गरिएको छ । विना पासका सयौं सवारीलाई सुरक्षाकर्मीले नियन्त्रण लिएको छ । प्रहरी उपरीक्षक कुबेर कडायतकाअनुसार सिंहासनी मतदान केन्द्रमा स्वतन्त्र उम्मेदवार राजदेव यादवमाथि कुटपिट गरेको आरोपमा २ जनालाई नियन्त्रणमा लिएको छ ।

सुरक्षा संयन्त्रकाअनुसार अधिकांश मतदानस्थल अति संवेदनशील भएकाले त्यहाँ सोही अनुरुपको सुरक्ष प्रबन्ध मिलाएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी बाबुराम श्रेष्ठले जनाएका छन् ।

आज मौसमले पनि साथ दिएकोले मतदानम सहज बनेको हो । हिजोसम्म झण्डै ४० डिग्री हाराहारी रहेको यहाँको तापक्रम राति छिटफुट वर्षा हुनुकासाथै बिहानैदेखि आकाशमा बदली भएकाले मौसम अनुकुल भएको हो ।

सदरमुकामबाट सबैभन्दा दूरीमा रहेको बर्दिवास गाउँपालिकाको खयरमारामा पनि मतदातको व्यापक उत्साह देखिएको छ । जिल्लामा कांग्रेस, एमाले, एमाओवादी, राजपा , संघीय समाजवादी फोरमबीच पार्टीबीच मुख्य प्रतिस्पर्धा हुने देखिएको छ । विगत निर्वाचनका अनुभवले घोषित गरिएका १ सय २९ अतिसंवेदनशील मतदान केन्द्रमा सोही अनुरुपको सुरक्षा व्यवस्था मिलाइएको प्रशासनले जनाएको छ ।

प्रकाशित : आश्विन २, २०७४ १४:०८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

१२ करोडको अंगुरखेती

नेपालकै पहिलो व्यवसायिक भाइनयार्ड
सुरज कुँवर

काठमाडौं — अंगुर भन्नेबित्तिकै हाम्रो दिमागमा सेतो र कालो रंगको झुप्पाहरू देखापर्छन् । तर विश्वभर ८ हजारभन्दा बढी प्रजातिका अंगुर फल्छन् । तीमध्ये हामीले कति चाख्ने अवसर पाएका छौं ? सायद केही थोरै मात्रै । किनकि नेपालमा अझै पनि व्यावसायिक अंगुर खेती सुरु भएकै छैन ।

वरिष्ठ बागबानीविद् धर्म महर्जनका अनुसार, नेपालमा ४२ वर्षअघि अमेरिकी सहयोगबाट अंगुर खेतीको परीक्षण थालिएको थियो । तर, अझै पनि यो ठूलो मात्रामा बिस्तार हुन सकेको छैन । अमेरिकी सहयोगमा टोरु कोन्डो नाम गरेका बागबानीविज्ञले नेपालमा थालेको अंगुरखेतीको सुरुआतलाई नेपाल सरकारले किसानको खेतसम्म पुर्‍याउन कोसिस गरिरहेको छ तर सफल भएको छैन । कीर्तिपुरको बागबानी केन्द्रले अंगुरका बिरुवा उत्पादन गरिरहेको छ । तर, किसानले मागे जति उपलब्ध गराउन नसकिरहेको त्यहाँका अधिकृत लेखबहादुर न्यौपानेले बताए । ‘कीर्तिपुरको बागबानीमा वार्षिक ५/७ सय बिरुवा मात्रै उत्पादन हुन्छन् तर ५ हजार हाराहारी बोटको देशभरबाट माग हुन्छ,’ अधिकृत न्यौपानेले भने ।

अंगुरखेती अन्य फलफूलजस्तो बोट लगाइदिएपछि सजिलै हुर्किंदैन । यसलाई विशेष मिहिनेत गर्नुपर्छ । अंगुरको बोटमा जब फल लाग्न थाल्छन् कीरा र चराबाट जोगाउन किसानको धेरै मिहिनेत गर्नुपर्छ । यो झन्झटिलो छ । हरेक अंगुरका झुप्पालाई नेट वा ब्यागमा प्याकिङ गर्नुपर्छ ।

कोन्डोकै पदचिह्न पछ्याउँदै यति बेला काठमाडौं नजिकै केही करोड लगानीमा थानकोटका कुमार कार्कीले अंगुरखेती थालेका छन् । ७ वर्षअघि उनले ७ रोपनीबाट सुरु गरेको अंगुरखेती अहिले काठमाडौं हुँदै धादिङको काउले, जुगेखोलासम्म १ सय २० रोपनीमा फैलिएको छ । साउन, भदौमा कार्कीलाई भाइनयार्डमा अंगुर टिप्न भ्याइनभ्याई हुन्छ ।

हालैको एक शनिबार धादिङको नौबिसेदेखि ४ किलोमिटर माथि बाइरोडको बाटो हुँदै थ्राके पुग्दा उनी बारीमा उत्पादन भएको अंगुरलाई त्यही वाइन कसरी बनाउने भनी लागिपरेका थिए । थाक्रेको काउले र पातलेवनका भाइनयार्डलाई कार्कीले पर्यटनसँग जोडेका छन् । अर्थात् यहाँबाट उत्तरतर्फका एक दर्जनभन्दा बढी हिमाल हेर्न पाइन्छ । पातलेवनमा रिसोर्ट पनि चलाइएको छ ।

यहाँ कार्कीले सन् २००९ देखि पातलेवन ब्रान्डमा कमर्सियल वाइन उत्पादन पनि गर्दै आएका छन् । यसमा उनले १२ करोड लगानी गरिसकेको बताए । यस वर्ष ६ हजार बोतल वाइन उत्पादन गरेका कार्कीले २०१७ मा ६ हजार बोतल उत्पादन गर्ने भनेका छन् ।

अहिले पनि फलफूलको उत्कृष्ट १० को सूचीमा अंगुर विश्वभर आँप, केरापछि परेकै हुन्छ । तर, नेपालले भने हरेक वर्ष करोडौं रुपैयाँ बराबरको अंगुर आयात गरिरहेको छ । तर, टुरिस्ट गाइड कार्कीले झैं धेरैले अंगुरमा लगानी गरे, यो आम्दानीको राम्रो स्रोत हुन सक्छ । किनकि कार्कीले अहिले लगानी उठाउन थालिसकेका छन् ।

प्रकाशित : आश्विन २, २०७४ १४:०८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्