पर्वतमा दिनभर प्रदर्शन

कान्तिपुर संवाददाता

पर्वत — उत्तरी जलजला गाउँपालिकाअन्तर्गतका पाँच गाविसका बासिन्दाले केन्द्र फेर्न माग गर्दै आइतबार आठौं दिन पनि प्रदर्शन गरेका छन् । माझफाँटका केही वडासहित धाइरिङ, बनौं, शालिजा र नांलीबाङका स्थानीयले नाराबाजीसहित सदरमुकाम परिक्रमा गर्दै दिनभर जिल्ला प्रशासन र जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय अघि धर्ना दिए ।

सबै गाउँवासीको पायक पर्ने स्थानमा केन्द्र नराखेसम्म कार्यालय सञ्चालन हुन नदिने चेतावनी उनीहरूले दिएका छन् । ‘७० प्रतिशत जनतालाई दु:ख दिनेगरी तोकिएको केन्द्र कुनै हालतमा मान्य हुने छैन,’ नांलीबाङका अगुवा हरिविकास जीसीले भने, ‘नभए जीपीएस नक्सालाई आधार बनाएर केन्द्र राखियोस् ।’ स्थानीयले केन्द्र नबदलेसम्म आन्दोलन जारी राख्ने बताए ।

आन्दोलनमा उत्रिएकाहरूप्रति जिल्लाका सबै दलहरूले ऐक्यबद्धता जनाएका छन् । प्रशासनको गेटमा आयोजित कोणसभामा कांग्रेस, एमाले, माओवादी केन्द्र, राप्रपा, नयाँ शक्तिलगायत पार्टीका नेताहरूले गाउँपालिकाको केन्द्र अपायक भएको भन्दै सच्याउन माग गरे ।

बाँसखर्क, माझफाँट, लेकफाँट, शालिजा, धाइरिङ, बनौ र नांलीबाङलाई मिलाएर जलजला गाउँपालिका बनेको हो । पुन:संरचना आयोगका अध्यक्ष बालानन्द पौडेलले शक्ति र पहुँचका आधारमा केन्द्र तोकेको स्थानीयको आरोप छ । यस्तै जलजलाको केन्द्र बदल्ने विषयमा आइतबार जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालयमा सर्वपक्षीय बैठक बसेको थियो । बैठक कुनै निष्कर्षमा पुग्न नसकेको संयन्त्रमा सहभागी नेकपा माओवादीका जिल्ला अध्यक्ष बैकुण्ठ गिरीले बताए ।

प्रकाशित : चैत्र ७, २०७३ ०८:५२
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सबैका बेग्लै पहिचान

विनोद त्रिपाठी

मुस्ताङ — मुस्ताङका नयाँ गाउँपालिकामा सांस्कृतिक र जातीय विविधताका आ–आफ्नै विशेषता छन् । नयाँ संरचनाका गाउँपालिकालाई विविधताबीचको एकताका रूपमा चित्रण गर्दै जिल्लावासी कार्यान्वयनमा जुटिरहेका छन् ।

साबिकका गाविस लोमन्थाङ, छोसेर र छोन्हुप मिसाएर लोमन्थाङ गाउँपालिका, घमी, चराङ र सुर्खाङ गाविस मिसाएर डालमे गाउँपालिका, छुसाङ, कागबेनी, मुक्तिनाथ र झोङ मिसाएर बाह्रगाउँ–मुक्तिक्षेत्र गाउँपालिका, जोमसोम र मार्फा गाविसबाट घरपझोङ गाउँपालिका र टुकुचे, लेते, कोबाङ र कुन्जो गाविस मिलाएर थासाङ गाउँपालिका भएको छ । लोमन्थाङ निकै पुरानो राजखलक रहेको क्षेत्र हो । लोवा जातिको बसोबास रहेको यो गाउँपालिका चीनको सिमानामा पर्छ । मुख्य पेसा पर्यटन र कृषि भएको यहाँका अधिकांश युवा अमेरिका र कोरिया पलायन भएका छन् । मुस्ताङी राजाले विसं १४०० देखि शासन चलाएको यो क्षेत्रमा बसोबास गर्ने अधिकांशको नातासम्बन्ध चीनको सिगात्सेसँग जोडिएको छ । ७ सय वर्षअगाडि मुस्ताङी राजपरिवारहरू सिगात्सेबाट नेपाल प्रवेश गरेका थिए ।

लोमन्थाङ र डालमे गाउँपालिकाको सांस्कृतिक र जातीय विशेषता समान छ । धौलागिरि बोर्डिङ स्कुलका प्रिन्सिपल चन्द्रबहादुर गुरुङ ताङेका अनुसार यी दुवै गाउँपालिका उपल्लो मुस्ताङमा पर्ने भएकाले पेसा, धर्म, रीतिरिवाज एकै प्रकारका छन् । २०६३ सालसम्म दुवै गाउँपालिकामा प्रत्यक्ष मुस्ताङीराजाको शासन चल्ने गरेको थियो । डालमे गाउँपालिकाको केन्द्र चराङ तोकिएको छ ।

बाह्रगाउँ–मुक्तिक्षेत्रको विशेषता अझ फरक छ । छुसाङ, कागबेनी, मुक्तिनाथ र झोङ गाविस मिलाएर बनाइएको डालमे पुरानो ऐतिहासिक नाम हो । यहाँ पहिला १२ वटा गाउँ थिए । विवाह गर्नुपरे यिनै १२ गाउँभित्र मात्र गर्नुपर्ने नियम रहेको ताङेले जानकारी दिए । ‘मुक्तिनाथ मन्दिर यो गाउँपालिकामा रहेकाले हिन्दु तथा बौद्ध धर्मको संगमका रूपमा चिनिएको छ,’ उनले भने, ‘मुक्तिनाथले विश्वमै मुस्ताङको विशेषतालाई झल्काएको छ ।’

जोमसोम र मार्फा गाविसबाट बनेको घरापझोङ गाउँपालिका यहाँको सदरमुकाम हो । स्याउ उत्पादन र होटल व्यवसायीका रूपमा यो क्षेत्र परिचित छ । यो क्षेत्र पहिले पाँच गाउँलेका रूपमा चिनिन्थ्यो । ठिनी, स्याङ, मार्फा, झैरो र सिमाङ गाउँबाट घरापझोङ बनेको हो । जोमसोमको नामकरण धेरै पछि गरिएको स्थानीय बताउँछन् । यो गाउँपालिकामा मुख्य गरी थकालीको बसोबास छ । थासाङ गाउँपालिका मुस्ताङको तल्लो क्षेत्र हो । शेरचन, भट्टचन, गौचन र तुलाचन नामबाट यो क्षेत्र चार चनका रूपमा चिनिएको छ । यो गाउँपालिका थकालीको पुख्र्यौली थलो हो । थाकखोलाका रूपमा प्रसिद्ध रहेको यहाँ थकालीका विविध सांस्कृतिक परम्परा रहेको समाजसेवी अशोक गौचनले जानकारी दिए ।

मंगलबारदेखि नै नयाँ संरचनाअनुसार काम सुरु गरिएको जिविसले जनाएको छ । साबिकका गाविस सचिवमध्ये वरिष्ठका आधारमा ५ वटै गाउँपालिकामा निमित्त कार्यकारी अधिकृत तोकिएको छ । नायब सुब्बाअन्तर्गत काम गरेका सचिव कर्मचारीलाई गाउँपालिकामा निमित्तको जिम्मा दिइएको जिविसका अधिकृत रवीन्द्र तिवारीले बताए । अन्य कनिष्ठ सचिवलाई वडा तहबाट काम गर्न जिम्मेवारी तोकिएको छ । सरकारले तोकेबमोजिमको संरचनाअनुसार यहाँका सबै गाउँपालिकाका कर्मचारीले काम सुरु गरेका छन् । साबिक मार्फा गाविसका सचिव प्रेम पौडेलले लेटरप्याड, छाप लगायतका सामग्री तयार गर्न थालिएको जानकारी दिए । ‘वडा तहबाटै गाउँपालिकाको जिम्मेवारीअनुसार काम सुरु गरिसकेका छौं,’ उनले भने, ‘आर्थिक वर्ष साउनसम्म नाम नयाँ तर पुरानै कामले निरन्तरता पाउनेछ ।’ हाल तोकिएको नयाँ संरचनाले स्थानीयबीच निकै उत्साह थपिएको उनले बताए ।

प्रकाशित : चैत्र ७, २०७३ ०८:५२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT