ढुंगा चोरी बढ्यो

खोला र गाउँभरि ढुंगाको थुप्रो
कान्तिपुर संवाददाता

कचनापुर (बाँके) — राप्तीपारिका सामुदायिक वनभित्र रहेका खोलाबाट ढुंगा चोरी बढेको छ । ढुंगाको मूल्य बढेपछि चोरी पनि बढेको हो । अवैध रूपमा उत्खनन गरिएका ढुंगा ठेकेदारलाई बिक्री हुने गरेको छ । एक ट्रली ढुंगा करिब ६ देखि ८ हजारसम्ममा बिक्री हुने गरेको छ ।

त्यस क्षेत्रका वन कर्मचारी, प्रहरी प्रशासन मौन बस्दा चोरी बढेको स्थानीय बताउँछन् । स्थानीयले उनीहरूको मिलोमतोको आरोप लगाएका छन् । चोरिएका ढुंगा, गिट्टी दिनदहाडै बिक्री हुने गरेको छ । सबैभन्दा बढी मुगुवा खोलाबाट चोरी हुने गरेको हो । ढुंगा कारोबारीमा स्थानीय युवा पनि संलग्न छन् ।

प्रभावकारी अनुगमन अभावमा नदीजन्य पदार्थको दोहोन बढेको हो । ‘यो त अति भयो । जताततै ढुंगाको थुप्रो लागेको छ,’ अनुगमनका लागि मुगुवा खोला पुगेका बाँकेका स्थानीय विकास अधिकारी हरि प्याकुरेलले भने, ‘कसले चोरी गरेर ढुंगा थुपारेको हो पत्ता लगाएर लिलामी गर्छौं ।’ त्यसका लागि जिल्ला वनसँग समन्वय भइरहेको उनले बताए ।

जिल्ला समन्वय समितिबाट अनुमति पाएका ठेकेदारबाहेकअन्यले खोलाबाट ढुंगा झिक्न नपाउने उनले बताए । अनुमतिबिना ठेकेदारले पनि ढुंगा थुपारेर राख्न नपाउने सर्त छ । इजाजत पाएका ठेकेदारले समेत खोलामा बढी ढुंगा झिक्न डोजर प्रयोग गर्ने गरेको पाइयो । उत्खननका नाममा खोला नजिकै क्रसर राखिएका छन् ।
जिल्ला समन्वय समिति, बाँकेबाट चालु आवका लागि ढुंगा, बालुवा, गिट्टी झिक्न नेपालगन्जका शिवम ट्ेरडर्सका त्रिभुवनलाल यादवले करिब ९ करोडमा ठेक्का पाएका छन् । सर्तअनुसार निश्चित तोकिएको खोला नालाबाटकरिब ११ लाख क्युफिट ढुंगा,साढे २४ लाख बालुवा र गिट्टीगरी ५२ लाख ३२ हजार क्युफिट झिक्न पाउनेछन् ।

प्रारम्भिक वातावरणीय प्रतिवेदनका आधारमा मात्रै ढुंगा, गिट्टी, बालुवा, मोरङ उत्खनन र निकासीका लागि अनुमति दिइन्छ । ५० प्रतिशत राष्ट्रिय वन निकुञ्जमा परेपछि सामुदायिक वन क्षेत्रभित्रका खोलाबाट ढुंगा, गिट्टी व्यापक निकासी हुन थालेको छ । बाँकेका वन अधिकृत पुष्पराज बर्तौलाले त्यसबारे अनुमगन गरी कारबाही अघि बढाउने बताए ।

प्रकाशित : चैत्र ८, २०७३ ०९:४१
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

१२ सातामाथिको गर्भपतन सेवा सुरु

कान्तिपुर संवाददाता

अछाम — बयालपाटा अस्पतालमा १२ साताभन्दा बढीको सुरक्षित गर्भपतन सेवा सुरु गरिएको छ । सुदूरपश्चिमको सेती अञ्चल अस्पताल धनगढीले मात्र यसअघि यस्तो सेवा दिँदै आए पनि बयालपाटा अस्पताल अछाममा पहिलो पटक सुरु भएको हो ।

अस्पतालका डा. विकास गौचनले आई पास नेपाल नामक संस्थाको सहयोगमा राष्ट्रिय स्वास्थ्य तालिम केन्द्रद्वारा सञ्चालित १२ हप्ताभन्दा बढीको गर्भपतन सेवासम्बन्धी तालिम लिएर सूचीकृत स्वास्थ्यकर्मी भएसँगै अब यो सेवा बयालपाटामा पनि थालिएको बताए ।

‘यस खालको गर्भपतन निकै जोखिमपूर्ण मानिन्छ,’ अस्पतालका डा. गौचनले भने, ‘१२ हप्तासम्मको गर्भपतनलाई मात्र कानुनी मान्यता दिइएकोमा केही विशेष परिस्थितिमा मात्र त्योभन्दा माथिको गर्भपतन सम्भव हुने व्यवस्था कानुनले गरेको छ ।’ 

आमा र गर्भमा रहेको बच्चा दुवैको ज्यान जोखिम रहेमा, हाडनाता करणी तथा जबजस्ती करणीको गर्भ छ भने सूचीकृत चिकित्सकले मात्र सेवा दिन सक्ने व्यवस्था कानुनले गरेको गौचनले जानकारी दिए ।

असुरक्षित गर्भपतनका कारणले अछामसहित सुदूरपश्चमका पहाडी जिल्लाका महिलाले अकालमै ज्यान गुमाउन परिरहेको थियो । अब भने यसभन्दा माथिको पनि सुरक्षित गर्भपतन सेवा सुरु भएपछि यहाँका महिलालाई राहत हुने अस्पतालका मेडिकल निर्देशक डा. सन्तोषकुमार ढुंगानाले बताए । 

सेवा सुरु भएपछि अछाम, बाजुरालगायत महिलाले हजारौं तिरेर यस्तो सेवा लिन धनगढी वा भारत जानुपर्ने बाध्यता हटेको ढुंगानाको भनाइ छ । अछाममा सुरक्षित गर्भपतन सेवा पूर्ण रूपले नि:शुल्क भएसँगै गुणस्तरीय पनि हुने भएकाले अब अकालमा महिलाले असुरक्षित गर्भपतनबाट ज्यान गुमाउनु नपर्ने उनले बताए । 
१२ हप्तासम्मको सुरक्षित गर्भपतन सेवा अछाममा ०६० बाट सुरु भए पनि सेवा प्रदायकको नियमित उपस्थिति नहुँदा ०६६ सालबाट मात्र नियमित रूपमा जिल्ला अस्पताल र न्याय हेल्थ नेपालद्वारा सञ्चालित बयालपाटा अस्पतालबाट सेवा प्रदान गर्न सुरु गरिएको थियो ।

यसका लागि आवश्यक सुरक्षित गर्भपतन सेवा जिल्ला अस्पताल, बयालपाटा अस्पताल तथा दुई प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र कमलबजार र चौरमाडौसहित १० वटा स्वास्थ्य चौकीमा सम्पूर्ण रूपले नि:शुल्क उपलब्ध रहेको छ ।

अझै पनि यो सेवा सहज रूपमा विभिन्न स्वास्थ्य संस्थाबाट पाउने जानकारी नहुँदा धेरै महिलाले महँगो शुल्क तिरेर निजी औषधि पसल तथा क्लिनिकबाट औषधि खाएर अपूर्ण गर्भपतन भई समस्या लिएर अस्पताल आउने गरेको डाक्टरले बताए ।

 नेपालमा १२ हप्ताभन्दा बढीको सुरक्षित गर्भपतन गर्ने सूचीकृत स्वास्थ्य संस्था सीमित मात्र भएकाले धेरैलाई यो सेवा लिन राजधानी नै धाउनुपर्ने बाध्यता छ । 

नेपालमा ७ प्रतिशत आमाको ज्यान असुरक्षित गर्भपतनको कारणले जानेछ भने विश्व स्वास्थ्य संगठनको तथ्यांकअनुसार संसारभर ४९ प्रतिशत महिला असुरक्षित गर्भपतन सेवा लिन बाध्य छन् ।


 

प्रकाशित : चैत्र ८, २०७३ ०९:४१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT