निर्वाचनलाई पूरक सुरक्षा योजना : गृह

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौं — गृह मन्त्रालयले स्थानीय तहको दोस्रो चरण निर्वाचन तयारी तीव्र पारिएको जनाएको छ । मधेसकेन्द्रित दल राष्ट्रिय जनता पार्टी (राजपा) ले चुनावमा भाग नलिने भन्दै आन्दोलन घोषणा गरेको पृष्ठभूमिमा यी सबै पक्षलाई ध्यानमा राखेर पूरक सुरक्षा योजना तयार पारिएको गृहले जनाएको छ । दोस्रो चरणमा ६ हजार ५ सय ६७ मतदान केन्द्रमा मतदान हुँदैछ ।

पहिलो चरणको सुरक्षा योजनामा देखिएका कमजोरी सुधार्ने र थप चुस्त सुरक्षा बनाउने हिसाबले पूरक सुरक्षा योजना बनाइएको गृह प्रवक्ता दीपक काफ्लेले बताए । उनले प्रत्येक मतदान केन्द्रको सुरक्षा अवस्था र चुनौती विश्लेषण गरी तयारीसमेत थालिएको बताए । ‘विकसित राजनीतिक घटनाक्रम र त्यसले उत्पन्न गराउने चुनौती विश्लेषण गरी सुरक्षा योजना निरन्तर परिर्माजन हुन्छ,’ काफ्लेले भने ।

सुरक्षा योजनामा निर्वाचन केन्द्रहरूलाई सामान्य, संवेदनशील र अति संवेदनशील गरी तीन चरणमा छुट्याइएको छ । ‘सबै मतदान केन्द्रलाई उच्च संवेदनशील हिसाबले हेरेर त्यहीअनुसार सुरक्षाकर्मी अलर्ट रहनेछन्,’ उनले भने ।

गृहले विकसित घटनाक्रमलाई ध्यानमा राख्दै सबै म्यादी प्रहरीको म्याद थप्ने तयारी गरिरहेको छ । ५५ दिनको कार्यावधि तोकिएका म्यादी प्रहरीलाई पछिल्लो पटक जेठ १५ मा २० दिनको समय थपिएको थियो । निर्वाचनको मिति पटक–पटक सरेसँगै गृहले म्यादी प्रहरीको म्याद थप १५ दिन थप्ने गृहकार्य थालेको हो । अहिले म्यादी प्रहरीको म्याद असार ६ गतेसम्मलाई मात्रै छ । प्रवक्ता काफ्लेले स्वैच्छिक रूपमा छाडेका बाहेक सबै (७५ हजार म्यादी प्रहरी) लाई खटाइने जनाए ।

सबै जिल्लामा सुरक्षाका निम्ति आवश्यक बन्दोबस्तीका सामान र खर्चको व्यवस्था भइसकेको काफ्लेले जानकारी दिए । गृहले मतगणना नतिजा निश्चित समयमा सर्वसाधारण र सञ्चारकर्मीलाई उपलब्ध गराउन मतगणना स्थलबाहिर डिजिटल स्क्रिन राख्नेबारे पनि तयारी थालिसकेको छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ २९, २०७४ ०८:१६
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

पर्सा निकुञ्जमा १९ बाघ

अब्दुल्लाह मियाँ

काठमाडौं — पछिल्लो पटक घोषणा भएको पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जमा विश्वमै दुर्लभ पाटेबाघको संख्या चार वर्षमा झन्डै तेब्बर भएको छ ।

निकुञ्जका प्रमुख संरक्षण अधिकृत (चिफ वार्डेन) हरिभद्र आचार्यले गत फेब्रुअरीमा गरिएको तीनमहिने ‘क्यामेरा ट्रयापिङ’ को विश्लेषण गर्दा ६२७.३९ वर्गकिलोमिटर क्षेत्रमा फैलिएको पर्सा निकुञ्जमा बाघको संख्या १९ वटा देखिएको बताए ।

‘तीन वर्ष अवधिमा बाघको संख्या झन्डै तेब्बर भएको छ,’ आचार्यले कान्तिपुरसँग भने, ‘यसले हामी उत्साही छौं ।’ सन् १९८४ मा स्थापना भएको आरक्षलाई सरकारले जेठ पहिलो साता निकुञ्ज घोषणा गरेको थियो । मुलुकको १२औं पर्सा निकुञ्ज पर्सा, बारा र मकवानपुरमा पूर्वपश्चिम राजमार्गको उत्तरदक्षिणमा फैलिएको छ । यो निकुञ्ज चितवन निकुञ्ज र भारततिरको वाल्मीकि टाइगर रिजर्भसँग जोडिन्छ ।

सन् २०१३ को बाघगणनामा तत्कालीन पर्सा वन्यजन्तु आरक्षमा ७ वयस्क बाघ पाइएका थिए । सन् २००८ को गणनामा त जम्मा ४ वटा थिए । निकुञ्जको भाटाखोलादेखि महादेवखोला क्षेत्र बाघको मुख्य बासस्थान हो ।

यो क्षेत्रमा आहारा प्रजाति लगुना, मृग, चित्तल, जरायो, बँदेलको संख्या राम्रो भएकाले बाघ यही क्षेत्रमा धेरै ओहोरदोहोर गर्ने गरेको निकुञ्जका सहायक संरक्षण अधिकृत वीरेन्द्र कँडेलले बताए । बाघ, गैंडा, गौरीगाई, हात्तीलगायत वन्यजन्तु वृद्धिसँगै यो निकुञ्जमा पर्यटन प्रवद्र्धन हुने विश्वास गरिएको छ । भर्खरै गरिएको निकुञ्ज घोषणाले यहाँका प्राविधिक, सहयोगी संस्था, पर्यटन व्यवसायी र मध्यवर्ती क्षेत्रका बासिन्दा उत्साही देखिन्छन् ।

दुई वर्षअघि विस्तार गरिएको हलखोरिया दह क्षेत्रमा दुइटा नयाँ बाघ देखिएका छन् । यस क्षेत्रमा बाघसँगै गैंडा र हात्ती पनि छन् । ‘विस्तार गरिएपछिको संरक्षण क्षेत्रमा ठूला प्रजातिका वन्यजन्तुको बढोत्तरी भएको छ,’ चिफ वार्डेन आचार्यले भने, ‘यो क्षेत्र विस्तारपछिको उपलब्धि हो ।’ यही क्षेत्र भएर जंगली हात्ती सर्लाहीको वागमतीसम्म ओहोरदोहोर पनि गर्छन् ।

यसअघि उक्त क्षेत्रमा बाघ र गैंडा भेटिएका थिएनन् । विस्तारसँगै आहारा प्रजातिको संख्या बढ्नुका साथै बासस्थान सुधार र हेरचाह बढेपछि बाघको संख्या बढदै गएको हो । २०७२ असारमा १ सय २७ वर्गकिलोमिटर क्षेत्र पर्सा आरक्षमा गाभिएको थियो । यो क्षेत्रमा वन्यजन्तु अनुगमन/गस्ती प्रभावकारी पारिनुका साथै बासस्थान सुधार र आहार व्यवस्थापनमा विशेष जोड दिइएको छ । वन्यजन्तुको सुरक्षाका लागि नयाँ पोस्ट खडा गरी २४ सै घण्टा गस्ती मजबुत पारिएको छ ।

वन्यजन्तु र चराचुरुंगीका लागि पानी कम भएको क्षेत्रमा कृत्रिम पोखरी निर्माणलाई तीव्रता दिइएको छ ।

निकुञ्जको कोर क्षेत्रमा वयस्क बाघसँगै बच्चा बाघ (डमरु) पनि देखिने गरेका छन् । निकुञ्जका सहायक वार्डेन अशोक रामले रामभोरिभाटा क्षेत्रमा दुई बच्चा बाघसहित बघिनी पटक–पटक देखिने गरेको सुनाए । ‘फिल्ड अनुगमनका क्रममा बच्चासहितको माउ देखिने गरेका छन्,’ अशोकले भने, ‘गस्तीका क्रममा पनि धेरै पटक बाघ देखिएको छ ।’

बाघ अनुगमनका लागि जुलोजिकल सोसाइटी अफ लन्डन नेपाल (जेडएसएल, नेपाल) ले आर्थिक तथा प्राविधिक सहयोग गरेको थियो । जेडएसएलले बाघ अनुगमनका लागि ३ सय ३४ स्वचालित क्यामरा उपलब्ध गराएको थियो । ६२७.३९ वर्गकिलोमिटर क्षेत्रमा फैलिएको निकुञ्जलाई १६७ वटा ग्रिड बनाएर बाघको अनुगमन गरिएको थियो ।

बाघ अनुगमनका लागि दुई किलोमिटर लम्बाइ र चौडाइ भएको वर्गाकार क्षेत्रमा एक जोडी क्यामेरा जडान गरिन्छ । ४५ सेन्टीमिटर उचाइमा राखिने क्यामेराले अघिल्तिर बाघ वा अन्य कुनै पनि जनावर हिँड्नेबित्तिकै तस्बिर कैद गर्छ । एउटा ग्रिडमा २१ दिन क्यामेरा राखिएको थियो । त्यसरी खिचिएका सबै तस्बिरको विश्लेषण गरेर बाघको संख्या यकिन गरिन्छ । ट्रयापिङका क्रममा ४५ क्यामेरा क्षति भएका थिए । मानवीय कारणले ३४ र वन्यजन्तुले ११ क्यामेरा क्षति गरेका थिए ।

प्रकाशित : जेष्ठ २९, २०७४ ०८:१६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT