बन्ध्याकरण गर्न आएकाहरू जंगल भागे

प्रताप विष्ट

हेटौंडा — महिला स्वयंसेविकाहरूको प्रयासबाट घरबाट बल्लबल्ल राजी भएर नि:शुल्क स्थायी बन्ध्याकरण शिविरमा आएका भीमफेदी गाउँपालिका चुनियाका ३३ वर्षीय दलबहादुर लामा पत्तै नदिई हिँडे ।

जनस्वास्थ्य कार्यालय हेटांैडाले शुक्रबार भीमफेदी गाउँपालिकाको भैंसेमा बन्ध्याकरण शिविर सञ्चालन गरेको थियो । ‘बन्ध्याकरण गर्न आएका दलबहादुर शिविरमा आउने वित्तिक्कै फुत्तै भागे,’ भैंसेकी महिला स्वयंसेविका सावित्री रानामगरले भनिन्, ‘बल्लबल्ल राजी बनाएर परिवार नियोजन गर्न घरबाट ल्याइएका थियौं ।’

६ वटा बच्चाका बाबु दलबहादुर परिवार नियोजन गर्न शिविरमा आउन मानेकै थिएनन् । महिला स्वयंसेविकाहरूले सम्झाएर बुझाएर शिविरसम्म ल्याएका थिए । तर उनी त्यहाँबाट भागे । उनीसँगै अरू तीन जना पनि भागे । परिवार नियोजन गरेपछि बारी खन्न, घाँसदाउरा गर्न र भारी बोक्न सकिँदैन भन्ने भ्रम उनीहरूमा छ । सम्झाउँदा,सम्झाउँदा हुन्छ परिवार नियोजन गर्छौं भनेर शिविरसम्म आएर यहाँबाट भागे स्वयंसेविका रानामगरले भनिन् ।

भंैसेमा मात्र होइन आइतबार मनहरी गाउँपालिकाको रजैयामा स्थायी बन्ध्याकरण शिविर सञ्चालन गरिएको थियो । बध्याकरण गर्न १५ पुरुषले नाम लेखाएका थिए तर एक जनाले मात्र स्थायी बन्ध्याकरण गरे । ‘नाम लेखाएका पुरुषहरू नै आएनन्,’ जनस्वास्थ्य कार्यालय मकवानपुरकी परिवार नियोजन कार्यक्रमकी पब्लिक हेल्थ नर्स मिलन घिमिरेले भनिन्, ‘बल्लबल्ल नाम लेखाएकाहरू शिविरमा नै आएनन्, दिनभरिमा एक जनाको मात्र स्थायी बन्ध्याकरण गरियो ।’

यसैगरी थाहा नगरपालिका ७ को डाँडाबासमा बिहीबार नि:शुल्क स्थायी बन्ध्याकरणको शिविर सञ्चालन गरिएको थियो । उक्त शिविरमा बन्ध्याकरण गर्न १७ जना पुरुष र ६ महिलाले नाम लेखाएका थिए । तीमध्ये ५ जना महिलाले परिवार नियोजन गराएका थिए । घरबाट ल्याएर २ जना पुरुषको पनि बन्ध्याकरण गरियो पब्लिक हेल्थ नर्स घिमिरेले भनिन्, ‘नाम लेखाएका १५ पुरुषहरू बन्ध्याकरण गर्नुपर्छ भनेर बिहानै जंगल गएर लुकेर बसे ।’ राजधानीसँग जोडिएको जिल्लाको करिब सुगम क्षेत्रमा राखिएको नि:शुल्क स्थायी बन्ध्याकरण शिविरमा परिवार नियोजन गर्नेको संख्या अत्यन्त न्यून छ । परिवार नियोजनप्रति नै गाउँका बासिन्दाहरूमा भ्रम छ ।

उनीहरूलाई अन्धविश्वासको भारीले थिचेको छ । ‘शिविर सञ्चालन कार्यक्रमको प्रचारप्रसार व्यापक रूपमा गरियो,’ पब्लिक हेल्थ नर्स घिमिरेले भनिन्, ‘थाहा नपाएर होइन, परिवार नियोजनप्रति नै भ्रम भएर हो ।’ परिवार नियोजन गरेपछि ढाड दुख्छ, काम गर्न सकिँदैन भन्ने भ्रम यस क्षेत्रका बासिन्दाहरूमा छ । भर्खरै २३ वर्षमात्र टेकेका छन् भइसेका गणेशबहादुर भोम्जन तर उनका चार वटा छोराछोरी छन् । ‘जीवनभर भारी बोकेर खानुपर्छ, परिवार नियोजन गरेपछि भारी बोक्न सकिँदैन भोम्जनले भने, ‘जति वटा छोराछोरी भए पनि फरक पर्दैन, उनीहरूको पनि कमाइ गरेर खाने हातखुट्टा हुन्छ ।’

परिवार नियोजनप्रति मकवानपुरको सुगम क्षेत्रका बासिन्दाहरूको सोच र चिन्तन यस्तो छ भने अझ दुर्गममा कस्तो होला,’ जनस्वास्थ्य कार्यालय मकवानपुरका प्रमुख रामचन्द्र पाठकले भने, ‘परिवार नियोजनप्रति यस क्षेत्रका बासिन्दालाई अझै बुझाउन सकिएको रहेनछ ।’ परिवार नियोजनका बारेमा
कसरी गाउँका बासिन्दाहरूलाई भ्रम मुक्त गराउनेभन्ने चिन्ता जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालय मकवानपुरलाई परेको छ ।

प्रकाशित : आश्विन २८, २०७४ ०९:२७
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

चोकचोकमा स्मार्ट आइल्यान्ड

विना थापा

कास्की — पर्यटकीय सहर पोखराको ट्राफिक व्यवस्थापनका लागि यति बेला चोकचोकमा ‘स्मार्ट आइल्यान्ड’ राखिएको छ । जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यालयका प्रहरी निरीक्षक विश्वराज अधिकारीका अनुसार अहिलेसम्म ६ वटा स्मार्ट आइल्यान्ड बनिसकेको र दुइटा निर्माण चरणमा छन् ।

नयाँ आइल्यान्डमा बसेर ट्राफिकले यातायातका साधनको व्यवस्थापन गर्नुपर्ने हो । तर ट्राफिक प्रहरीले सडकबाटै इसारा गरिरहेको पाइएको छ ।

भर्खरैमात्र बनाइएको आइल्यान्डमा ट्राफिक प्रहरी बसेर यातायातलाई व्यवस्थापन गर्न खोजे पनि कतिपय सवारी चालकले इसारा नबुझेकाले सुरुसुरुमा समस्या आएको उनको भनाइ छ । ‘ट्राफिक प्रहरीले दिएको इसारा अधिकांश सवारी चालकले नबुझ्ने र प्रहरीको पनि बानी नपरेकाले सडकमै बस्नुपर्ने बाध्यता हो,’ उनले भने ।

ट्राफिक प्रहरीका अनुसार जनशक्तिको अभावले पनि चोकमा एक जनामात्रै बस्नुपरेको तर यातायातको साधनको चाप बढी भएकाले सडकमै बस्नुपरेको हो । ‘चोक हेरेर दुई जनादेखि माथि ट्राफिक खटिनुपर्छ,’ उनले भने, ‘बिस्तारै ट्राफिक र चालकमा बानी पर्छ । त्यसपछि आइल्यान्डभित्र बसेर ट्राफिक व्यवस्थापन हुनेछ ।’

स्मार्ट आइल्यान्डले चोक पनि आकर्षक देखिएका छन् । ट्राफिक व्यवस्थापमा आवश्यक सामान राख्न, मोबाइल चार्ज गर्ने लगायतका सेवासुविधा आइल्यान्डमा छ । रात्रिकालीन समयमा पनि उज्यालोको व्यवस्था भएकाले चालकले सहजै देखेर चोक रहेछ भन्ने थाहा पाउने गर्छन् । यसले दुर्घटना न्यूनीकरणमा सहयोग पुग्ने ट्राफिकको भनाइ छ । महेन्द्रपुल, सभागृह, सिर्जना चोक, राष्ट्रबैंक चोक, बुद्धचोक र हल्लनचोकमा स्मार्ट आइल्यान्ड बनिसकेका छन । रानीपौवा र नदिपुर दुई ठाउँमा पनि छिटै बन्नेछन् । 

सार्वजनिक, निजी साझेदारीमा अवधारणामा सम्झौता भएर फिस्टेल होल्डी प्रालिसँग आइल्यान्ड बनाउने ५ वर्षको सम्झौता भएको पोखरा लेखनाथ महानगरपालिकाका इन्जिनियर सुरेन्द्र पौडलले बताए । उनका अनुसार एउटा आइल्यान्डका लागि १२ लाख रुपैयाँ खर्च लाग्छ । 

पछिल्लो समय भद्दा भएको र यसले ट्राफिक व्यवस्थापनमा समस्या ल्याएको भन्दै पृथ्वीचोक र जिरो किलोमिटरको आइल्यान्ड भत्काइएको छ । ती स्थानमा समेत स्मार्ट आइल्यान्ड राख्ने तयारी प्रहरीको छ । 

 

प्रकाशित : आश्विन २८, २०७४ ०९:२७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT