प्रतिस्पर्धामा महिला

प्रतीक्षा काफ्ले, प्रकाश बराल

स्याङ्जा/बागलुङ — ४ नम्बर प्रदेशका ११ जिल्लामा प्रतिनिधि र प्रदेशसभाका ५४ सिटमा हुन लागेको निर्वाचनमा कांग्रेस र वाम गठबन्धनबाट तीन जना मात्रै महिला उम्मेदवार छन् ।

प्रतिनिधिसभाका १८ सिटमा वाम गठबन्धनले स्याङ्जाबाट एमाले केन्द्रीय सदस्य तथा पूर्वसांसद पद्मा अर्याल र कांग्रेसले बागलुङमा सहकारी तथा गरिबी निवारण राज्यमन्त्री चम्पादेवी खडकालाई उठाएका हुन् । प्रदेशसभाका ३६ सिटमध्ये कांग्रेसले कास्कीको क्षेत्र ३ ‘क’ मा शारदा पौडेललाई उठाएको छ । एमालेले मनाङको प्रदेश ‘ख’ मा खाण्डा लामा गुरुङलाई उम्मेदवार बनाए पनि उनले स्वतन्त्र उम्मेदवार दीपक मनाङेलाई समर्थन गर्दै मनोनयन फिर्ता लिएकी थिइन् । वाम गठबन्धनबाट प्रदेशसभातर्फ महिला उम्मेदवार छैनन् ।

२०७० को संविधानसभा निर्वाचनमा कास्की क्षेत्र २ बाट जितेकी पौडेलको प्रतिस्पर्धा यसपटक प्रदेशसभामा माओवादीका रामजी बरालसँग छ । लामो समय जिल्लाको महिला संघ नेतृत्व गरेकी उनले संविधानसभामा एमालेका कृष्ण थापालाई पछि पारेकी थिइन् । स्याङ्जामा अर्यालको प्रतिस्पर्धा कांग्रेस उम्मेदवार शिक्षामन्त्री गोपालमान श्रेष्ठ र बागलुङमा खडकाको प्रतिस्पर्धा वाम गठबन्धन उम्मेदवार एमाले जिल्ला अध्यक्ष सूर्य पाठकसँग छ ।

वालिङ–१ त्रियासीकी ४९ वर्षीया अर्याल पूर्वसांसद एवं एमाले पूर्वजिल्ला अध्यक्ष पनि हुन् । महिला र बालबालिका क्षेत्रमा आवाज उठाउँदै आएकी उनको नाम जिल्लाबाट उम्मेदवारी सिफारिसमा निर्विरोध परेको थियो । उनी यसपटकको निर्वाचनमा वाम घटक एक हुनुले उत्साह बढेको बताउँछिन् । ‘पहिलेदेखि नै अन्यायको विरुद्ध बोल्थें,’ उनले भनिन्, ‘महिला, उत्पीडित समुदाय र श्रमजीवी जनताको पक्षमा बोल्दै आएँ । जनताले माया गर्नुहुन्छ भन्ने विश्वास छ,’ अर्यालले भनिन् । दोस्रो संविधानसभा निर्वाचनमा बागलुङ–१ बाट कांग्रेसका हरि खड्का विजयी भएका थिए । २०७१ मंसिरमा दुर्घटनामा परेर उनी दिवंगत भएपछि पार्टीले उपनिर्वाचनमा उनकी पत्नी चम्पालाई उम्मेदवार बनायो । त्यसै बेलादेखि राजनीतिमा सक्रिय उनी अहिले जिल्लाका २७ प्रतिस्पर्धीमध्ये एक्ली महिला उम्मेदवार हुन् । कांग्रेसले निवर्तमान सांसद प्रकाश शर्मा पौडेललाई प्रदेशसभामा पठाएर खड्कालाई प्रतिनिधिसभामा उठाएको हो । व्यवस्थापिका संसद्को सदस्य रहँदा विकासनिर्माणलाई प्राथमिकतामा राखे पनि कार्यकर्तालाई समान व्यवहार गर्न नसकेको आरोप उनीमाथि छ । टिकट ल्याउन सफल भए पनि सबै नेता र कार्यकर्ता मिलाएर जान उनलाई सजिलो छैन । उपनिर्वाचनमा खड्काले बागलुङ–१ बाट १७ हजार १ सय ५४ मत ल्याएर एमाले उम्मेदवार मना केसीलाई हराएकी थिइन् ।

नयाँ संरचनाअनुसार बागलुङको पुरानो क्षेत्र २ को धेरै भाग अहिलेको १ मा गाभिएको छ । उक्त क्षेत्र पनि कांग्रेसले जितेको थियो । अघिल्ला निर्वाचनको हिसाब गर्दा अहिले वाम गठबन्धनको मत कांग्रेसभन्दा झन्डै ५ हजार बढी हुने आकलन छ । तर, खड्काले आफ्नो काम र प्रतिबद्धता बुझेर जनताले मत दिने विश्वास गरेकी छन् । ‘तीन वर्षमा जेजस्तो काम गर्न सकेँ, त्यो हेरेर जनताले मत दिनेछन्,’ उनले भनिन्, ‘यो क्षेत्रको विकासका लागि अझै धेरै काम गर्ने प्रतिबद्धता र वाचा लिएर आएकी छु ।’ यो क्षेत्रमा राष्ट्रिय जनमोर्चा निर्णायक मानिन्छ । राजमोले वाम गठबन्धनलाई सघाएकाले खड्काको जित सहज भने छैन । जिल्लाकै एक्ली महिला उम्मेदवार भएकाले ५० प्रतिशत महिलाको सहानुभूति आफूलाई हुने खड्काको बुझाइ छ । वाम गठबन्धनले भने सबै सदस्य जितेपछि समानुपातिकमा महिलालाई लैजाने दाबी गरेको छ । ‘प्रत्यक्षमा महिलाहरू जित्ने गरी जान नसक्ने देखेर समानुपातिकलाई सुरक्षित बनायौं,’ माओवादी प्रचार विभाग सदस्य कृष्ण केसीले भने, ‘समाजको पुरुषवादी चिन्तन नहटेकाले महिलालाई हार्ने गरी नल्याएका हौं ।’

प्रकाशित : कार्तिक २९, २०७४ ०७:०८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

मोरङ ३ मा कटाक्षमा उत्रिए उम्मेदवार

माधव घिमिरे, विनोद भण्डारी

बेलबारी (मोरङ) — एमाले संसदीय दलका पूर्वप्रमुख सचेतक भानुभक्त ढकाल र कांग्रेस उम्मेदवार मेडिकल कलेज सञ्चालक सुनील शर्मा आमनेसामने हुँदा मोरङ ३ को चुनावी माहोल रोचक बन्दै छ ।


तेह्रथुम स्थायी घर भएका ढकाल र ‘नव राजनीतिज्ञ’ शर्माको प्रतिस्पर्धालाई लिएर मतदातामाझ व्यापक चर्चा छ । दुवै नेता आआफ्ना चुनावी मुद्दा लिएर मतदाताको घरदैलो पुगिरहेका छन् ।

ढकालले आफ्ना प्रतिस्पर्धी शर्मालाई ‘गैरराजनीतिक व्यक्तित्व’ भनेर टिप्पणी गर्ने गरेका छन् । यस्तै शर्मा ‘पाहुना’ उम्मेदवार भन्दै ढकालप्रति कटाक्ष गरिरहेका छन् ।
२०७२ देखि संसद्को अवधि सकिँदासम्म एमाले संसदीय दलका प्रमुख सचेतक रहेका ढकाल पार्टीमा पोलिटब्युरो सदस्य, संगठन विभाग उपप्रमुख पनि हुन् । उनी समानुपातिकतर्फका पूर्वसांसद हुन् ।

दुवै उम्मेदवारका चुनावी मुद्दा फरक छन् । ढकाल संविधान कार्यान्वयन नै आफ्नो र पार्टीको मुख्य मुद्दा बताइरहेका छन् । ‘बहुमत नपुग्दा अस्थिर सरकार बन्ने गरेको र यसैका कारण विकास प्रक्रिया अवरुद्ध हुन पुगेको छ,’ उनले भने, ‘अब वाम गठबन्धनको बहुमतको सरकार बन्ने भएकाले स्थिर र दिगो हुन्छ, विकासका काम निर्बाध अघि बढ्छन् ।’ विकासका स्थानीय मुद्दा पनि प्राथमिकतामा रहेको उनको भनाइ छ ।

शर्मा भने स्थानीयलाई रोजगारी, भरपर्दो नि:शुल्क स्वास्थ्य सेवा, विपन्नलाई नि:शुल्क चिकित्साशास्त्र अध्ययनको सुविधा दिएको दाबी गर्दै यसलाई निरन्तरता दिने आकर्षक आश्वासन मतदातामाझ पुर्‍याइरहेका छन् । ‘जित, हार जे भए पनि यो क्षेत्रका तीन स्थानमा अस्पताल खोलेर भरपर्दो स्वास्थ्य सेवा पुर्‍याउने योजना छ,’ नोबल मेडिकल कलेजका सञ्चालकसमेत रहेका उनले भने । मोरङ ३ वाम गठबन्धनको सबैभन्दा बढी सुरक्षित स्थल भएकाले आफूले जित्नेमा ढकाल ढुक्क रहेको बताउँछन् । यो क्षेत्रमा स्थानीय चुनावको मत परिणाम केलाउँदा कांग्रेसभन्दा वाम गठबन्धन करिब २१ हजारले अघि छ ।

यस क्षेत्रका हजारौं बासिन्दालाई सहज र नि:शुल्क स्वास्थ्य सेवा, करिब ५ सयलाई रोजगारी र २ सय विपन्न, अल्पसंख्यक र दलितलाई नि:शुल्क चिकित्साशास्त्र अध्ययन गराउँदै आएकाले मतदाताले आफूलाई साथ–सहयोग गर्ने शर्माको दाबी छ । रैथाने नेता योग्य र आकांक्षी हुँदाहुँदै ‘पाहुना’ उम्मेदवार ल्याएकामा असन्तुष्टि जनाउँदै एमालेका केही स्थानीय नेता–कार्यकर्ताले विरोध जनाएका थिए । एमालेका भेषराज रिजालले प्रतिनिधिसभा र डीबी राईले प्रदेशसभामा बागी उम्मेदवारीसमेत दिएका थिए । पछि उनीहरूले फिर्ता लिए । ‘केही आन्तरिक समस्या थियो,’ ढकालले भने, ‘गहन छलफलपछि सबै समस्या समाधान भएको छ, अब एकढिक्का भएका छौं ।’

साबिकको क्षेत्र नम्बर २, ३ र ८ लाई मिलाएर अहिले बनेको यो क्षेत्रमा २०४८ सालदेखि दोस्रो संविधानसभा निर्वाचनसम्म एमालेले जित्दै आएको थियो । यसअघि भरतमोहन अधिकारी, लालबाबु पण्डित र गोपी अछामीले संसद् र संविधानसभामा प्रतिनिधित्व गरिसकेका छन् । यसैगरी पहिलो संविधानसभा निर्वाचनमा एमालेका अधिकारीलाई हराउँदै माओवादीका लालबहादुर मगर विजयी बनेका थिए ।

पूर्व–पश्चिम राजमार्गसमेत पर्ने यो क्षेत्र विकासमा भने पछि छ । ‘धेरै बिरालाले मुसा मार्दैनन् भनेझैं भयो विगतमा यो क्षेत्र,’ बयरवन रमाइलोका एमाले कार्यकर्ता विष्णु पौडेलले भने, ‘अब चाहिँ विकासका काम नगरे झन् पछि पर्ने अवस्था छ, अबका प्रतिनिधिले यसमा गम्भीर हुनैपर्छ ।’ उनका अनुसार भित्री क्षेत्रमा सडक, सिँचाइ, खानेपानीको सहज सुविधा छैन । नदी कटान, डुबान, अव्यवस्थित बसोबास र जग्गामा द्वैध स्वामित्व यहाँका पुरानै समस्या हुन् ।

प्रकाशित : कार्तिक २९, २०७४ ०७:०८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्