६३ वर्षदेखि आरनमै

पूर्ण विके

पोखरा — ७१ वर्षीय धनबहादुर विक अझै घन उचालेर कुटो–कोदालो बनाउने गर्छन् । उनका दौंतरी भने लौरोको सहारामा हिँडडुल गर्छन् । पृथ्वी राजमार्ग छेवैको पोखरा–३२ लामेआहालमा विक आरनमा दैनिक कृषि औजार बनाउँदै–अर्जाप्दै गरेका भेटिन्छन् । ‘काम गरिरहेकैले मैले लौरोको सहारा लिनुपरेको छैन,’ उनले भने, ‘यो उमेरमा अझै घन उचाल्दैछु ।’

७१ वर्षीय धनबहादुर विक अझै घन उचालेर कुटो–कोदालो बनाउने गर्छन् । उनका दौंतरी भने लौरोको सहारामा हिँडडुल गर्छन् । पृथ्वी राजमार्ग छेवैको पोखरा–३२ लामेआहालमा विक आरनमा दैनिक कृषि औजार बनाउँदै–अर्जाप्दै गरेका भेटिन्छन् । ‘काम गरिरहेकैले मैले लौरोको सहारा लिनुपरेको छैन,’ उनलेभने, ‘यो उमेरमा अझै घन उचाल्दैछु ।’

विकले आफू आठ वर्षको छँदा पिता रुद्रबहादुरबाट आरनको काम सिकेका हुन् । ‘पहिले कामको चाप धेरै हुन्थ्यो । अहिलेजस्तो बजारमा फलामका औजार पाइन्नथे । हामीले नै बनाउनुपथ्र्यो,’ उनले भने, ‘बुबाले काम एक्लैले धान्नै नसकेपछि मलाई पनि सिकाउनुभयो । औजार बनाउने काम थालेको ६३ वर्ष भइसकेछ । सीपले गर्दा यो उमेरमा अरूको भर पर्नु परेको छैन ।’ उनले दैनिक काम गर्ने आरन र घर करिब एक घण्टा टाढाको खुदीमा छ । दैनिक बिहान ८ बजे आउने र साँझ र फर्कने गर्छन् ।

बिहानको खाना श्रीमती ६६ वर्षीया सनसरीले ल्याइदिने गर्छिन् । आरनमा नियमित काम हुने भएकाले तनहुँको दुलेगौंडा, विजयपुर, खुदी, ढुंगेपाटन, गगनगौंडा लम्गादी र भञ्ज्याङ लगायतबाट गाउँले आउँछन् । हँसिया, खुर्पा, कुटो, कोदालो, बन्चरो र करौंती बनाउने र अर्जाप्ने काम लिएर आउनेलाई उनले सेवा दिएका छन् । ‘आफूले जानेको सीप भनेको यही नै हो । त्यसैले कहिल्यै पनि काम रोकेको छैन,’ उनले भने, ‘काम नरोकिने भएकाले नै मान्छेहरू टाढाटाढाबाट पनि आउँछन् । सिजनमा दिनमै १२/१५ सय रुपैयाँ पनि कमाइ हुन्छ ।’

दसैंको फूलपातीअघि करिब १५ दिन र मंसिरमा धान थन्क्याउने समयमा आरनमा कामको चाप बढ्ने उनलेबताए । बसेर गर्ने काम भएकाले उनको दुवै घुँडा दुख्ने समस्याछ । उनले भने, ‘खुट्टा दुख्नेबाहेक ज्यानमा त्यस्तो अरू समस्या छैन ।’ ज्यानलाई कसरत पर्ने काम गर्न छाडेकाले मान्छेहरू बिहानै हिँड्ने, दौड्ने गरेको उनले बताए । ‘मलाई घरबाट आउजाउमा दुई घण्टा हिँड्नुपर्छ,’ उनले भने, ‘त्यसमाथि आरनको कामले ज्यान गलाउँछ । मलाई कामले नै कसरत पुगेको छ ।’

उनको खर्च भनेको कोइला खरिदमा हो । प्रतिबोरा कोइलाको ७ सय रुपैयाँ पर्छ । ‘पहिले पहिले सरकारले हामीजस्तालाई आरनका लागि कोइला किन्दा छुट दिन्थ्यो,’ उनले भने, ‘अब जति पर्छ त्यतिमै किन्नुपर्छ । आरन थाम्ने नयाँ पुस्ता पनि हराए, बजारमा सबै कारखानामा बनेका सामान
आउन थाले ।’

हँसिया, कोदालो अर्जापेको४०, खुर्पाको ८० देखि सय, खुकुरीको ७० र बन्चरोको सय रुपैयाँ ज्याला लिने गरेको उनले बताए । नयाँ हँसिया बनाएको ३ सय र खुर्पा बनाएको ७ सय रुपैयाँसम्म लिने गरेका छन् । कृषि औजार बनाउने सिजन बाहेकका दिन दिनको तीन/चार सय कमाइ हुने गरेको छ । उनका छोरा बलबहादुरले पनि आफ्नो पुरानो गाउँ तनहुँको मान्द्रेमा आरानचलाएका छन् ।

प्रकाशित : मंसिर ९, २०७४ ०८:०६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

‘सदन’ जस्तै नगरसभा

ठाकुरसिंह थारू

नेपालगन्ज — सांसद भवनमा सदन चलेको दृश्य स्थानीय तहमा देखिन थालेका छन् । नेपालगन्ज उपमहानगरपालिकाको शुक्रबार भएको पहिलो नगरसभामा त्यही दृश्य दोहोरियो । नगर सदस्यहरू पनि सांसदकै पहिरनमा उपस्थित थिए । मुलुक संघीयतामा गएपछि सांसदजस्तै नगरसभा भएको नेपालगन्जवासीका लागि पहिलो अनुभव हो ।

सभामा मेयर डा. धवलशम्शेर राणाले आव ०७४/७५ को नीति तथा कार्यक्रम पेस गरे । उपमेयर उमा थापा मगरले प्रस्तावित बजेट पेस गरिन् । नगरसभा सदस्यले प्रस्तावित नीति तथा कार्यक्रम र बजेटमाथि खुलेरै टिप्पणी गरे । यसअघि नीति तथा कार्यक्रम सरकारले पठाउँथ्यो । यसपल्ट भने जनप्रतिनिधिले स्थानीय तहबाटै तर्जुमा गरेका छन् । सभाले आर्थिक तथा राजस्व संकलनलाई बढी प्राथमिकतामा परेको छ । आन्तरिक राजस्व वृद्धि, एकीकृत सम्पत्ति वृद्धि, घरधनी र व्यावसायिक करको दायरा विस्तार गर्ने नीति लिइएको छ । 

‘त्यससँगै बहाल, यातायात करको दायरा बढाइने छ,’ नीति तथा कार्यक्रम प्रस्ताव गर्दै मेयर राणाले भने, ‘स्थानीय स्तरबाट करको दायरा बढाएर नेपालगन्जलाई स्मार्ट सिटीका रूपमा विकास गरिने छ ।’ त्यस्तै, भौतिक पूर्वाधार तथा योजनाअन्तर्गत चक्रपथ निर्माण, नगरका सबै सडक कालोपत्रेलगायत महत्त्वाकांक्षी योजना अघि सारिएको छ । भवन आचारसंहिता तथा मापदण्ड, कृषि विकाससँग सम्बन्धित नीति, पशु विकास, स्वास्थ्य, शिक्षा तथा खेलकुद, घरेलु तथा साना उद्योग, धर्म, संस्कृति तथा पर्यटन पूर्वाधार विकास, वातावरण तथा सरसफाइ, लैंगिक समानता तथा सामाजिक समावेशीकरण, संस्थागत क्षमता विकास र सुशासन, विपद् व्यवस्थापनलगायत नीतिहरू पेस गरिएका छन् । 

नीति तथा कार्यक्रम र प्रस्तावित बजेटमाथि टिप्पणी गर्दै नगरसभा सदस्य तरुण ब्रजाचार्यले वडाअध्यक्षलाई अधिकारविहीन बनाएको गुनासो गरे । त्यस्तै अर्का सदस्य दीपक बर्माले पनि विकास योजनाका काम वडाबाटै हुनुपर्ने धारणा राखे । उपमेयर मगरले आगामी आवका लागि २ अर्ब ७७ करोड ९ लाख १ हजार ५ सय ९६ रुपैयाँको बजेट प्रस्ताव गरेकी छन् । उनले स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन ०७४, स्थानीय तहको योजना तथा बजेट तर्जुमासम्बन्धी दिग्दर्शन आवधिक योजनाले परिलक्षित गरेका लक्ष्य प्राथमिकतामा परेको बताइन् ।

उनले मध्य र सुदूरपश्चिमकै केन्द्रका रूपमा रहेको नेपालगन्जलाई विकासको उत्कृष्ट नमुना सहर बनाउने दाबी गरिन् । ‘स्थानीय तहमा आफैं योजना बनाउने र सांसदजस्तै छलफल गर्ने अभ्यास पहिलो हो,’ नेपालगन्ज उपमहानगर प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत हरि प्याकुरेल भन्छन्, ‘यसले अपनत्व महसुस गराउँछ ।’

 

प्रकाशित : मंसिर ९, २०७४ ०८:०६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT