कुलो भत्किँदा साढे ४ सय रोपनी बाँझै

खगेन्द्र अवस्थी

बैतडी — दस वर्षअघि भत्किएको कुलो मर्मत नहुँदा मेलौली नगरपालिका १ स्यालतडीमा ५० परिवारको ४ सय ३२ रोपनी खेत बाँझै रहेको छ । कुलो मर्मत बजेट आउने आसमै स्थानीय लामो समयसम्म पर्खी बसेका हुन् ।

बैतडीको मेलौली नगरपालिका १ मुन्द्रे र स्यालतडी गाउँमा कुलो भत्किएपछि बाँझो रहेको खेत ।

०६४ भदौमा पहिरोले मुन्द्रे र स्यालतडी गाउँ आउने साढे ३ सय मिटर कुलो भत्केको थियो । कुलो भत्किएयता ४ सय ३२ रोपनी (२२ हेक्टर) खेत बाँझो बनेको हो । सिँचाइका भरमा उब्जनी हुने खेत बाँझो बनेपछि ३१ परिवार गाउँ छोडेर मेलौली नगरपालिका ६ महारुद्रमा बस्दै आएका छन् । अन्य परिवार पनि बिचल्लीमा छ । बर्सेनि कुलो मर्मतको माग गरे पनि कहिल्यै सुनुवाइ भएको छैन ।
३ किलोमिटर टाढा भीर काटेर सुर्नया नदीबाट ल्याएको परम्परागत कुलो भत्किएपछि धान र गहुँ उत्पादन हुने खेतमा सिँचाइ अभावका कारण विस्थापित हुनुपरेको गुनासो स्थानीयको छ । सिँचाइ गर्न नसक्दा उब्जाउ खेत सिस्नु र झारपात उम्रिएर बन्जर बन्यो । बालुवा भएको खेतमा पानी नहुँदा उब्जनी हुँदैन । आकाशे पानीका भरमा १/२ वर्ष खेती गरे पनि बलौटे माटोमा उत्पादन नहुँदा बाँझै छाड्न बाध्य भएको स्थानीय देवदत्त भट्टले बताए ।
पानी बढी चाहिने माटो भएकाले आकाशे पानीका भरमा बीउ नै नउम्रिने किसान बताउँछन् । आफ्नै उत्पादनले ९ महिना खान पुग्ने खेत बाँझो हुँदा १०/१२ परिवारबाहेकले बसाइँ सर्नुपरेको छ । वैकल्पिक खेती लगाउने सुझाव पाए पनि बालीसम्बन्धी सीप र जानकारी नहुँदा उर्वरभूमि बाँझो छाड्न बाध्य भएको भट्टले बताए । ‘कुलो बन्ने आसमै १० वर्ष सकिए, भीरमा आफ्नै स्रोतले खन्न सक्ने अवस्था छैन, कसैले सहयोग गरेन,’ उनले भने, ‘सिँचाइको अन्य स्रोत छैन, पानी नभए बलौटे माटोमा केही फल्दैन ।’ पटकपटक कुलो मर्मत माग गर्दा पनि कतैबाट सहयोग नपाएको स्थानीयले बताए । भीरमा आफूहरूले बनाउने सम्भव नभएपछि गाउँ हँुदै जिल्ला परिषदको योजना पुस्तिकामा समावेश भए पनि रकम नआएको उनीहरूले बताए । ‘नदी किनारको उब्जाउ भूमिमा एकै सिजनमा ३ बाली फल्थ्यो,’ स्थानीय धना भट्टले भनिन्, ‘कुलो नबनेर खेत बाँझो हुँदा गाउँ छाड्न बाध्य भइयो ।’
६ महिनाभन्दा बढी खाना पुग्ने खेत बाँझो छोड्नु परेपछि यहाँ बासिन्दा भने भारततिर लागेका छन् । गाउँका आधाभन्दा बढी पुरुष भारत गएको स्थानीय रामचन्द्र ओझाले बताए । ‘खेत बाँझो छाडेर भारतमा मजदुरी गरी गुजारा गर्ने अवस्था छ,’ ओझाले भने । कुलो मर्मत माग गर्दै १० वर्षयता जिविस, सिँचाइ कार्यालय, कृषि विकासलगायत धाउँदासमेत समाधान नभएको उनीहरू बताउँछन् । मेवा, आँप, केरालगायत फलफूल खेती सम्भावना भए पनि बसाइँ सरेर बस्ती रित्तो हुँदा बाँदरलगायत जंगली जनावरबाट जोगाउन नसकिएको स्थानीयले बताए ।

प्रकाशित : पुस १५, २०७४ ०६:५९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

सीमामा बलिउड फिल्म सुटिङ

खगेन्द्र अवस्थी

बैतडी — नेपाल–भारत सीमा झुलाघाटमा बलिउड फिल्म ‘सन्दीप और पिंकी फरार’ छायांकनको क्रममा छ । सीमापारिको भारतीय बजार झुलाघाट क्षेत्रमा गत साता सुटिङमा पुगेको टोली आउँदो शुक्रबार (डिसेम्बर २२) मा झुलाघाट पुलमा सुटिङ गर्न आउने तालिका छ ।

फिल्म सुटिङका लागि भारतको उत्तराखण्डमा पर्ने पिथौरागढ पुगेका अर्जुन कपुर । 


यशराज फिल्म्सको ब्यानरमा दिवाकर बनर्जीले निर्देशन गर्ने फिल्म नेपाल र भारतको पश्चिमी सीमामा पहिलो पटक सुटिङ हुन लागेको हो । सुटिङ युनिटले पिथौरागढ, झुलाघाट लगायतका क्षेत्रमा एक साता बिताएर सुटिङ गरेको छ । यसअघि फिल्म छायांकनका लागि युनिटले एक महिनासम्म यहाँको भौगोलिक अध्ययन गरेको थियो । दुई सातादेखि उत्तराखण्डका पिथौरागढ र झुलाघाट आसपासमा फिल्म छायांकन हुँदै आएको छ ।

अर्जुन कपुर र परिणीति चोपडा अभिनीत फिल्मको पहिलो सेडयुलको छायांकन दिल्लीमा सकेर गत साता अर्जुन र परिणीतिसहितको टोलीले पिथौरागढ र झुलाघाटमा छायांकन गरेको छ । झुलाघाटको महाकाली नदी किनार क्षेत्र, पिथौरागढका सिमलगैर बजार, मेघना कम्प्लेक्स, चन्डाक, केएनबीएन गेस्ट हाउस र अन्य क्षेत्रमा छायांकन गरिएको छ । सीमा बजार झुलाघाटमा चार दिन दुई घरमा छायांकन गरिएको छ । फिल्मको अन्तिम दृश्य यहाँका पुराना घर, झुलाघाट बजार, महाकाली नदी र सीमामा रहेको झन्डै डेढ सय वर्ष पुरानो झोलुंगे पुलको दृश्य समावेश गरिने फिल्म युनिटले जनाएको छ । फिल्ममा सन्दीपको रूपमा अर्जुन र पिंकीको भूमिकामा परिणीति देखिनेछन् ।

पहिलो पटक हिन्दी चलचित्र छायांकन हुने भएपछि यहाँका स्थानीय खुसी भएका छन् । यहाँको संस्कृति, परिवेश रहनसहन र भौगोलिक अवस्था झल्कने र ग्रामीण अवस्था विश्वसामु चिनाउन फिल्मले सहयोग गर्ने स्थानीय बताउँछन् । पञ्चेश्वर बाँध निर्माणपछि डुबानमा झुलाघाट क्षेत्र फिल्ममा सीमित हुनेछ । मध्यपहाडी लोकमार्गको पश्चिमी विन्दु तथा महाकाली नदीको सुन्दर तटीय क्षेत्रले फिल्ममा स्थान पाउँदा यहाँको पर्यटन प्रवद्र्धनमा सहयोग पुग्ने उद्योग वाणिज्य संघ बैतडीका अध्यक्ष नरबहादुर चन्द बताउँछन् । प्राकृतिक सुन्दरता र पुरातात्त्विक महत्त्वका संरचनाका कारण यो क्षेत्र सुटिङ स्थलका रूपमा छनोट हुन थालेको हो ।

प्रकाशित : पुस १०, २०७४ ०७:२०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT