६ लेन सडक निर्माण सुस्त

देवनारायण साह

मोरङ — व्यापारिक मार्ग विस्तार आयोजनाअन्तर्गत रानी–विराटनगर–इटहरी–धरान ६ लेन सडक निर्माण सुस्त भएपछि सर्वसाधारण सास्ती व्यहोर्नुपरेको छ ।

निर्माणाधीन सडक र यसको दुवैपट्टि खनेको नालाले सर्वसाधारण समस्या परेका हुन् । अति व्यस्त सडकमा सवारीका साधनले उडाएको धूलोले विराटनगरवासी मर्कामा परेका छन् । विराटनगरदेखि इटहरीसम्म दुवैपट्टि ढल निर्माणले पनि सडक धुलाम्य बनेको हो । निर्माण ठेक्का पाएका ठेकेदारले वातावरणीय सुरक्षाका लागि धूलो नउड्न सडकमा पर्याप्त पानी नहाल्ने र समयमा काम नगर्दा यस्तो अवस्था आएको स्थानीयले बताए ।
६ लाइन सडक योजना प्रमुख विनोद मौवारले सडक निर्माणले तीव्रता नपाएको स्विकारे । सरकारले आवश्यक बजेट, मापदण्डअनुसार जग्गा उपलब्ध नगराउनु, सडकमा परेको विद्युत् पोल, खानेपानी संरचना र रूख हटाउन समय लाग्ने र सम्बन्धित कार्यालयसँग समन्वय अभावले रानी–विराटनगर–इटहरी–धरान ६ लेन सडक बनाउन ढिला भएको उनी बताउँछन् ।
परियोजनाअन्तर्गत पहिलो चरणमा रानीदेखि इटहरीसम्म २९ किलोमिटर ६ सय मिटर, नाला र फुटपाथ निर्माणका लागि ११ प्याकेजमा ५ अर्ब ४ करोड ६१ हजारमा ठेक्का लागेर काम भइरहेको र यस वर्ष थप ४ किलोमिटर ठेक्का लागेको उनले बताए । ‘विराटनगरको बरगाछी चौकदेखि आयल निगमसम्म ३ किलोमिटर निर्माण अन्तिम चरणमा पुगेको छ,’ उनले भने, ‘बरगाछीभन्दा दक्षिण २२ सय मिटर विराटनगर बजार क्षेत्रमा अबको ५ महिनाभित्र सडकको बीच भाग ८ मिटर कालोपत्रे गरेर धूलो नियन्त्रण गर्ने काम अघि बढाएका छौं ।’ सडकमा धूलो उडेर सर्वसाधारणको स्वास्थ्यमा असर पर्न नदिन बजार क्षेत्रमा पानी हाल्न कम्पनीलाई निर्देशन दिएको उनले जनाए ।
विराटनगरस्थित रोडशेष चोकभन्दा दक्षिण ६ लेन सडकअन्तर्गत दुवैपट्टि निर्माण भइरहेको नालामा मापदण्डविपरीत गुणस्तरहीन इँटा प्रयोग भएको छ ।
उक्त खण्ड निर्माण ठेक्का कान्छाराम कन्स्ट्रक्सनकाठमाडौंले पाएको हो । प्रमुख मौवारले निर्माण कम्पनीले गुणस्तरहीन इँटा प्रयोग गरिरहेको सूचना आफूलाई पनि आएकाले अनुगमन गरेर कारबाही प्रक्रिया अघि बढाउने प्रतिबद्धता जनाए ।
उक्त सडक १० अर्ब ९८ करोड लागतमा अहिले केन्द्रबाट १५ मिटर दायाँ र १५ मिटर बायाँ गरी ३० मिटरमा ६ लेन सडक सुस्त गतिमा निर्माण भइरहेको छ । सुनसरीको दुहबी बजार खण्डमा मापदण्डअनुसारको जग्गा सरकारले उपलब्ध नगराइदिँदा निर्माणका लागि टेन्डरसमेत आहान हुन सकेको छैन ।
सरकारले चालू वर्षमा उपलब्ध गराएको ६० करोडमध्ये ४५ करोड खर्च भइसकेको उनले बताए । थप बजेटका लागि पहल गरिरहेको उनले जानकारी दिए । ब्रिटिस इष्ट इन्डिया कम्पनीले सडक बीचबाट १५ मिटर दायाँ–बायाँ गरी ३० मिटर कायम गरी सडक निर्माण गरेको थियो । उक्त सडकलाई सरकारले व्यापारिक मार्ग बिस्तार आयोजनाअन्तर्गत ६ लेन बनाउन लागेको हो ।
सरकारले ०३४ असार २० गते राजपत्रमा सडकको बीचबाट २५ मिटर दायाँबायाँ मापदण्ड कायम गरेको थियो तर ०५४ मा पुन: राजपत्रमा उक्त सडकको दुहबी बजार खण्डमा सडकको बीचबाट सबा आठ मिटर मापदण्ड कायम गरेकाले समस्या भएको ६ लेन सडक निर्माण योजना प्रमुख मौवारले बताए । उनले ०६० सालमा सडक डिभिजन विराटनगरले उक्त सडकको बीचबाट २५/२५ मिटर दायाँबायाँ कायम गर्ने प्रक्रिया अगाडि बढाउँदा स्थानीयले अदालतमा मुद्दा दायर गरेका थिए । सर्वोच्चले दुहबी खण्डमा सडकको बीचबाट सबा आठ मिटर/सबा आठ मिटर मापदण्डअनुसार सडक निर्माण गराउन आदेश गरेको उनले बताए ।
‘६ लेन सडक विस्तारका लागि सुरुमा सडकको केन्द्रबाट दायाँबायाँ २५/२५ मिटरको डिजाइन गरेर काम सुरु भएको थियो,’ उनले भने, ‘सर्वोच्चको आदेशलाई मध्यनजर गरी १५/१५ मिटर दायाँबायाँ कायम गरेर पहिलो चरणमा रानीदेखि इटहरीसम्म २९ किमि ६ सय मिटरमध्ये ११ वटा प्याकेजमा मात्रै काम सुरु भएको छ ।’
उनले दुहबी खण्डको ६ सय ३० मिटर सडकका लागि मापदण्डअनुसार जग्गा अधिग्रहणका लागि फायल मन्त्रालयमा बुझाए पनि हालसम्म कुनै निर्णय नआएकाले काममा ढिलाइ भएको बताए । दुहबी बजार खण्डमा १ सय ७७ घर भत्काएर २ बिघा जग्गा अधिग्रहण गरेपछि मात्रै सडक बीचबाट १५/१५ मिटर कायम हुने उनी भन्छन् ।

प्रकाशित : पुस १९, २०७४ ०७:२५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सुन्तलाको माग बढ्यो

कान्तिपुर संवाददाता

दमौली — किसानले बगैंचा व्यवस्थापन ध्यान दिनु र अनुकूल मौसमले तनहुँमा सुन्तला उत्पादन बढेको जिल्ला कृषि विकास कार्यालयले जनाएको छ । यस वर्ष भएको ४ हजार ३ सय मेट्रिकटन उत्पादनबाट जिल्लामा २६ करोड ५० लाख भित्रिएको वरिष्ठ कृषि विकास अधिकृत चेतनाथ अधिकारीले बताए । 

तनहुँको तनहुँसुरमा सुन्तला टिपेर बिक्रीका लागि लैजाँदै किसान ।

जिल्लामा गत वर्ष ४ हजार १ सय मेट्रिक टन उत्पादन भएको थियो । ‘पोहोरको तुलनामा ६ प्रतिशतले उत्पादन बढेकोछ,’ उनले भने, ‘धेरै फल्ने तनहुँसुर र आँबुखैरेनी एरियामा हो । योपल्ट किसानले बगैंचा व्यवस्थापन राम्रैसँग ध्यान दिएका हुन् ।’ मलजल, नीलोतुथो र समयमा भिटामिनको व्यवस्था गरेर बगैंचा व्यवस्थापन गरेका किसानलाई मौसमले पनि साथ दिएको उनले बताए ।
यसपटक सुन्तलाका दाना राम्रो र स्वाद पनि मिठो र रसिलो भएकाले किसानले बिक्रीका लागि खरिदेलाई कुर्नु पनि परेन । व्यापारीले बोटमा नै प्रतिकेजी ६० रुपैयाँका दरले खरिद गरेर लगे । तनहुँमा उत्पादिन सुन्तला धेरैजसो काठमाडांैमा खपत हुन्छ । सुन्तलाको व्यावसायिक खेतीमा लागेका किसानलाई प्रोत्साहन गर्न कृषि कार्यालयले अनुदानको व्यवस्था गरेको छ ।
बगैंचा व्यवस्थापन, भिटामिन, नीलोतुथो र कृषि औजारमा अनुदान दिने गरेको हो । बजारसम्म सुन्तला ओसार्न किसानलाई ढुवानी खर्चमा पनि अनुदानको व्यवस्था छ । यसपटक ढुवानीका लागि कृषि विकासले सुन्तला कृषकको समूहलाई १५ लाखरुपैयाँ उपलब्ध गराएको थियो । प्रतिहेक्टर ८ टनभन्दा बढी फलाउनेलाई ७लाख ५० हजार रुपैयाँ प्रोत्साहनस्वरूप अनुदान दिने तयारी भइरहेको अधिकृत अधिकारीले बताए । यहाँका तनहुँसुर,राइपुर, कोटा, बैदी, छिपछिपे, पतेनी र बेनीकोटलाई सुन्तलाको पकेट क्षेत्रकोरूपमा लिइन्छ । निर्वाहमुखी खेती गर्दै आएका किसान सुन्तलाको व्यावसायिक खेतीमा लागेपछि जीवनशैली पनिफेरिएको छ । पकेट क्षेत्र मानिएका गाउँहरूमा सुन्तला नै धेरै किसानको आम्दानीको मुख्य स्रोत बनेको छ । तनहुँमा १६ हजार हेक्टर क्षेत्रफलमा सु्न्तला लगाइएको छ ।

प्रकाशित : पुस १९, २०७४ ०७:२४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्