३३ हजार घर बिजुलीविहीन

खगेन्द्र अवस्थी

काठमाडौँ — बैतडी– जिल्लाका ३३ हजार घरका बासिन्दा अहिले पनि झरो र टुकीको उज्यालोमा बस्नुपरेको छ। यीमध्ये केहीले सोलार बत्तीको प्रयोग गर्दै आए पनि आर्थिक अवस्था कमजोर भएका अँध्यारोमै बस्न बाध्य छन्।

सदरमुकाममा बिजुली पुगेको ३२ वर्षमा ३० प्रतिशत घरले मात्रै बिजुली प्रयोग गर्न पाएका छन्। स्थानीय उत्पादित, भारतबाट आयात गरेको, अपी हाइड्रोपावर, चमेलिया जलविद्युत् र राष्ट्रिय प्रसारण लाइन पुग्दा पनि गाउँमा विद्युत् लाइन विस्तार नहुँदा स्थानीय अँध्यारोमै बस्नुपरेको हो।

०४२ सालमा झुलाघाट हुँदै भारतबाट ११ केभी प्रसारण लाइन बैतडी सदरमुकाम जोडिएको थियो। ०४७ मा पाटनमा सुर्नयागाड साना जलविद्युतबाट २ सय किलोवाट उत्पादन गरियो। ०५६ सालमा ३३ केभी राष्ट्रिय प्रसारण लाइन जोडिए पनि ३३ हजार घरधुरीमा विद्युत् पुग्न सकेको छैन।

जिल्लाका ४५ हजार घरधुरीमध्ये १२ हजारमा राष्ट्रिय प्रसारण लाइनको बिजुली पुगेको छ। ३ हजार घर लघु जलविद्युतबाट उत्पादित बिजुलीको आंशिक पहुँचमा छन्। राष्ट्रिय प्रसारण लाइन तथा भारतबाट आयात गरिएको बिजुली र पछिल्लो समय चमेलिया आयोजना सम्पन्न भएर बत्ती बले पनि ग्रामीण बस्तीसम्म पुग्न सकेको छैन। ४ नगर र ६ गाउँपालिका रहेको बैतडीमा नगरपालिकामा समेत बिजुली पुग्न नसक्दा स्थानीय अन्धकारमा बस्न बाध्य छन्। ८ मेगावाटको अपी हाइड्रोपावर र ३० मेगावाटको चमेलिया जलविद्युत् आयोजनाको उत्पादनस्थल आसपासकै बासिन्दाले समेत बिजुली बाल्न नपाएको स्थानीयले बताए।

पुर्चौडी, मेलौली नगरपालिकामा राष्ट्रिय प्रसारण लाइन पुग्न सकेको छैन। पाटन र दशरथचन्द नगरपालिकाकै सबै गाउँमा विद्युत् पुगेको छैन। पोल गाडिएको वर्षौं बित्दासमेत बत्ती बल्न नसकेको पाटन नगरपालिका ४ का चक्रबहादुर चन्दले बताए।

जिल्लामा थोरै बजेट आउने भएकाले सीमित ठाउँमा मात्र विद्युत् विस्तार गरिँदै आएको वितरण केन्द्र बैतडीले जनाएको छ। केन्द्रका प्राविधिक महानन्द जोशीले जिल्लाका सबै घरमा विद्युत् पुर्‍याउन ५ अर्ब बजेट र ३ वर्ष समय लाग्ने बताए। विद्युत् सुविधा नहुँदा गाउँपालिका र बडा कार्यालयको काम प्रभावित हुने गरेको छ। ग्रामीण क्षेत्रमा स्थानीय खोलाबाट उत्पादन गरिएको लघु जलविद्युत् योजना मर्मतसम्भार र आर्थिक अभावमा बन्द छन्। ती योजना बन्द हुँदा बिजुली प्रयोग गर्दै आएकाले सोलार, मट्टितेलको भर पर्नुपर्छ।

लघु जलविद्युत् आयोजना बन्द भएसँगै गाउँमा बिजुलीबाट सञ्चालनमा आएका साना उद्योग, कुटानी पिसानी मेसिन बन्द भएको पुर्चौडी नगरपालिका ७ का गणेशदत्त जोशीले बताए। सिगास, डिलाशैनी, पञ्चेश्वर, शिवनाथ गाउँपालिका र मेलौली नगरपालिकामा बिजुली पुग्न सकेको छैन। सोलार जडान गरेर कामकाज गर्दै आए पनि हिउँदमा घाम लाग्न दिनुपर्ने कर्मचारी बताउँछन्। विद्युत् असुविधाका कारण गाउँपालिकामा बैंकिङ सेवा सुरु हुन सकेको छैन।

यो वर्ष सम्पन्न निर्वाचनका हरेक उम्मेदवारले गाउँमा सडक, बिजुली, खानेपानी, स्वास्थ्यलगायत आधारभूत सुविधा पुर्‍याउने बाचा गरेका थिए। सर्वसाधारण मतदाता भने उक्त बाचा पूरा हुने पर्खाइमा छन्। ‘गाउँमा सबै सुविधा ल्याउँछौं भनेका थिए, गाडी चढ्न र बिजुली बाल्न पाए सिंहदरबार नै पुगेको सम्झन्थ्यौं,’ सिगास ३ का वीरसिंह धामीले भने, ‘चुनाव जितेर जनप्रतिधिले भर्खर काम सुरु गरेका छन्, १/२ वर्ष हेरौं।’

प्रकाशित : माघ १३, २०७४ ११:३६
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कृषकले पाएनन् भटमासको मूल्य

खगेन्द्र अवस्थी

बैतडी — बैतडीको दोगडाकेदार गाउँपालिका २ का अर्जुनसिंह कुँवर हरेक वर्ष ४/५ क्विन्टल भटमास बेच्छन् । पाँच वर्षयता उनले उत्पादन गरेको भटमासको मूल्य बढेको छैन । ०६८ मा ४८ रुपैयाँ किलोमा बिक्री गरेका कुँवरले ४ वर्षदेखि ५० का दरमा बेच्दै आएका छन् । 

थोक बिक्रेताले मूल्य कम तोक्दा कृषकले भटमासको मूल्य नपाएका हुन । ५/६ वर्षयता ५० रुपैयाँ किलोमा खरिद हुँदै आएको छ । चामल, गहुँलगायत अन्य खाद्यान्न र दालबालीको मूल्य बढे पनि भटमासले मूल्य नपाएको कृषकहरूको गुनासो छ । कात्तिकदेखि पुससम्म भटमास बिक्री हुने सिजन हो । बैतडीका प्राय: सबै गाउँमा उत्पादन हुने भटमास स्थानीय व्यापारीले थोक बिक्रेताले तोकेको मूल्यअनुसार खरिद गर्छन् । पछिल्ला वर्ष सिजनअगावै दलालहरू गाउँ पसेर भटमासको बुकिङ गर्दै आएका छन् । पछि मूल्य झन् घट्ने हल्ला फैलाएर सुरुमै सस्तोमा खरिद गराउने स्थानीय व्यापारीहरू बताउँछन् । ‘बजारमा मूल्य अझै घट्ने हल्ला फैलाउँछन्, भाउ घट्ने डरले हतार गरेर बेच्छौं,’ कुँवरले भने, ‘अन्य दाल किलो सय घटी छैन, धेरै वस्तु बन्ने भटमासको भाउ उस्तै छ ।’

स्थानीय ब्यापारीबाट धनगढीका थोक व्यापारीले खरिद गर्छन् । थोक बिक्रेताले मूल्य कम तोक्दा कृषकबाट सस्तोमा खरिद हुँदै आएको हो । सामान्य किनबेच हुने भटमासको ०५४/५५ यता व्यापार बढेको हो । सुरुका वर्षमा १८/२० रुपैयाँ प्रतिकिलोमा खरिद भएको व्यापारीहरू बताउँछन् । मोटो चामलको मूल्य १६ रुपैयाँ किलो हुँदा भटमास २० रुपैयाँमा बिक्री भएको थियो । सुरुका वर्ष स्थानीय व्यापारीले कृषकलाई चामलसित भटमास साट्दै आएका थिए । ५ वर्षदेखि धनगढीका व्यापारीले एउटै भाउ राखेको स्थानीय व्यापारीले बताए । ‘गत वर्ष ५० मा खरिद गरेर ५२ मा बेचेका थियौं,’ डिलासैनी गाउँपालिका ६ गोकुलेश्वरका व्यापारी नरबहादुर भण्डारीले भने, ‘धनगढीका थोक व्यापारीले तोकेको मूल्यमा बिक्री गर्नुपर्छ ।’

राम्रो उत्पादन र सजिलै बिक्री हुने भएकाले कृषकले भटमासको खेती बढाउँदै आएका छन् । सिँचाइ सुविधा नभएको जग्गामा समेत बर्खामा धान, मकैको सट्टामा भटमास खेती गरिँदै आएको छ । खेती स्याहार्न सजिलो भएकाले रोपाइँ हुने खेतमा समेत भटमास लगाउन थालेपछि मूल्य नपाउँदा मारमा परेको सुर्नया गाउँपालिका ६ का कृषक गणेश अवस्थीले बताए । भटमासबाट तेल, सोयबिन, दूधलगायतका खाद्य वस्तु बनाइन्छ । दाल र अन्य प्रयोजनमा होटल र उपभोक्ताले खरिद गर्छन् । बैतडीकै सुर्नया गाउँपालिका ८ मा एक सहकारीले भटमासको दूध बनाउन सुरु गरेको थियो । दूधले बजार नपाउँदा केही महिनामै उत्पादन बन्द गरेको थियो ।

प्रकाशित : पुस २६, २०७४ ०७:५१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT