नेपाली सेनाबारे जानकारी दिलाउन प्रदर्शनी

चन्द्रशेखर अधिकारी

काठमाडौँ — महाशिवरात्रि तथा सेना दिवसका अवसरमा नेपाली सेनाले तीन दिने बृहत् प्रदर्शनी बिहीबार आरम्भ गरेको छ ।सेना–नागरिक सम्बन्ध मजबुद बनाउने र सेनाबारे विगतदेखि वर्तमानसम्मको जानकारी दिने उद्देश्यसहित प्रदर्शनी सुरु गरेको सेनाले जनाएको छ । यस प्रकारको प्रदर्शनी सेनाले पहिलो पटक गरेको हो । 

सेनाले प्रयोग गर्ने पुराना/आधुनिक हतियार, युनिफर्मको सुधार प्रक्रिया, सेनाको अभ्यास, काम, विकास परियोजनामा सेना, दुखमा सेना, पूराना इतिहास, बदलिँदै आएको पछिल्लो सेनाको अवस्थालगायतलाई अवस्था उजागर गर्ने गरी प्रदर्शनी सुरु गरिएको छ । ‘नेपाली सेना इतिहासदेखि वर्तमानसम्म’ शीर्षकमा आयोजित प्रदर्शनीको प्रधानसेनापति राजेन्द्र क्षत्रीले उद्घाटन गरेर सर्वसाधारणको लागि समेत खुला गरिएको हो । आर्मी अफिसर्स क्लबमा र प्रांगणमा गरिएको प्रदर्शनीमा सर्वसाधारणदेखि विद्यार्थीहरुको चर्को भीड लागेको थियो ।

‘ऐतिहासिक विषयले सधैं वर्तमानलाई घचघच्याउने हुनाले पनि सेनाले प्रदर्शनी गरेको हो,’ विद्यार्थीहरुलाई समेत बुझाउन ब्यस्त सैनिक जनसम्पर्क निर्देशनालयअन्तर्गत श्रव्य दृश्य महाशाखाका महासेनानी (कर्णेल) इश्वरकुमार श्रेष्ठ भने, ‘उपलब्ध भएसम्म सेनाको स्थापनादेखि अहिलेसम्मका सबै पक्ष झल्काउने खालका सामग्रीहरु प्रदर्शनीमा राखिएका छौं ।’

विभिन्न खण्डमा आयोजना गरिएको प्रदर्शनीमा सेनाले आफ्नो स्थापनाकालदेखि विभिन्न कालखण्डमा राष्ट्र र जनताप्रति समर्पित भई गरेका गौरव गाथा समेटिएका तस्बिरहरु पनि थिए । तत्कालीन हातहतियार, ऐतिहासिक तथा हालका उपकरण र अन्य सैन्य सामग्रीदेखि नेपालमा नै बनेको बम डिस्पोजल उपकरण समेत प्रदर्शनीमा थियो ।

यस अलावा सेनाले प्रकाशन गरेको पुस्तकहरुको अध्ययन गर्ने व्यवस्था समेत मिलाइएको थियो । प्रदर्शनी हेरेर केही ऐतिहासिक जानकारीको लागि पुस्तकहरु समेत अध्ययनका लागि राखिएका सेनाका सहप्रवक्ता तथा महासेनानी विजय थापाले बताए ।

नेपाली सेनाले आफ्नो जिम्मेवारी निर्वाहका क्रममा सम्पादन गरेका जोखिमपूर्ण काम, मुलुकको विकास–निर्माणका योगदान, विश्वका विभिन्न भागमा शान्ति स्थापना गर्न शान्तिसेना मार्फत गरेको सेवा, दैवी विपत्ति तथा आपत्कालीन अवस्थाका उद्धार तथा खोजलगायत विषय ‘शब्दचित्र र तस्बिर’मा समेटिएका सामग्री पनि प्रदर्शनीमा समावेश गरिएको छ ।

प्रदर्शनीमा पहिलो र दोस्रो विश्व युद्धकालीन फोटाहरु पनि थिए । राष्ट्रसंघीय शान्ति मिसनमा, नेचर कन्जरभेसन, विकास कार्यक्रम, हिमाल आरोहण, प्यारा जम्पलगायत विविध पक्ष समेटिएको थियो ।

प्रकाशित : माघ २६, २०७४ ०९:४२
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कपिलवस्तुमा ८ सय ७८ जनामा हात्तीपाइले

रासस

जितपुर, कपिलवस्तु — यहाँ ८७८ जनामा हात्तीपाइलेको लक्षण देखा परेको छ । आव २०७३/०७४ को तथ्यांकका आधारमा जिल्लामा खुट्टा सुन्निएका २२८, हाइड्रोशील ६०२ र शरीरका अन्य भागमा ४८ गरी ८७८ संक्रमित भेटिएका हुन् । 

सन् २०२० भित्र हात्तीपाइले रोगीको संख्या एक प्रतिशतभन्दा कममा झार्ने सरकारी योजनाअनुसार यस जिल्लामा विसं २०६४ देखि २०६६ सम्म अभियान सञ्चालन गरिएको थियो । अभियानका क्रममा जिल्लाका विभिन्न विद्यालय र तत्कालीन गाविसमा रहेका व्यक्तिको नमूना रगत संकलन गरिएको थियो ।

त्यति बेला पनि हात्तीपाइलेबाट संक्रमित भेटिएका थिए । त्यसपछि पनि अभियान सञ्चालन गरिएपछि पाँचौँ, छैठौँ र आठौँ वर्ष पनि नमूना रक्त परीक्षण गर्दा फेरि संक्रमित भेटिएसँगै संक्रमितको संख्या बढ्दै गएको हो । अभियान २०६४ देखि लगातार सञ्चालन गरिँदै आएको छ तर रोग भने नियन्त्रणमा आउन सकेको छैन ।

नौ वर्षे अभियानमा पाँच लाख ५३ हजार, ५२४ मध्ये चार लाख ७५ हजार ९६१ जनाले मात्र औषधि खाएको स्वास्थ्य कार्यालयले जनाएको छ । यसरी जिल्लाको तथ्यांक हेर्दा सरकारले सन् २०२० भित्र हात्तीपाइले रोगीको संख्या एक प्रतिशतभन्दा कममा झार्ने कुरा निकै चुनौतीपूर्ण रहेको स्वयं स्वाथ्यकर्मी बताउँछन् ।

जिल्लामा यस वर्ष पुनः हात्तीपाइलेविरुद्धको महाअभियान सञ्चालन गरिँदै छ । यही फागुन १२ देखि तीन दिने अभियान सञ्चालन गर्न लागिएको जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयले जनाएको छ । “नौ वर्षे अभियान उपलब्धिमूलक देखिएन, त्यसैले फेरि यो अभियान सञ्चालन गर्न लागेका छौँ, स्वास्थ्य कार्यालयका प्रमुख योगेन्द्र भगतले भने,– “अभियानमा पोका पारेर औषधि बाँडियो, तर धेरैले खाएनन्, त्यसैले रोगको निवारण भएन ।” उनका अनुसार नमूना रक्त परीक्षणका क्रममा १३ प्रतिशतमा हात्तीपाइले रोगको परजीवी फेला परेका छन् ।

तत्कालीन बहादुरगञ्ज, महाराजगञ्ज र बाणगंगा गाविसका ९०० जनाको नमूना परीक्षण गर्दा सो फेला परेको थियो । २०७२ कात्तिकमा केन्द्रीय र जिल्लास्तरीय टोलीले नमूना रक्त संकलन गरेको थियो । २०७२ सालमा बजेट स्वीकृत नहुँदा अभियान सञ्चालन भएको थिएन ।

विसं २०७१ मा जिल्लाका ४० विद्यालयका छ र सात वर्ष उमेरका बालबालिकामा समेत नमूना परीक्षण गर्दा करिब पाँच प्रतिशतमा हात्तीपाइलेको जीवाणु भेटिएको प्रमुख भगतले बताए । सोही तथ्यांक बाहिर आएपछि जिल्लामा दुई वर्ष अभियान थपिएको थियो । यो हात्तीपाइले विरुद्धको अभियान जिल्लामा अन्तिम भएकाले सबैले हातेमालो गर्न उनले अपिल गरे ।

सो रोगविरुद्ध दिइने औषधि पूर्णरूपमा सुरक्षित भए पनि भ्रममा परेर धेरैले नखाएपछि समस्या देखिएको तौलिहवा अस्पतालका डाक्टर सजल त्वानावासुले बताए । औषधि सेवनले सामान्य असर देखिन सक्ने भएपनि केही नहुने उनको भनाइ छ ।

रोगका परजीवी रहेका मानिसलाई सामान्य वाकवाकी रिंगटा आउने र टाउको दुख्न सक्ने उनले जानकारी दिए । “यो भनेको सामान्य कुरा हो, औषधि सेवनले हात्तीपाइले सर्नबाट सुरक्षित राख्छ” स्वास्थ्य कार्यालयका फोकल पर्सन उदयचन्द चौरसियाले भने ।

औषधिविरुद्ध भ्रामक कुराले गर्दा गाउँतिर भन्दा सहर बजारतिर औषधि सेवन नगरेको उनले बताए । “गाउँमा मानिसले ढुक्कसँग औषधि खाए, शहरीयाले पोकामा थन्काएर राखे” उनले भने– “त्यसले गर्दा अभियानले सार्थकता पाउन सकेन ।” यस पटक ३० देखि ४० घरको बीचमा एकजना स्वयंसेवक परिचालन गरिने योजना रहेको उनले सुनाए ।

स्वयंसेवककै प्रत्यक्ष निगरानीमा औषधि खुवाइनेछ । हात्तीपाइले उच्चेरिया बाक्रोफटी नामको परजीवीबाट लाग्दछ । यो परजीवी एक व्यक्तिबाट अर्कोमा लामखुट्टेको टोकाइबाट सर्दछ । केटाकेटी यो रोगको जोखिममा रहने स्वास्थ्यकर्मी बताउँछन् ।

यो रोग लागेपछि खुट्टा सुन्निएर हात्तीको जस्तै हुने, हात, स्तन सुन्निने गर्छ  । यो औषधि दुई वर्षमुनिका बालबालिका, सात दिनको सुत्केरी, कडा रोग लागेका र ७० वर्ष नाघेकाले सेवन गर्न नहुने चिकित्सक बताउँछन् ।

प्रकाशित : माघ २६, २०७४ ०९:४२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT