पहिरो पन्छाउँदै पुनर्निर्माण

कान्तिपुर संवाददाता

तातोपानी (सिन्धुपाल्चोक) — भोटेकोसी गाउँपालिका फुल्पिङकट्टी झिर्पु हिन्दीका वाङी तामाङ पहिरो पन्छाएर घर बनाउने चटारोमा छन् ।

पहिलो किस्ता पाइसकेका उनले आर्थिक अभावमा घर बनाउन सकेका थिएनन् । छिमेकीबाट लिएको ऋणमा किस्ता थपेर उनले पुनर्निर्माणको थालनी गरेका हुन् ।

‘पहिरो पन्छाएर वाक्क भइसकें, माथिबाट भास्सिएको भूभागले दु:ख दिइरहन्छ,’ तामाङले भासिएको जमिन देखाएर भने, ‘छेउको भागको पहिरो सफा गरेर घर बनाउन सुरु गर्दैछु ।’ भोटेकोसी बाढी आएलगत्तै त्रासमा भागेका उनको परिवार हालै थातथलोमा फर्केका छन् ।

‘पहिलो किस्ताको काम बल्ल थालिएको छ, अब चाँडै घर बनाइन्छ,’ उनले भने । खासामा भारी बोकेर परिवार पालेका उनी नाका बन्द भएलगत्तै बेरोजगार भएपछि राजधानी पसेका थिए । राजधानीमा मजदुरी गरेर कमाएको पैसामा ऋण र किस्ता थपेर आवास निर्माणमा जुटेको
उनले सुनाए ।

मापदण्डअनुरूप झ्यालसम्म बनाइसकेकी भोटेकोसी गाउँपालिका लिस्तीकोट पाउँगुम्बाकी लीलाकुमारी शेर्पा दोस्रो किस्ताका लागि गाउँपालिका कार्यालय धाइरहेकी छन् । ‘पहिरोमुनि भएकाले पहाडबाट झरेको धूलोले तनाव दिइरहन्छ,’ उनले समस्या सुनाइन्, ‘माथिल्लो भाग सद्दे नभएकाले पन्छाएर घर बनाउने हतारोमा छु ।’ दोस्रो किस्ता लिने प्रक्रियाबारे बुझ्न आएकी उनी बाह्रबिसे बजारस्थित बैंक जाने तयारीमा छन् ।

‘घर बनाउन साह्रै कठिन भयो, पहिरोको ढिस्कोले मारमा पार्‍यो,’ उनले भनिन् । नोकसाङ डाँडाको तल्लो भाग खसेर आएको चट्टानले घर बनाउन अवरोध बनाइरहेको उनले प्रस्ट्याइन् ।

भोटेकोसीकै लिस्तीकोटको पाउँगुम्बा, मार्मिङको गोल्ची, तातोपानीदेखि फुल्पिङकट्टी झिर्पु हिन्दी बजार, चाकुसम्म पहिरोको समस्या रहेको भोटेकोसी गाउँपालिकाका प्रमुख राजकुमार पौडेल बताउँछन् । ‘भूकम्पपछि तीव्र भइरहको पुनर्निर्माणमा पहिरोले गहिरो असर पारेको छ,’ उनी भन्छन्, ‘तटीय क्षेत्रका अधिकांश भूकम्पपीडित पहिरोको पन्छाएर पुनर्निर्माण गर्न बाध्य छन् ।’

अन्यत्र सुरक्षित जग्गा नभएकाले स्थानीयले पहिरोमुनि नै आवास बनाइरहेको उनको भनाइ छ । ‘पहिरोबाट जोगिएर आवास बनाउने कमै देखिएका छन्,’ उनले भने ।

सीमावर्ती क्षेत्र तातोपानीका दिलमान घतानीले जताततै पहिरोको जोखिम भएकाले सुरक्षित स्थान नहुनाले पहिरो डरमा घर बनाउन लागेका छन् । ‘असुरक्षित भनेर जाने कहाँ त, जहाँतही पहिरो छ,’ उनले भने, ‘सुख्खा पहिरो झरिरहन्छ, बस्ने घर त बनाउनुपर्‍यो नि ।’

जिल्लाभरका पहिरोको जोखिममा परेका स्थानमा अझै पुनर्निर्माणले गति लिन सकेको छैन । ‘बाढी र पहिरो बानीजस्तै बनिसकेको छ, पहिरो हटाउँदै घर बनाइरहँदा डरचाहिँ रहिरन्छ,’ घतानीले भने ।

सहरी विकास तथा भवन डिभिजन कार्यालयका सूचना अधिकारी टंक गौतम सबैतिर पुनर्निर्माणले गति लिइरहेको सुनाउँछन् । ‘पहिरोले समस्या बनाएको पक्कै हो,’ उनले भने । सीमाक्षेत्रभर पहिरोको कारण समय लागे पनि पुनर्निर्माणले गति लिने उनले जनाए । भवन डिभिजनको तथ्यांकअनुसार ८३ हजार ६ सय ६३ लाभग्राहीमा ७८ हजार ५ सय ६५ सँग अनुदान सम्झौता भइसकेको छ । ‘५७ हजार ३३ ले घर बनाउन सुरु गरेका छन्, ११ हजार ६३ ले निर्माण सकिसकेका छन्,’ उनले भने ।

प्रकाशित : चैत्र ३, २०७४ ०८:०२
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

चार सहरलाई ९ अर्ब ऋण

कान्तिपुर संवाददाता

धनगढी — एसियाली विकास बैंक (एडीबी) को ऋण सहयोगमा प्रदेश ७ का चार सहरमा स्तरोन्नतिको काम सुरु भएको छ । क्षेत्रीय सहरी विकास आयोजनाले पञ्चवर्षीय योजनाअन्तर्गत काम सुरु गरेको हो ।

एडीबीले कैलालीको धनगढी उपमहानगरपालिका, गोदावरी नगरपालिका र कञ्चनपुरका भीमदत्त तथा शुक्लाफाँटा नगरपालिकामा सहरी विकासका लागि ९ अर्ब बजेट दिएको छ ।

धनगढी र भीमदत्तका लागि ३/३ अर्ब, गोदावरीमा २ अर्ब र शुक्लाफाँटा नगरपालिकाका लागि १ अर्ब बजेट छुट्याएको हो । यी चारै सहरमा भौतिक पूर्वाधार निर्माणको काम सुरु हुँदैछ । पहिलो चरणमा सडक स्तरोन्नति र फोहोर व्यवस्थापन केन्द्र (डम्पिङ साइट) मा काम सुरु भएको छ । सडकमा ढल तथा नाली निर्माणको कामसमेत गरिनेछ ।

दोस्रो चरणमा सामाजिक, आर्थिक र लैंगिक समावेशीको क्षेत्रमा समेत आयोजनाले काम गर्ने जनाएको छ । आयोजना हेर्ने सहरी विकास तथा भवन निर्माण डिभिजन कार्यालयका प्रमुख रवीन्द्र बोहराले पहिलो चरणअन्तर्गत ४ वटा क्षेत्रगत काम गर्न लागेको बताए । त्यसमा सडक तथा नाली निर्माण, फोहोर व्यवस्थापन, ढल निकास र कार्यालय नभएका नगरको व्यवस्थित भवन निर्माणको काम गरिनेछ ।

‘सन् २०१७ देखि २०२२ सम्ममा ४ वटा क्षेत्रगत काम सम्पन्न गरिनेछ,’ प्रमुख बोहराले भने, ‘पहिलो वर्ष आयोजनाको तयारी, परामर्शदाता नियुक्तिलगायत काम पूरा भएका छन् ।’ सडक, नाली र फोहोर व्यवस्थापनको सर्भे अध्ययन भई डिजाइन निर्माणको चरणमा पुगेको छ । धनगढी उपमहानगरपालिकाबाहेक अन्य ३ नगरपालिकामा भने फोहोर व्यवस्थापन केन्द्रको काममा समस्या उत्पन्न भएको इन्जिनियरसमेत रहेका कार्यालय प्रमुख बोहराले बताए । ‘त्यहाँ डम्पिङ साइट निर्माणका लागि जग्गा प्राप्त भएको छैन,’ उनले भने, ‘धनगढी उपमहानगरपालिकाको वडा नम्बर २ मा ३५ बिघा जग्गा उपलब्ध हुँदा त्यहाँ डम्पिङ साइटका लागि डिजाइन निर्माण भइरहेको छ ।’

बोहराले आयोजना सञ्चालनका लागि बजार क्षेत्रको सडक विस्तारको काम प्रमुख चुनौतीका रूपमा देखापरेको बताए । ‘सडक विस्तारका लागि आवश्यक पर्ने ३० मिटर क्षेत्र ओगटदा बजारका धेरै पसल र पूर्वाधार भत्किन्छन्,’ उनले भने, ‘त्यसैले सडक विस्तारको काम अघि बढाउन नगरवासीको सहयोग आवश्यक छ ।’ साउन/भदौमा निर्माण कार्यको ठेक्का प्रक्रिया अघि बढ्नेछ ।

धनगढी उपमहानगरपालिकाले सडक विस्तार गरिने क्षेत्रका स्थानीयवासीसँग छलफल अघि बढाएको उपमहानगरपालिकाका इन्जिनियर द्विजराज भट्टले बताए । ‘निर्माण प्रक्रिया सुरु भएपछि समस्या नहोस् भनेर नगरवासीसँग छलफल सुरु गरेका छौं,’ उनले भने, ‘नक्सा पास भएका घरजग्गासमेत सडक विस्तारमा पर्ने देखिन्छ । तैपनि उहाँहरू छलफलमा आउनुभएको छ ।’

धनगढीको चौराहादेखि क्याम्पस रोडसम्मको मुख्य बजार क्षेत्रमा ३० मिटर सडक नाली विस्तार गरिँदा सबैभन्दा बढी पूर्वाधार संरचना भत्कनेछन् । ‘केही व्यक्तिहरूले मुख्य बजार क्षेत्रको सडक विस्तारको क्षेत्र घटाउनका लागि चलखेल सुरु गरेका छन्,’ सडक विस्तार दबाब समूहका गणेश भण्डारीले भने, ‘यस्तो चलखेल मोहनादेखि अत्तरियासम्मको ६ लेन सडकमा समेत भएको थियो । त्यसलाई असफल पार्‍याैं । मुख्य बजार क्षेत्रको सडक विस्तारमा पनि एक इन्च घटन दिने छैनौं ।’

इन्जिनियर भट्टले सडक निर्माण गर्दा न्यून क्षति होस् भनेर बढीमा १/२ मिटर चौडाइ घटाउन सकिने प्रावधान राखेकाले त्यसमाथि केहीले अनावश्यक चलखेल गर्न खोजेको स्वीकारे ।

प्रकाशित : चैत्र ३, २०७४ ०८:०१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT