स्मार्ट लाइसेन्स नै नक्कली

प्रशान्त माली

ललितपुर — ललितपुर ट्राफिक प्रहरीले यो साता दुई जनालाई नक्कली स्मार्ट कार्ड लाइसेन्ससहित पक्राउ गरेको छ । ट्राफिक चेकिङका क्रममा सातदोबाटोबाट निर्माण सामग्री बोकेको बा४ख ७१२९ नम्बर मिनीट्रकका चालक प्रावीन स्याङ्तान र ग्वार्कोबाट बा५ख २८५४ नम्बर मिनीबस चालक चक्रे नेपाली पक्राउ परेका हुन् । दुवैलाई थुनामा राखेर अनुसन्धान भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ ।

ललितपुर ट्राफिक प्रहरी प्रमुख सीताराम हाछेथु भन्छन्, ‘स्मार्ट कार्ड नै नक्कली फेला परेपछि चकित भएँ । पहिलो पटक दुई जना पक्राउ परेका छन् । अरू पनि हुन सक्छन्, चेकिङ कडा बनाएका छौं ।’

उनले लाइसेन्स सक्कली कि नक्कली भनी जाँच्ने मेसिन नहुँदा समस्या भएको बताए । ‘यातायात विभागसँग पटक–पटक मेसिन माग गरिरहेका छौं,’ उनले भने, ‘चाँडै उपलब्ध गराए नक्कली बोक्नेलाई कानुनी दायरामा ल्याउन सकिनेछ ।’

Yamaha

उनका अनुसार नक्कली लाइसेन्स बोक्ने चालक ट्राफिक देख्नेबित्तिकै डराउँछन् । ‘सवारी दुर्घटनाका विभिन्न कारणमध्ये एउटा मुख्य यही हो,’ उनले भने, ‘सवारी चालक अनुमतिपत्र भनेको नागरिकता र विद्यालयको प्रमाणपत्र होइन । एउटा लाइसेन्समा आफ्नो र अरूको जीवन अडिएको हुन्छ । राज्यले यसलाई गम्भीर ढंगबाट लिनुपर्छ ।’

यातायात विभागका प्रवक्ता तुल्सीराम अर्यालले स्मार्ट लाइसेन्स जाँच गर्ने मेसिन खरिदको तयारी भइरहेको बताए । ‘पहिलो लटको एक सयवटा मेसिन वितरण भइसकेको छ,’ उनले भने, ‘नक्कली लाइसेन्स किनबेचमा कर्मचारीको संलग्नता देखिए कारबाही गर्छौं ।’ प्रहरीसित बयानमा स्याङ्तानले लाइसेन्स यातायात कार्यालय, एकान्तकुनाबाट १५ हजार रुपैयाँ तिरेर लिएको बताएका छन् । उक्त लाइसेन्स सम्झना डंगोलका नाममा छ ।

अनुसन्धानमा एउटै लाइसेन्स नम्बर दुई जनाले प्रयोग गरेको देखिएको छ । लाइट गाडी चलाएको दुई वर्षपछि हेभी गाडीको लाइसेन्स लिन पाउने व्यवस्था छ । स्याङ्तानले सुरुमै हेभी लिएका थिए ।

नेपालीले भने काठमाडौं, ठूलो भर्‍याङस्थित यातायात कार्यालयबाट १८ हजार रुपैयाँ तिरेर लिएको बताएका छन् । उनले २०७१ मा लाइसेन्स लिएका थिए । ४ वर्षअघि हेभी गाडीको लाइसेन्स लिएकाले प्रहरीलाई शंका लागेर जाँच गर्ने क्रममा उनी पक्राउ परेका थिए । उनले बोकेको लाइसेन्स नम्बर २०६९ मा विष्णु महर्जनको नाम छ ।

दुवै लाइसेन्स दिने व्यक्तिको हस्ताक्षर एउटै छ । यसमा एउटै गिरोहको संलग्नता हुन सक्ने प्रहरीको अनुमान छ । यातायात कार्यालय सवारी चालक अनुमतिपत्र, वाग्मती एकान्तकुना कार्यालयका निमित्त प्रमुख किरणप्रसाद ढकालले कर्मचारीको संलग्नता देखिए कारबाही गरिने बताए ।

छुट्याउनै गाह्रो
अहिलेसम्म आँखाकै भरमा स्मार्ट कार्ड लाइसेन्स सक्कली कि नक्कली भनी छुट्याउनुपर्ने बाध्यता रहेको ललितपुर ट्राफिक प्रहरीले जनाएको छ । शंकास्पद लाग्दा बरामद गरेर यातायात व्यवस्था विभागमा जाँच गर्न पठाउनुपर्छ । हाछेथु भन्छन्, ‘कार्ड रिड गर्ने मेसिन ट्राफिकका लागि अनिवार्य भइसक्यो । तर, सरकारले अहिलेसम्म उपलब्ध गराएको छैन ।’

विभागका अनुसार हालसम्म झन्डै ४ लाख स्मार्ट लाइसेन्स वितरण भइसकेको छ । थप ३ लाख पाउने प्रक्रियामा छन् । नक्कली लाइसेन्सको बिगबिगी भएपछि स्मार्ट लाइसेन्स प्रयोगमा आएको हो । स्मार्ट कार्डमा सिमकार्डमा जस्तै धातुको चिप्स जडान गरिएको हुन्छ जसमा चालक र सवारीसँग सम्बन्धित डाटा स्टोर हुन्छ । कुनै सवारी चालक ट्राफिक प्रहरीको कारबाहीमा परे त्यसैमा रेकर्ड रहन्छ ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : श्रावण ५, २०७५ ०८:५१
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

पानीमा ‘नाकाबन्दी’

लीला श्रेष्ठ

भक्तपुर — भक्तपुरमा दैनिक ३ देखि ४ हजार जार पानी वितरण हुँदै आएको छ । चाँगुनारायण नगरपालिकाले खानेपानीका बोतल र जारमा लगाएको कर उठाउने जिम्मा निजी क्षेत्रलाई दिएको विरोधमा व्यवसायीहरू आन्दोलित छन् । व्यवसायीले साउन १ गतेदेखि बजारमा पानी पठाउन बन्द गरेका छन् ।

आफूहरू कर तिर्न तयार भएको तर कर नगरपालिका स्वयंले उठाउनुपर्ने माग गर्दै बजारमा पानी पठाउन बन्द गरेको नेपाल बोतल वाटर उद्योग संघ भक्तपुरले जनाएको छ । करको विरोधमा व्यवसायीले बिहीबार दिनभर चाँगुनारायण नगरपालिकामा धर्ना दिए ।

नगरपालिकाले ८० लाख ११ हजारमा भगवती सप्लायर्सलाई गत असार २१ मा पानीको कर उठाउने ठेक्का दिएको छ । नगरप्रमुख सोमप्रसाद मिश्रका अनुसार प्रतिजार १ रुपैयाँ र प्रतिबोतल दस पैसा कर लगाएको छ । स्थानीय तहलाई सिधै आम्दानी हुने क्षेत्र ठेक्कामार्फत निजी कम्पनीलाई नदिन पटक/पटक नगरपालिकाको ध्यानाकर्षण गरे तापनि सुनुवाइ नभएकाले विरोधस्वरूप व्यवसाय ठप्प पारेको नेपाल बोतल वाटर उद्योग संघको भनाइ छ ।

‘गत असार २६ गते कर उठाउने जिम्मा निजी क्षेत्रलाई नदिन, ठेक्का प्रक्रिया खारेज गरी नगरपालिका स्वयंले एकमुष्ट कर उठाउन माग गर्दै प्रमुखलाई ज्ञापनपत्र बुझाएका थियौं,’ संघ भक्तपुरको संयोजक राम सुवालले भने, ‘तर, नगरप्रमुखले हाम्रो मागप्रति बेवास्ता गर्नुभयो, हामीले पहिले पनि कर तिरेका थियौं ।’ व्यवसायीले भने नगरपालिकाले पानीमा लगाएको ठेक्का रद्द नगरेसम्म बजारमा पानी वितरण नगर्ने बताएको छ ।नगरपालिकालाई कर तिर्न तयार भएको तर ठेक्का प्रक्रिया खारेज गरी अमानतमै कर उठाउन माग गरेको संघले जनाएको छ । ‘हामीले तिरेको कर नगरपालिकाको कोषमै जम्मा होस्, त्यो रकम विकास निर्माणमा खर्च होस्, कोही ठेकेदारको पेवा नबनोस् भन्ने हाम्रो माग हो,’ उनले भने ।

प्रक्रियाअनुसार विभिन्न निकायका प्रतिनिधिहरू राखेर छलफल गरी उपप्रमुखको संयोजकत्वमा गठन गरिएको परामर्शका आधारमा नगरसभाबाट पास गरी प्रक्रियागत ढंगबाट टेन्डर आह्वान गरेको नगरप्रमुख मिश्रले बताए । ठेक्का नपरेको झोकमा व्यवसायी विरोधमा उत्रिएर बजारमा पानी पठाउन बन्द गरेकोसमेत उनी बताउँछन् । ठेक्का प्रक्रिया सुरु भइसकेकाले कानुनी रूपमा ठेक्का रद्द गर्ने अधिकार नगरपालिकासँग नरहेकोसमेत जनाएको छ । चाँगुनारायण नगरपालिका झौखेलस्थित ११ वटा पानी उद्योग सञ्चालित छन् ।

एकताका मूर्त सम्पदा ढुंगेधाराको पानीले भक्तपुरवासीको तिर्खा मेट्ने गर्थे । ‘राजकुलोमार्फत ढुंगेधारामा आएको पानी नै स्थानीय उपभोक्ताको मुख्य स्रोत थियो,’ इतिहासविद् डा.पुरुषोत्तमलोचन श्रेष्ठ स्मरण गर्छन्, ‘समय क्रमसँगै बढ्दो जनसंख्या, अव्यवस्थित सहरीकरणले राजकुलो मासिन थाल्यो ।’ राजकुलो मासिएपछि ढुंगेधारा, इनार, कुवालगायत पानीको मुख्य स्रोत इतिहासमा सीमित भएको उनी बताउँछन् ।

मासिँदै ढुंगेधारा
सहरीकरणसँगै साझा ढुंगेधाराबाट घर/घरमा पाइप लाइन बिछ्याइयो । व्यक्तिगत धाराको विकासले खानेपानीको समस्या चुलिँदै गएको छ । काठमाडौं उपत्यका खानेपानी लिमिटेड (केयूकेएल) दूधपाटीमा दिनहुँ खानेपानीको समस्या लिएर उपभोक्ताको भीड लाग्ने गरेको छ । खानेपानीको वैकल्पिक व्यवस्था हुन नसक्दा दिन प्रतिदिन खानेपानीको समस्या थपिँदै गएको केयूकेएल भक्तपुर शाखाले जनाएको छ । ‘दैनिक ९० लाखदेखि एक करोड लिटर खानेपानीको माग छ’, केयूकेएल भक्तपुर शाखा प्रमुख सुरेन्द्र हिमालयले भने, ‘४० लाख लिटर मात्र वितरण गरेका छौं ।’ दैनिक ३५ देखि ४० प्रतिशत उपभोक्तालाई मात्र पानी वितरण गरेको उनले बताए ।

खानेपानीको वैकल्पिक व्यवस्था गर्न नसक्दा हिउँदमा ५ देखि १० दिन र वर्षातमा दिन बिराएर उपभोक्तालाई पानी वितरण गर्दै आएको उनले बताए । केयूकेएल भक्तपुर शाखाले भक्तपुर, सूर्यविनायकको ५ र ६ वडाका केही भाग, चाँगुनारायणको ५, ७ र ८ वडाका केही उपभोक्तालाई खानेपानी वितरण गर्दै आएको जनाएको छ । केयूकेएलले नगरकोट मुहानपोखरी र मध्यपुरथिमि बोडेबाट खानेपानी वितरण गर्दै आएको छ ।

केयूकेएल भक्तपुर शाखाले बोडेबाट दैनिक १५ लाख लिटर र नगरकोट मुहानपोखरीबाट करिब २५ लाख लिटर पानी वितरण गर्दै आएको प्रमुख हिमालयले बताए । वर्षातसँगै मुहानपोखरीको पानी धमिलिएकाले समस्या आएको जनाइएको छ ।

प्रकाशित : श्रावण ५, २०७५ ०८:५०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT