फोहोर फाल्न लाम

ल्यान्डफिल साइट
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — बिहीबार दिउँसो नुवाकोटको सिसडोलमा फोहोर बोकेका टिपर र ट्रक सडकमा लाम लागेका थिए । केही चालक चर्को घामबाट बच्न छहारीमा बसेका थिए भने कोही गाडीभित्रै गीत बजाएर आराम गरिरहेका देखिन्थे ।

नुवाकोटको ककनी गाउँपालिका–२ स्थित सिसडोलमा बिहीबार फोहोर फाल्न पालो कुरेका ट्रक तथा टिपर । तस्बिर : शिल्पा कर्ण/कान्तिपुर

नुवाकोटको ककनी गाउँपालिका–२ मा पर्ने सिसडोलमा वडा नम्बर १ सम्मै आइपुग्ने गरी बिहीबार करिब १ सय ५० हाराहारीमा फोहोर बोकेका गाडी लामबद्ध देखिन्थे । दिनहुँ काठमाडौं उपत्यकाका तीनवटै जिल्लाका साथै छिमेकको काभ्रेको फोहोर पनि यहीँ व्यवस्थापन गरिने गरिएको छ । दैनिक करिब २ सय ५० भन्दा बढी गाडी फोहोर फाल्न उक्त क्षेत्रमा जान्छन् तर फर्किने भने टुंगो हुन्न । समयमै पुगे पनि फोहोर फाल्न पालो कुर्नुपर्ने चालकहरू बताउँछन् ।

एक वर्षदेखि गोकर्णेश्वर नगरपालिकाको फोहोर यहाँ फाल्न थालेका कृष्ण कार्की फोहोर फाल्न १/२ दिन जसरी भए पनि कुर्नैपर्ने बाध्यता रहेको बताउँछन् । लगातार पानी पर्‍यो भने त्यो समय ३/४ दिनसम्म पनि पुग्छ । ‘यहाँ पालो कुर्नुपर्दा उता नगरपालिकामा फोहोर लिन आएर भनेर गुनासो गरिरहेका हुन्छन्,’ कार्कीले भने, ‘सडकको अवस्थाका कारण पानी पर्नेबित्तिकै गाडी रोकिनुपर्ने हुन्छ । जति सक्दो चाँडो सडक मर्मत गर्नुपर्छ ।’ उनको भनाइमा गाडीहरू लामो समयसम्म कुर्दा उपत्यकाको फोहोरको थुप्रो झनै बढिरहेको हुन्छ, तर समयमा उठाउन पुग्न सकिन्न ।

Yamaha


गाडी बिग्रिनेबित्तिकै त्यहाँसम्म पुग्ने बाटो जाम हुने गर्छ । त्यसले सबै गाडीलाई प्रभाव पार्छ । चालकहरू आफैं मिलेर त्यसलाई छेउ लगाउने वा बनाउने गर्छन् । चन्द्रागिरि नगरपालिकाले विभिन्न संस्थासँग मिलेर ४ वटा ट्रकमा जम्मा गरी सिसडोलमा फोहोर पुर्‍याउँछ । त्यहाँको फोहोर लिएर आउने चालक श्यामकृष्ण बलामी ओखरपौवाकै स्थानीय हुन् । ‘हामी आफ्नै घरमा खान्छौं, यहाँ कुर्नेले होटेलमा खानुपर्छ । धेरै दिन बस्नुपर्‍यो भने काम गर्ने संस्थाले बेहोर्छ, नत्र चालकले आफैं तिर्नुपर्छ,’ उनले सुनाए । समय–समयमा प्लास्टिकजन्य तथा पुन: प्रयोग गर्न सकिने सामग्री संकलनका लागि आउने गाडीहरूले पनि बाटो छेकिदिन्छन् । सवारी व्यवस्थापन चुस्त हुन नसकेको उनको गुनासो छ ।

सिसडोल पुग्नेबित्तिकै स्थिति तनावपूर्ण हुने चालक बताउँछन् । स्थानीयले स्वास्थ्य र दैनिक क्रियाकलापमा असर परिरहेकाले फोहोर नफाल्न माग गरे पनि विकल्प नहुँदा फोहोर फाल्नैपर्ने बाध्यता छ । चालकहरू कहिले स्थानीयसँग झडपको स्थिति आउने हो भनी डराउनुुपर्ने अवस्था रहेको जनाउँछन् । एक चालकले भने, ‘प्रहरीले नै स्थानीय उचाल्ने काम गरेको छ । गाडी फुटाइदिनेदेखि ज्यानको पनि डर हुन्छ । यति गाडीको आवतजावत हुने ठाउँमा एउटा ट्राफिक प्रहरी पनि छैन ।’ उनले प्रशासन कमजोर रहेकाले गाडीले उछिनेर, पालो मिच्ने जस्ता समस्या दिनहुँजसो भोगिरहेको बताए ।

काठमाडौं बस्ने रामशरण पुजारी पछिल्लो २५ वर्षदेखि दिनहुँ काठमाडौंको फोहोर फाल्ने काम गरिरहेका छन् । जोरपाटी, सुन्दरीघाट लगायतका स्थान हुँदै अहिले महानगरपालिकाले सिसडोलमा फोहोर फाल्ने भएपछि उनी दिनहुँ गइरहेका हुन्छन् । ‘पानी पर्‍यो भने सडक बिग्रन्छ । फोहोरमाथि माटो हालेर बनाएको बाटो दब्दै गएको छ,’ पुजारीले भने, ‘गाडीहरू बिग्रिरहेका हुन्छन् । राति पनि यहीँ गाडीमा नत्र कतै बास मागेर बिताउनुपर्ने हुन्छ ।’

काठमाडौं महानगरपालिकाले ३ वर्षका लागि भनेर लिएको सिसडोल ल्यान्डफिल साइट अहिले १२ वर्षपछि फोहोर फाल्नै नमिल्ने गरी भरिइसकेको छ । तर छेउछाउको माटो निकालेर सडक बनाउँदै फोहोर फाल्ने ठाउँ फराकिलो पार्दै अझसम्म त्यहीँ फालिँदै आएको छ ।

अन्य विकल्पतर्फ महानगर र राज्य गम्भीर बन्न नसकेको स्थानीयको आरोप छ । नजिकै नुवाकोट र धादिङको सिमानामा रहेको बन्चरेडाँडामा फोहोर फाल्ने भनेर स्थान चयन गरिएको २० वर्ष कटिसक्दा पनि निर्माण हुन नसक्नुले भविष्यमा राजधानी झनै दुर्गन्धित बन्ने सरोकारवाला बताउँछन् ।

प्रकाशित : भाद्र १, २०७५ ०८:०७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

माटो थुपार्नाले बस्तीमा धोबीखोला

लीला श्रेष्ठ

काठमाडौँ — व्यवस्थित सहरीकरणका लागि बस्ती बीचको खोला किनारमा सडक, फुटपाथसहित करिडोर निर्माण गरियो । करिडोर निर्माणको सही सदुपयोग हुन भने हुन सकेन ।

काठमाडौंको अनामनगरस्थित धोबीखोला करिडोर निर्माणका क्रममा थुपारिएको माटोका कारण डुबानमा परेको मेलम्ची खानेपानीको कार्यालयका कागजपत्र बिहीबार सुकाउँदै कर्मचारी । तस्बिर : हेमन्त श्रेष्ठ । कान्तिपुर

करिडोर निर्माणपछि खोलाको प्राकृतिक बाटो साँघुरिनुको साथै कंक्रिट थुपारिएपछि पानी निर्बाध बग्न नपाउँदा धोबीखोला डुबानमा परेको स्थानीय बासिन्दा बताउँछन् ।

‘करिडोर निर्माण गर्दा थुप्रिएको माटो पन्छाएको छैन, माथिदेखि बग्दै आएको माटो त्यसैमा थुप्रिएको छ,’ काठमाडौं महानगरपालिका–२९ अनामनगरका तुल्सीबहादुर डंगोलले भने, ‘खोलामै फोहोर थुपारिएको छ ।’ खोलाको प्राकृतिक बहाव क्षेत्र मिचेर करिडोर निर्माण गरेको समेत उनले बताए ।

वाग्मती–धोबीखोला दोभानबाट राममन्दिरसम्मको करिब १२ किलोमिटर करिडोर निर्माणको कार्य अन्तिम चरणमा पुगेको धोबीखोला करिडोर निर्माण आयोजनाले जनाएको छ । आयोजना प्रमुख श्रेष्ठका अनुसार धोबीखोला करिडोर निर्माण दुई वर्षभित्र सक्ने लक्ष्य छ । वर्षभरि थुप्रिएको माटो, बालुवा वर्षामा एकैपल्ट माथिदेखि बग्दै आउँदा खोलाको सतह बढ्दै आएकाले पनि डुबानको समस्या बढ्दै आएको उनको भनाइ छ । फोहोर र माटोका कारण खोलाको सतह पाँच फिटभन्दा माथि बढेको स्थानीय बताउँछन् ।

आयोजना प्रमुख श्रेष्ठका अनुसार धोबीखोलामा निर्माणाधीन आर्कब्रिज निर्माणले पानी थुनिँदा त्यसको असर अनामनगर, थापागाउँलगायतको बस्तीमा परेको हो । मंगलबार राति परेको वर्षापछि धोबीखोलामा पानीको बहाव बढेसँगै बस्तीहरू डुबानमा परेका छन् । ‘आर्कब्रिज ढलान गर्न खोलामा राखेको फलामका खम्बाहरू निकालेको छैन,’ उनले भने, ‘आर्कब्रिजलगायत पुल निर्माण गर्न खोलामा माटो थुपारिएको छ ।’ खोलाको बीचमा माटो थुप्रिएर पानीले प्राकृतिक बाटो नपाउँदा बस्ती जोखिममा परेको उनी बताउँछन् ।

डुबानले सास्ती
अनामनगरका माधव गौतमलाई मंलबार राति ओछ्यानसम्म छिरेको पानीले ब्युँझायो । उनी मात्र ब्युँझिएनन् ‘युवा ब्वाइज होस्टल’ को भुइँतलामा सुतेका विद्यार्थीहरू ब्युँझिए । ‘आफ्नो भन्दा होस्टेलमा बस्ने विद्यार्थीहरूको बढी चिन्ता लाग्यो,’ उनले भने, ‘भुइँतलामा बस्नेहरूलाई माथिल्लो तलामा सार्‍र्यौं, केही सामान निकाल्न पाइएन ।’ ओड्ने/ओछ्याउनेलगायत सामानहरूमा काम नलाग्ने गरी क्षति पुगेको उनी बताउँछन् । माधवले सञ्चालन गरेको होस्टेल, होटल, जिम सेन्टरलगायतमा पसेको बाढीको फोहोर सफा गर्न ३२ हजार रुपैयाँ पारिश्रमिक नै तिर्नुपरेको र डुबानमा करिब ४ लाख रुपैयाँ बराबरको सामानमा क्षति पुगेको उनले बताए ।

त्यस्तै, बिहीबार दिउँसो बाढीसँगै बगेर आएको फोहोर सफा गर्नमा व्यस्त अनामनगरकै तुलसीबहादुर डंगोल हताशमा देखिन्थे । ‘नयाँ घर बनाउन ल्याएको २ सय ५० बोरा सिमेन्ट भिजेर एक ढिक्का भयो,’ उनले भने, ‘रुद्रमती/धोबी खोला किनारमा अवस्थित घरको भुइँतलामा स्टोर गरेको सबै सामान डुबानमा परेर क्षति भयो ।’

अविरल वर्षासँगै रुद्रमती/धोबी खोलामा आएको बाढीले बानेश्वर, अनामनगरलगायत खोला किनाराको बस्ती डुबानमा पर्‍यो । खोला किनारको घर, पसल, कलेज, स्कुल, प्रेस, कार्यालयहरूमा दुई/तीन फिटसम्म बालुवा, माटोलगायत फोहोर जमेको छ । बाढीसँगै आएको माटो, बालुवा, हिलो दुई दिन सफा गर्दा पनि नसकिएको स्थानीय बासिन्दा बताउँछन् ।

बिहीबार खोला किनारका स्थानीय पम्पसेट, मोटरबाट पानी फाल्न र हिलो माटो पन्छाउन व्यस्त देखिन्थे । डुबानले अनामनगर, देवीनगर, बिजुली बजार, रुद्रमती क्षेत्र प्रभावित भएको छ । धोबी खोला किनारका सुकुम्बासी बस्तीमा बसोबास गर्नेको बिचल्ली भएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र १, २०७५ ०८:०६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT