खोइ फुटपाथ र साइकल लेन ?

डिजाइनमै त्रुटि
प्रशान्त माली

ललितपुर — राजधानीका सडकमा फुटपाथ र साइकल लेन नहुनु डिजाइनमै त्रुटि भएको भन्दै सरोकारवालाले गम्भीर चासो व्यक्त गरेका छन् ।

चिनियाँ सरकारको सहयोगमा निर्माणाधीन कलंकी–चक्रपथ सडक । फाइल तस्बिर: कान्तिपुर

नेपाल इन्जिनियरिङ एसोसियएनले शुक्रबार आयोजित ‘प्लानिङ एन्ड डिजाइनिङ फर पिपुल फ्रेन्डली काठमाडौं : मेकिङ काठमाडौं वाक एगेन’ शीर्षकमा आयोजित अन्तक्र्रियामा यस्तो धारणा व्यक्त गरिएको हो । उनीहरूले काठमाडौंका सडक सहरी सडक कि हाइवे छुटयाउन नसकेको भन्दै यस्तै स्थिति रहिरहे दुर्घटना झन् बढ्दै जाने बताएका छन् ।

अमेरिकाका विभिन्न सहरमा २० वर्षदेखि फुटपाथ र साइकल लेन डिजाइन गर्दै आइरहेका इन्जिनियर सागर ओन्त भन्छन्, ‘काठमाडौंमा हुने दुर्घटनामा सबभन्दा बढी पैदलयात्रुको मृत्यु हुने गरेको छ । सहरी क्षेत्रमा पदैलयात्रुलाई दिनुपर्ने सेवासुविधाबारे इन्जिनियर नै अनभिज्ञ छन् ।

Yamaha

सरकार दुर्घटना न्यूनीकरण गर्न गम्भीर हुन जरुरी छ ।’ सहरी क्षेत्रको सडक फरक डिजाइनअनुसार बनाउनुपर्छ । ‘राजधानीमा हाइवेको डिजाइनमा सडक बनाउन थालिएकाले दुर्घटना बढ्नुका साथै सांस्कृतिक सम्पदा नष्ट भएका छन् ।’ कार्यक्रममा भक्तपुरको ६ लेन सडकमा दुर्घटना बढ्नुको कारण तथा कोटेश्वर–कलंकी सडक, माइतीघर–तीनकुने सडकमा दुर्घटना र ट्राफिक जामका कारण र न्यूनीकरणका उपाय देखाइएको थियो ।

सडक विभागले बनाएको नेपाल सडक मापदण्ड २०७१ अनुसार सडकको दायाँबायाँ न्यूनतम १ दशमलव २ मिटरको साइकल लेन र न्यूनतम डेढ मिटरको फुटपाथ पनि हुनुपर्छ । तर, उपत्यकाका अधिकांश सडकमा फुटपाथ र साइकल लेन नै छैन ।

चिनियाँ ठेकेदार कम्पनी सांघाई कन्स्ट्रक्सन ग्रुपले बनाउन थालेको कोटेश्वर–कलंकी सडकको निर्माणमा त्रुटि छ । नेपाल र चिनियाँ सरकारबीच चक्रपथ बनाउन भएको सम्झौतामा साइकल लेन रहने व्यवस्था भए पनि निर्माण गरिएको छैन । यसले पनि चक्रपथ सडकमा दुर्घटना बढाएको इन्जिनियरहरूको भनाइ छ । ‘अहिलेको सडक व्यवस्थित गर्नसके मात्र पनि दुर्घटना कम गर्न सकिन्छ,’ उनीहरूको भनाइ छ ।

वातावरण इन्जिनियर भूषण तुलाधारका अनुसार काठमाडौंमा साइकल चलाउनेको संख्या १ दशमलव ६ प्रतिशत मात्र छ। ‘साइकल लेनको व्यवस्था गर्नसके २ वर्षमा साइकल चलाउनेको संख्या २ प्रतिशतभन्दा बढी पुर्‍याउन सकिने उनको दाबी छ । ‘साइकल भरपर्दो र सस्तो माध्यम हो,’ उनले भने, ‘यसले प्रदूषण कम गर्न सहयोग गर्नुका साथै डिजेल पट्रोल खरिदको खर्च न्यून गर्न मद्दत गर्छ ।’

निर्माणाधीन चक्रपथमा नाली, फुटपाथ र साइकल लेनसहित गरी २ दशमलव ५ मिटर मात्र छ । उक्त स्थान नाली, फुटपाथ वा साइकल लेन केका लागि हो भन्ने निश्चित छैन । ‘फुटपाथ र साइकल लेनबिनाको सडकले दुर्घटना निम्त्याउने निश्चित छ,’ तुलाधार भन्छन् ।

चक्रपथ र भक्तपुर सडकको डिजाइन परिवर्तनबारे सडक विभागका इन्जिनियरसँग भइरहेको छलफल सकारात्मक रहेको उनले जनाए । कार्यक्रममा विभिन्न साइकलयात्रीले साइकल चलाउनेलाई सरकारले प्राथमिकता नदिएको बताए ।

राजधानीका सडकमा प्रतिघण्टा ६० किमिको गतिमा आएको गाडीले ठक्कर दिँदा मानिसको मृत्यु हुने सम्भावना ९० प्रतिशत, प्रतिघण्टा ५० किमिको गतिमा आएको गाडीले ठक्कर दिँदा ६० प्रतिशत, ३० किमि प्रतिघण्टाको गतिमा आएकोले ठक्कर दिँदा १० प्रतिशत छ । चक्रपथको गति ५० किमि प्रतिघण्टा तोकिएको छ । गतिअनुसार सुरक्षा व्यवस्था अपनाइएको छैन ।

प्रकाशित : भाद्र २, २०७५ ०८:३५
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

बिहानै बज्यो गुँला बाजा

प्रशान्त माली

काठमाडौँ — नेवार समुदायले मनाउने गुँला पर्व आइतबारबाट सुरु भएको छ । श्रावण शुक्ल प्रतिपदादेखि भाद्र शुक्ल प्रतिपदासम्म हिनयान, महायान र बज्रयान तीनै समुदायका बौद्ध अनुयायीले भगवान् बुद्धप्रति आस्था प्रकट गर्दै एक महिनासम्म गुँला पर्व मनाउने गरिन्छ ।

विशेषगरी नेवार समुदायका बौद्ध धर्मावलम्बीले गुँला पर्व मनाउने गर्छन्। शाक्यमुनि गौतम बुद्धले बुद्धत्व प्राप्त गरेको पवित्र महिनाको रूपमा एक महिनासम्मको अवधिलाई लिने बौद्ध धर्मावलम्बी बताउँछन्।

एक महिनासम्म मनाइने पर्वमा विभिन्न सांस्कृतिक बाजागाजाका साथमा बुद्ध भगवानको भजनकीर्तन गाएर मठमन्दिर, बौद्ध चैत्य परिक्रममा गरिन्छ।

गुँला पर्वमा चार बौद्ध तीर्थयात्रा गर्ने प्रचलन छ। विशेषगरी गुँला पर्व नमोबुद्ध, साँखुको बज्रयोगिनी, स्वयम्भू, बुङ्मती करुणामयको दर्शन गरी मनाउने प्रचलन रहेको छ। नेवार भाषामा ‘गुँ’ को अर्थ नौ र ‘ला’ को अर्थ महिना भएकाले नेपाल संवतको नवौं महिनाको पारु तिथिमा गुँला पर्व मनाउने गरिन्छ। मानन्धर समुदायमा पुनर्जन्मलाई स्मरण गर्दै सवा लाख चैत्य निर्माणको लक्ष्यसहित गुँला ङक धलं पर्व मनाउने गरिन्छ।

पर्वको अवसरमा विशेषगरी स्वयम्भू महाचैत्य, बौद्ध चत्यलगायत उपत्यकाका विभिन्न चैत्यस्थलको दैनिक परिक्रमा गरिन्छ। राँगाको सिङबाट बनाइएको विशेषता न्याकुँ बाजा बजाइन्छ। धा:, बाँसुरी, धिम, भुस्यालगायत नौ बाजा बजाउने प्रचलन छ।

बौद्ध धर्मावलम्बीले विशेष रूपमा मनाइन्छ। बौद्ध धर्मावलम्बीहरू बिहान सबेरै गुँला बाजा बजाउदै स्वयम्भू महाचैत्यमा पुगेका थिए। काठमाडौंका स्थानीयवासी स्वयम्भू महाचैत्य दर्शनपछि शोभाभगवती हुँदै विजयेश्वरी दर्शन गर्न पुगेका थिए। त्यहाबाट केलटोलस्थित सेतो मत्स्येन्द्रनाथ दर्शन गर्न पुगेका थिए।

पर्व अवधिभर वर्षभर दिवंगत भएका आफन्तजनको सुखावती भवनमा वासको कामना गरेर शृंगभेरी बाजा बजाउँदै बौद्ध स्तोत्र, धारणी, नामसंगिती तथा सद्धर्मग्रन्थ पाठ गरेर स्वयम्भू महाचैत्य परिक्रमा गर्ने चलन छ।

धार्मिक दृष्टिकोणले यस पर्वको अवधिमा नागपञ्चमी, यलपञ्चदान, रक्षाबन्धन, गाईजात्रा, कृष्णअष्टमी, मत:या:, देवपत्तनमा खड्ग जात्रा, रोपाईं जात्रा, कृष्णाष्टमी, बाबुको मुख हेर्ने पर्व आउँछन्। यसै अवसरमा उपत्यकाका विभिन्न मठमन्दिरहरूमा बिहान एक महिनासम्म गुँला बाजा बजाउने परम्परा छ।

प्रकाशित : श्रावण २८, २०७५ ०८:३८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT