सार्वजनिक गाडीमा अझै सास्ती

लीला श्रेष्ठ

भक्तपुर — चाँगुनारायण–६ नगरकोटका विकास तामाङ बागेश्वरी कलेज च्याम्हासिंहमा अध्ययन गर्छन् । कमल विनायकदेखि नगरकोटसम्मको करिब १२ किलोमिटर दूरीको यात्रा गर्न उनलाई निकै कष्टकर हुन्छ ।

राजधानीको भृकुटीमण्डपमा माइक्रोबस चढ्न ठेलमठेल गर्दै यात्रु । सरकारले सिन्डिकेट अन्त्यको घोषणा गरे पनि विभिन्न रुटमा गाडी थप्न दिइएको छैन । पर्याप्त गाडी नभएपछि सार्वजनिक सवारीको सकसपूर्ण यात्रा जस्ताको तस्तै छ । तस्बिर : कविन अधिकारी । कान्तिपुर

‘बिहान कलेज आउँदा कोच्चिएरै यात्रा, घर फर्किंदा उस्तै,’ उनले भने, ‘एक/एक घण्टा कुर्‍यो, झुन्डिएर यात्रा गर्नुपर्छ ।’

चाँगुनारायण–७ कलमसीकी सुनीता दंगाल सार्वजनिक बसमै निकै दु:ख भोग्नुपरिरहेको बताउँछिन् । ‘थोत्रो बसभित्र दुईतिर सिट, सिटको बीचमा दुवैतिरै फर्काएर सहचालकले यात्रुलाई उभ्याउँछन्,’ उनले दु:खेसो पोखिन्, ‘हलचल गर्ने ठाउँ हुँदैन तैपनि यात्रु कोचेको कोच्यै ।’ कमल विनायकदेखि नगरकोट चल्ने सीमित बसमा यात्रुले कोच्चिएर यात्रा गर्नुपर्ने बाध्यता छ ।

चाँगुनारायण नगरपालिका सुडाल, ताथली, बागेश्वरी, नगरकोट, छालिङ, दुवाकोट, सरस्वती खेल, सूर्यविनायक नगरपालिकाका गुन्डु, गाम्चालगायत क्षेत्रका स्थानीय बासिन्दाले समयमा सार्वजनिक बस चढ्न पाउँदैनन् । बस चढ्नै पाए पनि कोच्चिएर यात्रा गर्नुपर्ने बाध्यता छ । च्याम्हासिंह–सुडालसम्मको करिब ४ किलोमिटरको दूरीमा चल्ने सार्वजनिक बस आलोपालो क्यु प्रणालीअन्तर्गत आधा/आधा घण्टामा चल्ने गरेको छ ।

सार्वजनिक यातायातमा गुणस्तरीय सेवा विस्तार गर्ने भन्दै सरकारले सिन्डिकेट खारेज गरे पनि कुनै सुधार भने देखिएको छैन। नयाँ व्यवसायीको प्रवेश हुन नसक्नु र भएका बस पुरानै समितिअन्तर्गत सञ्चालन हुनुले यात्रुले परिवर्तनको अनुभूति गर्न पाएका छैनन् । मयूर यातायातले बनेपाबाट भक्तपुर हुँदै कोटेश्वर चक्रपथ परिक्रमा रुटमा यातायात सञ्चालन गरेपछि उत्पन्न विवादले सरकारले गत चैत १८ गते यातायात क्षेत्रको सिन्डिकेट खारेज भएको घोषणा गर्‍यो । देशभरका सबै यातायात समिति खारेज गर्दै कम्पनीमा दर्ता गर्नुपर्ने प्रावधान लागू गर्‍यो । तर, अरनिको राजमार्ग भएर जाने बनेपा, धुलिखेल, पनौती, सिन्धुली, बर्दिबास र उदयपुरसम्म केही नयाँ यातायात व्यवसायीको प्रवेश हुनुका साथै सूर्यविनायकबाट पोखरासम्म आरामदायी र अत्याधुनिक पर्यटक बस सेवा सञ्चालन भयो ।

जिल्लाको ग्रामीण भेगका रुटमा न त नयाँ व्यवसायीको प्रवेश भएको छ न त पुराना व्यवसायीले नयाँ बस नै थपेको छ । बस सेवामा पनि कुनै परिवर्तन आउन सकेको छैन । जिल्लाको चाँगुनारायण नगरपालिकाका नगरकोट, तेलकोट, छालिङ, दुवाकोट, सुडाल, ताथली, बागेश्वरी, कलमसी, सूर्यविनायक नगरपालिकाका सिपाडोल, दधिकोट, बालकोट लगायत क्षेत्रमा सञ्चालित रुटमा नयाँ व्यवसायीको प्रवेश नहुनुले पुराना व्यवसायीको राज चलेको छ ।

चल्दैनन् बस
सूर्यविनायक नगरपालिका–८ आशापुरी नैचालकी फूलमाया तामाङ दिनहुँ हरियो तरकारी बेच्न ३ घण्टा पैदल हिँडेर सूर्यविनायक चोक पुग्छिन् । तरकारी बेचिसकेर फर्किंदा दिनै बित्ने गरेको नैचालका कृषकहरूको गुनासो छ । काभ्रे र भक्तपुरको सिमानास्थल नैचाल आशापुरी महादेव मन्दिर क्षेत्रका बासिन्दा बस चढ्न ३ घण्टा पैदल हिँडेरै सूर्यविनायक आउने गरेको उनले बताइन् । सूर्यविनायक, घ्याम्पेडाँडा, पाटी भन्ज्याङ, साहु नैचाल, आशापुरी क्षेत्रमा सार्वजनिक बसको व्यवस्था नहुँदा व्यवसाय ढुवानीमा समेत कठिनाइ भएको उनको गुनासो छ ।

सोही स्थानकी ठूली तामाङ दिनहुँ बिहान ७ बजे एकभारी साग, लसुन, मूलालगायत हरियो तरकारी बोकेर सूर्यविनायक चोकको तरकारी बजार आइपुग्छिन् । बिहानै ४ बजे तरकारीको भारी बोकेर बाटो लागेकी सुनीता ३ घण्टा पैदल हिँडेपछि मात्र सूर्यविनायक आइपुग्छिन् । ‘एउटा नक्सापासको सिफारिस लिन दिनै माया मार्नुपर्छ,’ स्थानीय सन्तोष तामाङले भने । भक्तपुर र काभ्रेको सिमानामा पर्ने रानीकोटगढी, काभ्रेको रयाले, बेवर, बाबियो डाँडा, कुशादेवी लगायतका कृषकहरू ३ देखि ५ घण्टा पैदल हिँडेपछि मात्र गन्तव्यमा पुग्छन् । यस भेगका बालबालिका २ देखि ३ घण्टा पैदल हिँडेर विद्यालय जाने गरेका छन् ।

यदि परिवारका कोही सदस्य बिरामी भइहाले कसरी अस्पताल पुर्‍याउने भन्ने चिन्ताले सताइरहने स्थानीय फूलमाया तामाङ बताउँछिन् । ‘सञ्चो हुँदा त जति समय लगाएर गन्तव्य पुग्दा पनि भयो,’ उनले भनिन्, ‘बिरामी पर्‍यो भने आपत् आइलाग्छ, यो ठाउँमा एम्बुलेन्ससमेत आउन मान्दैन ।’ एम्बुलेन्सको विकल्पमा धेरैले ट्याक्सीलाई रोजे पनि ट्याक्सी भाडा धेरै महँगो लिने उनको गुनासो छ ।नयाँ नगरका बासिन्दालाई सार्वजनिक बस चढ्न घण्टौं पैदल हिँड्नुपर्ने बाध्यता छ । ‘सार्वजनिक बस चल्दैन, बस चढ्नकै लागि ३ घण्टा हिँड्नुपर्छ,’ स्थानीय एवं सूर्यविनायक नगरपालिका वडा नम्बर ८ का वडा सदस्य अजय तामाङले भने, ‘नजिक स्वास्थ्य चौकी छैन, जंगलको बाटो हुँदै पलाँसे पुग्नुपर्छ ।’

Yamaha

प्रकाशित : भाद्र ३, २०७५ ०९:३५
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

विमान अपहरण बारे दुर्गा सुवेदीको आत्मकथा, ‘विगत जीवित पार्न लेखें’

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — विसं २०३० मा तत्कालीन शाही नेपाल वायुसेवा निगमको विमान अपहरण भयो, यसको मुख्य योजनाकार थिए दुर्गा सुवेदी । उद्देश्य थियो, मुलुकमा प्रजातन्त्र ल्याउने । बीपी कोइरालाको निर्देशनमा भएको यो विमान अपहरणको नेपाली राजनीतिमा पछिसम्म चर्चा भइरहने छ ।

संस्मरणात्मक पुस्तक ‘विमान विद्रोह’ माथि छलफल क्रममा शनिबार राजधानीको भृकुटी मण्डपस्थित पर्यटन बोर्डमा पूर्व प्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराई, पूर्व प्रधानन्यायाधीश सुशीला कार्की, लेखक दुर्गा सुवेदी र सांसद गगन थापा । तस्बिर : कान्तिपुर

यति बेला भने उक्त अपहरणको नालीबेली समेटेर तिनै सुवेदी प्रजातान्त्रिक योद्धा दुर्गा सुवेदीले संस्मरणात्मक पुस्तक ल्याएका छन्– ‘विमान विद्रोह’ । राजधानीमा शनिबार पुस्तकमाथि परिचर्चा गरियो ।

पञ्चायती शासनविरुद्ध नेपाली कांग्रेसले नेपाल राष्ट्र बैंकको भारु ३० लाख लुट्न सुवेदीले विमान अपहरण गरेका थिए । यसबापत् सुवेदीले एक दशक प्रवास र दुुई वर्ष भारतीय जेलमा जीवन बिताउनुपर्‍यो । सुवेदीले आफ्नो भोगाइ र अनुभवलाई जीवित राख्न पुस्तक लेखेको बताए । ‘विगत जीवित पार्न पुस्तक लेखें,’ उनले भने । पूर्व प्रधानमन्त्री बाबुुराम भट्टराईले भारतमा आफू अध्ययन गर्न जाँदा सुवेदीलाई भेटेको प्रसंग सम्झे । उनले सुवेदीले त्यतिबेला अंगालेको बाटो अनुकरणीय र राजनीतिक हिसाबले समय सापेक्ष रहेको दाबी गरे । ‘राजनीतिक आन्दोलनको बेला के ठीक के बेठिक भन्ने कुरा गौण बन्न जान्छ,’ उनले भने, ‘विमान अपहरण त्यति बेलाको ऐतिहासिक आवश्यकता थियो ।’

उनले सुवेदी जस्ताको योगदानले कुनै बेला कांग्रेस क्रान्तिकारी पार्टी लागेको भए पनि बीपी नेपाल आएर राजासँग मिलेपछि भने धारणा परिवर्तन भएको बताए । ‘त्यति बेला बीपी किन राजासँग मिले म छक्क पर्छु,’ उनले भने, ‘सुवेदीको किताबमा पनि यसको जवाफ भेटिनँ ।’

सांसद गगन थापाले नेपाली कांग्रेसको इतिहासको आलोचनात्मक समीक्षा गर्न जरुरी रहेको बताउँदै दुर्गाको पुस्तकले तत्कालीन समाज, राजनीति र कांग्रेसको विगत ताजा बनाएको दाबी गरे । थापाले अपहरणपछि भागेर भारत जानुपर्दाको समय, जेल जीवन, भारतकै चिप्को आन्दोलन जस्ता ऐतिहासिक सन्दर्भसमेत पुस्तकमा रहेको बताए । सुवेदीले कुनै पनि डर या लालसाबिना इमानदार भएर कृति लेखेको उनले दाबी गरे ।

सुवेदीका पत्नी एवं पूर्व प्रधानन्यायाधीश सुशीला कार्कीले पुस्तक छाप्नुअघिका किस्सा सुनाइन् । उनका अनुसार धेरै पहिले नै सुवेदीले पुुस्तक तयार पारेका थिए । बाथरूममा लडेर घाइते भएपछि सुवेदी केही समय थलिए । उपचारपछि पुस्तक निकाल्न आफूले नै प्रेरित गरेको कार्कीले बताइन् । ‘यो पुस्तकले उहाँलाई पुनर्जीवन दिएको छ,’ उनले भनिन् । पुस्तक किताब पब्लिसर्सले छापेको हो ।

प्रकाशित : भाद्र ३, २०७५ ०९:३१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT