ललितपुरमा पनि बिचौलियाको उस्तै बिगबिगी

प्रशान्त माली

ललितपुर — चापागाउँ बोहराटारका राधाकृष्ण बोहराले आफ्नो बारीबाट हरियो लसुन र प्याज प्रतिकिलो ४० रुपैयाँमा बिक्री गर्छन् । 

कालीमाटी तरकारी बजार ।


त्यही लसुन र प्याजलाई लगनखेलस्थित तरकारी बजारमा उपभोक्ताले प्रतिकिलो १ सय रुपैयाँ तिर्नुपर्छ। बोहराले किलोको ५० रुपैयाँमा बेच्ने धनिया बजारमा डेढ सयदेखि दुई सय, ३० रुपैयाँको साग १ सय र २५ रुपैयाँ पर्ने बन्दा ८५ रुपैयाँमा उपभोक्ताले किन्ने गरेका छन्।

Yamaha


बोहराका अनुसार उनले फलाएका तरकारी बजारसम्म पुर्‍याउन प्रतिकिलो ३ रुपैयाँ लागतले पुग्छ। ‘उपभोक्तासम्म पुर्‍याउँदा १० रुपैयाँ मात्र नाफा खाए पुग्छ,’ उनले भने, ‘बिचौलियाले ५० प्रतिशतभन्दा बढी नाफा खाइरहेका छन्।’ बारीसम्मै आउने व्यवसायीले जति रकम दिए, किसान त्यतिमै सन्तुष्ट हुनुपर्ने बाध्यता रहेको उनी सुनाउँछन्।

बिचौलिया हाबी हुँदा उपभोक्ता मात्र नभई किसान पनि मर्कामा छन्। किसानले उब्जनी गरेको तरकारी तीन तह पार भएर मात्र उपभोक्तासम्म आइपुग्ने गर्छ। दक्षिण ललितपुरका किसान चापागाउँस्थित तरकारी संकलन केन्द्रमार्फत आफ्नो उत्पादन बिक्री गर्छन्।

संकलन केन्द्रबाट राजधानी तरकारी पठाउने व्यापारीले प्रतिकिलोमा कम्तीमा १० रुपैयाँसम्म नाफा लिने गरेको कृषकहरू बताउँछन्। उनीहरूका अनुसार तरकारीमा सबभन्दा बढी नाफा थोक बिक्रेताले लिने गरेका छन्।

तत्कालीन जिल्ला कृषि कार्यालयका प्रमुख भरतप्रसाद देवकोटा भन्छन्, ‘सरकारले कृषि कार्यालय खारेज गरी नयाँ कार्यालयको व्यवस्थापन गर्न नसक्दा किसानलाई बजार व्यवस्थापन गरिदिनेलगायत योजना अलपत्र परेको छ।’ ललितपुरबाट लेले–चन्दनपुर सडक भएर गोटीखेल, शंखु, बुखेल, नल्लु, भारदेउ, चौघर, ठुर्लादुर्लङ, कालेश्वरीबाट सिजनमा दैनिक ३० हजार किलोको हाराहारीमा तरकारी बजारमा आउँछ।

अफसिजनमा भने ९ हजार किलो आउँछ। भट्टेडाँडा, गिम्दी, आश्राङ, प्युटार, माल्टा, घुसेलबाट सिजनमा दैनिक १० देखि १५ हजार किलो र अफसिजनमा ९ हजार किलोसम्म आउँछ। ललितपुरको दक्षिणी भेगमा करिब ६० प्रतिशत कृषक दूध र तरकारी व्यवसायमा आबद्ध छन्।
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

खोइ फुटपाथ र साइकल लेन ?

डिजाइनमै त्रुटि
प्रशान्त माली

ललितपुर — राजधानीका सडकमा फुटपाथ र साइकल लेन नहुनु डिजाइनमै त्रुटि भएको भन्दै सरोकारवालाले गम्भीर चासो व्यक्त गरेका छन् ।

चिनियाँ सरकारको सहयोगमा निर्माणाधीन कलंकी–चक्रपथ सडक । फाइल तस्बिर: कान्तिपुर

नेपाल इन्जिनियरिङ एसोसियएनले शुक्रबार आयोजित ‘प्लानिङ एन्ड डिजाइनिङ फर पिपुल फ्रेन्डली काठमाडौं : मेकिङ काठमाडौं वाक एगेन’ शीर्षकमा आयोजित अन्तक्र्रियामा यस्तो धारणा व्यक्त गरिएको हो । उनीहरूले काठमाडौंका सडक सहरी सडक कि हाइवे छुटयाउन नसकेको भन्दै यस्तै स्थिति रहिरहे दुर्घटना झन् बढ्दै जाने बताएका छन् ।

अमेरिकाका विभिन्न सहरमा २० वर्षदेखि फुटपाथ र साइकल लेन डिजाइन गर्दै आइरहेका इन्जिनियर सागर ओन्त भन्छन्, ‘काठमाडौंमा हुने दुर्घटनामा सबभन्दा बढी पैदलयात्रुको मृत्यु हुने गरेको छ । सहरी क्षेत्रमा पदैलयात्रुलाई दिनुपर्ने सेवासुविधाबारे इन्जिनियर नै अनभिज्ञ छन् ।

सरकार दुर्घटना न्यूनीकरण गर्न गम्भीर हुन जरुरी छ ।’ सहरी क्षेत्रको सडक फरक डिजाइनअनुसार बनाउनुपर्छ । ‘राजधानीमा हाइवेको डिजाइनमा सडक बनाउन थालिएकाले दुर्घटना बढ्नुका साथै सांस्कृतिक सम्पदा नष्ट भएका छन् ।’ कार्यक्रममा भक्तपुरको ६ लेन सडकमा दुर्घटना बढ्नुको कारण तथा कोटेश्वर–कलंकी सडक, माइतीघर–तीनकुने सडकमा दुर्घटना र ट्राफिक जामका कारण र न्यूनीकरणका उपाय देखाइएको थियो ।

सडक विभागले बनाएको नेपाल सडक मापदण्ड २०७१ अनुसार सडकको दायाँबायाँ न्यूनतम १ दशमलव २ मिटरको साइकल लेन र न्यूनतम डेढ मिटरको फुटपाथ पनि हुनुपर्छ । तर, उपत्यकाका अधिकांश सडकमा फुटपाथ र साइकल लेन नै छैन ।

चिनियाँ ठेकेदार कम्पनी सांघाई कन्स्ट्रक्सन ग्रुपले बनाउन थालेको कोटेश्वर–कलंकी सडकको निर्माणमा त्रुटि छ । नेपाल र चिनियाँ सरकारबीच चक्रपथ बनाउन भएको सम्झौतामा साइकल लेन रहने व्यवस्था भए पनि निर्माण गरिएको छैन । यसले पनि चक्रपथ सडकमा दुर्घटना बढाएको इन्जिनियरहरूको भनाइ छ । ‘अहिलेको सडक व्यवस्थित गर्नसके मात्र पनि दुर्घटना कम गर्न सकिन्छ,’ उनीहरूको भनाइ छ ।

वातावरण इन्जिनियर भूषण तुलाधारका अनुसार काठमाडौंमा साइकल चलाउनेको संख्या १ दशमलव ६ प्रतिशत मात्र छ। ‘साइकल लेनको व्यवस्था गर्नसके २ वर्षमा साइकल चलाउनेको संख्या २ प्रतिशतभन्दा बढी पुर्‍याउन सकिने उनको दाबी छ । ‘साइकल भरपर्दो र सस्तो माध्यम हो,’ उनले भने, ‘यसले प्रदूषण कम गर्न सहयोग गर्नुका साथै डिजेल पट्रोल खरिदको खर्च न्यून गर्न मद्दत गर्छ ।’

निर्माणाधीन चक्रपथमा नाली, फुटपाथ र साइकल लेनसहित गरी २ दशमलव ५ मिटर मात्र छ । उक्त स्थान नाली, फुटपाथ वा साइकल लेन केका लागि हो भन्ने निश्चित छैन । ‘फुटपाथ र साइकल लेनबिनाको सडकले दुर्घटना निम्त्याउने निश्चित छ,’ तुलाधार भन्छन् ।

चक्रपथ र भक्तपुर सडकको डिजाइन परिवर्तनबारे सडक विभागका इन्जिनियरसँग भइरहेको छलफल सकारात्मक रहेको उनले जनाए । कार्यक्रममा विभिन्न साइकलयात्रीले साइकल चलाउनेलाई सरकारले प्राथमिकता नदिएको बताए ।

राजधानीका सडकमा प्रतिघण्टा ६० किमिको गतिमा आएको गाडीले ठक्कर दिँदा मानिसको मृत्यु हुने सम्भावना ९० प्रतिशत, प्रतिघण्टा ५० किमिको गतिमा आएको गाडीले ठक्कर दिँदा ६० प्रतिशत, ३० किमि प्रतिघण्टाको गतिमा आएकोले ठक्कर दिँदा १० प्रतिशत छ । चक्रपथको गति ५० किमि प्रतिघण्टा तोकिएको छ । गतिअनुसार सुरक्षा व्यवस्था अपनाइएको छैन ।

प्रकाशित : भाद्र २, २०७५ ०८:३५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT