बिरामीका सहारा बिरामी

‘क्यान्सरलाई मृत्युसँग दाँज्ने दृष्टिकोण परिवर्तन होस्, उपचार अभावभन्दा पनि परामर्श नपाएका कारण बिरामी बढी आत्तिन्छन्’
फातिमा बानु

काठमाडौँ — खोकनाकी डली गुरुङलाई २ वर्षअघि क्यान्सर देखियो । क्यान्सर सुन्नासाथ उनले सोचिन्–अब बाँच्ने दिन धेरै छैन । क्यान्सरकै कारण आमादेखि मावाली परिवारका सदस्य गुमाए पनि रोगबारे उनी खास जानकार थिइनन् ।

जब उनी आफैं यो रोगबाट प्रताडित भइन् रोगभन्दा बढी उनलाई मानसिक चिन्ताले सतायो । कहाँ उपचार गर्ने, उपचार हुन्छ कि हुँदैन या उपचार गरे पनि निको हुन्छ या हुँदैन लगायत अनेक कुरा उनको दिमागमा आउनेजाने भइरह्यो । अहिले क्यान्सरमुक्त भइसकेकी उनको औषधिभन्दा परामर्शले बढी प्रभाव पारेको अनुभव छ । उनी भन्छिन्, ‘उपचार गर्नुअघि, गर्दागर्दै र गरेपछि पनि परामर्श लिइरहेँ ।’

उनलाई परामर्श दिने कुनै विज्ञ या विशेषज्ञ चिकित्सक थिएनन्, उनी जस्तै क्यान्सर प्रभावित थिए । रोग पहिचान हुनासाथ मनमा उत्पन्न भएको त्रास हटाउन उनलाई तीनै बिरामीले सघाएका थिए । उनी भन्छिन्, ‘अन्तिम स्टेजको क्यान्सरसम्म पुगेर सामान्य जीवनमा फर्केका मान्छेहरू भेट्दा म बढी सकारात्मक हुन्थेँ, बाँच्ने आशा जाग्थ्यो ।’

Yamaha

रोग र डर दुवै जितेकी उनी हाल क्यान्सरका बिरामीलाई परामर्श दिन्छिन् । उनी भन्छिन्, ‘क्यान्सरलाई मृत्युसँग दाँज्ने दृष्टिकोण परिवर्तन होस्, उपचार अभावभन्दा पनि परामर्शको नपाएका कारण बिरामी बढी आत्तिन्छन् ।’

पछिल्लो समय सरुवा रोगभन्दा क्यान्सर, मुटु, मृगौलाजस्ता नसर्ने रोगको प्रकोप भने बढ्दै गएको छ । जसमध्ये पहिलो र घातक नेपालमा क्यान्सर, मानिन्छ । जुन रोगले छोएपछि अधिकांश बिरामीले आफूलाई फाँसीको फन्दामा परेको महसुस गर्छन् । उपचार र औषधि पाए पनि मनोबल कमजोर भएका कारणले उनीहरूलाई मृत्युको मुखसम्म पुर्‍याउने गरेको चिकित्सक बताउँछन् ।

बिरामीबाट बिरामीलाई परामर्श गर्नका लागि कल्याणकारी समूह नै सक्रिय भएर लागेको छ । समूहमा सबै क्यान्सर प्रभावित व्यक्तिहरू छन् । उनीहरू अस्पतालमा क्यान्सरका बिरामी भेट्छन् । रोग र यससँग लड्नेबारे जानकारी दिन्छन् । उनीहरूबाट बिरामीले उपचारका सही डाक्टर र अस्पताल अनि औषधिका ‘साइडइफेक्ट’ बारे पनि थाहा पाउँछन् । जसले उनीहरूलाई उपचारलाई सहजै स्विकार्ने र सजिलै बाँच्ने कला सिकाउँछ ।

क्यान्सर प्रभावितमध्ये अधिकांशलाई रोग निको भएपछि अरू विभिन्न समस्या देखा पर्छन् । सुगर, डिप्रेसनलगायत अन्य रोगले समात्ने र फेरि क्यान्सर नै फर्किने सम्भावना पनि उत्तिकै हुन्छ । यसका लागि पनि बिरामीलाई सल्लाह दिने काम उनीहरू गर्छन् । बिरामी पनि डाक्टरका भन्दा अनुभवीका कुरामा बढी विश्वासी र ढुक्क हुन्छन् ।

आफ्ना अनुभव र संघर्षका उदाहरणले बिरामीलाई थप बलियो र सकारात्मक बनाउँछन् । रोग लाग्दा र उपचारका क्रममा उनीहरूको मनोबल आँटिलो बनाउन मद्दत पुग्ने गरेको बिरामी सुनाउँछन् । विकसित मुलुकमा क्यान्सरजस्तो घातक रोग निदानका लागि यस्तैखाले परामर्शलाई पनि सँगै लैजाने अभ्यास छ । नेपालमा भने उपचारका क्रममा यस्तो अभ्यास पछयाएको छैन ।

क्यान्सर रोग विशेषज्ञ डा.सुदीप श्रेष्ठ भन्छन्, ‘पहिलो कुरा त बिरामी रोगबारे खुल्नै चाहँदैन, सामाजिक लाञ्छना र परिवारको हेलामा परिएला भन्ने डरले बढी खुम्चिन्छन् उनीहरू ।’ एउटा बिरामीको अनुभव नै अर्को बिरामीको प्रेरणाको मुख्य स्रोत हुन सक्ने उनी बताउँछन् । यसका लागि बिरामीले समुदायमा खुलेर आउन सक्ने वातावरण नभएको उनको भनाइ छ । जसका लागि क्यान्सरलाई मृत्युसँग दाँजिने चार दशक पुरानो मानसिकता हटाउन बृहत् अभियान आवश्यक छ ।

नेपालमा प्रत्येक वर्ष करिब १० हजारमा नयाँ क्यान्सरका अनुमान छ । विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार विश्वभर प्रत्येक वर्ष २ लाख ७० हजारभन्दा बढी महिलाको पाठेघरको मुखको क्यान्सरले मृत्यु हुन्छ, जसमध्ये ८५ प्रतिशत मृत्यु विकासोन्मुख मुलुकै महिला छन् । पाठेघरको मुखको क्यान्सर ३५ देखि ६४ वर्षसम्मका महिलामा यो रोगको जोखिममा छन् । प्रारम्भिक अवस्थामै निदान गरी उपचार गरे यसबाट बच्न सकिने विशेषज्ञहरू बताउँछन् ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र ७, २०७५ ०८:४२
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

कलेज सञ्चालक झगडामा

विद्यार्थीको पढाइ अन्योल
कान्तिपुर संवाददाता

भक्तपुर — चाँगुनारायणस्थित नेपाल इन्जिनियरिङ कलेजका सञ्चालकबीचको विवादले विद्यार्थीको भविष्य अन्योलमा परेको छ । विभाजितमध्ये एकपक्षीय सञ्चालक नियमित कलेज आउने गर्छन् । अर्को पक्षकाले कलेजबाहिर बैठक बसी निर्णय गर्नुका साथै कलेजको बैंक खातासमेत बन्द गरेका छन् ।

चाँगुनारायण नगरपालिका–४ बेंसीस्थित नेपाल इन्जिनियरिङ कलेज । तस्बिर : लीला श्रेष्ठ

संस्थाको सञ्चालक समितिमा संस्थापक सदस्यका तर्फबाट ७, स्थानीय समाजसेवीका तर्फबाट १, अभिभावक र विश्वविद्यालयको प्रतिनिधित्व गर्ने एक/एक र प्राचार्य सदस्यसचिव गरी ११ सञ्चालक छन् । सञ्चालकमध्ये ७ संस्थापक सञ्चालक (लम्बोदर न्यौपाने, सूर्यबहादुर केसी, डा. रामरत्न उपाध्याय, डा.उपेन्द्र गौतम, लवराज भट्टराई, हरिप्रसाद पाण्डे र सलिल भट्टराई) छन् ।

अभिभावकका तर्फबाट डा. दीपक भट्टराई, स्थानीय समाजसेवीका तर्फबाट चाँगुनारायण नगरप्रमुख सोमप्रसाद मिश्र र पोखरा विश्वविद्यालयको प्रतिनिधि अर्जुन गौतम तथा कलेजका प्राचार्य डा. हरिकृष्ण श्रेष्ठ छन् ।

संस्थापक ७ सञ्चालकमध्ये अध्यक्ष लम्बोदर न्यौपानेसहित सूर्यबहादुर केसी, डा.रामरत्न उपाध्याय, डा.लवराज भट्टराई र उपेन्द्र गौतम गरी ५ एक पक्षमा छन् । सलिल भट्टराई र हरिप्रसाद पाण्डेलगायत अर्को पक्षमा छन् ।

२०५१ बाट गैरनाफामूलक संस्थाका रूपमा सञ्चालित इन्जिनियरिङ कलेजलाई अध्यक्ष लम्बोदर न्यौपाने पक्षका सञ्चालकले प्रालि बनाउने र सम्पूर्ण सम्पत्ति हडप्ने, कलेजलाई चाँगुनारायणबाट अन्यत्रै सार्ने र पोखरा विश्वविद्यालयको सम्बन्धन खारेज गरी मध्यपश्चिम विश्वविद्यालयबाट नयाँ सम्बन्धन लिने प्रयास गरेपछि विवाद सुरु भएको थियो । विवादपछिको विरोध तथा आन्दोलनपछि कम्पनी रजिस्ट्रारको कार्यालयमा २०७४ वैशाख २५ मा दर्ता भएको नेपाल इन्जिनियरिङ कलेज प्रालि विधिवत् खारेज गरिसकेको जनाएको छ ।

विवाद समाधान गर्न पछिल्लो पटक जिल्ला प्रशासन कार्यालय भक्तपुरले असार १९ मा कलेजका सञ्चालकसँग आवश्यक कागजात माग गरी छानबिन गरिरहेको छ । सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी जयकुमार घिमिरेको संयोजकत्वमा गठित छानबिन समितिलाई प्रतिवेदन पेस गर्न निर्देशन दिइएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी नारायणप्रसाद भट्टले बताए ।

समितिले डेढ महिनासम्म कुनै विवरण नदिएका कारण विद्यार्थीको भविष्य थप अन्योलमा परेको सञ्चालक सलिल भट्टराईले बताए । नयाँ शैक्षिक सत्रका लागि प्रवेश परीक्षा दिएका ५ सय ६७ मध्ये मंगलबारसम्म १ सय ३३ विद्यार्थी भर्ना भइसकेका छन् । कलेजमा हाल २ हजार १ सय विद्यार्थी अध्ययनरत छन् । नयाँ शैक्षिक सत्रमा स्नातकमा ५ सय २८ र स्नातकोत्तरमा १ सय २० विद्यार्थी थपिने कलेज प्रशासनले जनाएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र ७, २०७५ ०८:४२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT