ट्रमा सेन्टर जाँदैनन् वीरका डाक्टर

एउटै स्वास्थ्य प्रतिष्ठानअन्तर्गत पर्ने वीर अस्पताल र ट्रमा सेन्टरका चिकित्सकले आवश्यक पर्दा दुवैतिर सेवा दिनुपर्ने हुन्छ । तर दुई अस्पतालबीच सहकार्य नहुँदा बिरामी मारमा पर्ने गरेका छन् । वीरका डाक्टरलाई लिखित रूपमा बोलाए पनि नआउने गरेको ट्रमाका चिकित्सक बताउँछन् ।
फातिमा बानु

काठमाडौँ — बाराका सामोहम्मद उपचारका लागि राजधानीको ट्रमा सेन्टर पुगे । लामो समयदेखि ढाड र छातीको समस्या झेलिरहेका उनको राजधानी आइपुगे पनि उपचार भने हुन सकेको छैन । ट्रमामा कार्यरत चिकित्सकले गर्नुपर्ने सबै उपचार भइसक्दा पनि ‘कन्सल्टेन्ट डाक्टर’ नहुँदा उनको शल्यक्रिया रोकिएको छ ।

ट्रमा सेन्टरमा उपचार कुरिरहेका बिरामी ।

हाडमा देखिएको क्षयरोग संक्रमण छातीसम्म सरेको हुँदा यतिखेर उनलाई छातीरोग विशेषज्ञबाट उपचार आवश्यक छ, जो ट्रमामा उपलब्ध छैनन् ।

वीर अस्पतालबाट विशेषज्ञ आइदिनुपर्ने हुन्छ । वीरबाट विशेषज्ञ नआउँदा उनको आकस्मिक उपचार समेत रोकियो । अवस्था गम्भीर भएपछि हाल उनलाई महाराजगन्जस्थित त्रिवि शिक्षण अस्पताल रिफर गरिएको छ । दुई साताअघि मोटरसाइकलको ठक्करबाट घाइते भएका एक बिरामीको पनि कन्सल्टेन्ट डाक्टर अभावमा उपचार प्रभावकारी हुन सकेको छैन । उनको मानसिक अवस्थामा समेत समस्या देखिएको छ ।

Yamaha

आफ्नो नामसमेत सही तरिकाले भन्न सक्दैनन् । उनको खुट्टाको हड्डी भाँचिएको छ । शल्यक्रिया गर्नुपर्ने अवस्थामा छन् । आफन्तबारे केही बताउन नसक्ने उनलाई मानसिक रोग विशेषज्ञबाट उपचार आवश्यक छ । आफन्तको अनुमतिबिना शल्यक्रिया गर्न नसकिने हुँदा उनको पनि उपचार रोकिएको छ । ट्रमा सेन्टरमा मानसिक रोग विशेषज्ञको दरबन्दी छैन ।

वीरकै डाक्टरले हेर्नुपर्ने हुन्छ । वीर अस्पतालमा पनि साताको २ दिन मात्रै मानसिक रोग विशेषज्ञ आउँछन् । उनीहरू पाटन मानसिक अस्पतालबाट आएर वीरमा उपचार सेवा दिनेगरेका छन् ।

ट्रमा सेन्टरमा भने उनीहरू आउँदैनन् । गम्भीर घाइते भएर ट्रमा सेन्टरमा भर्ना भएका अधिकांश बिरामी मानसिक अवस्थामा पनि विक्षिप्त हुन्छन् । त्यस्ता बिरामीलाई मानसिक परामर्श र मनोबल बढाउन अत्यावश्यक हुने उपचारमा संलग्न चिकित्सक बताउँछन् ।

वीर अस्पताल र ट्रमा सेन्टर एउटै स्वास्थ्य प्रतिष्ठानअन्तर्गत पर्छन् । यस हिसाबले दुवै अस्पतालका चिकित्सकले आवश्यक पर्दा दुवैतिर सेवा दिनुपर्ने हुन्छ । वीरका डाक्टरले ट्रमाका बिरामीको अवस्था हेर्ने र ट्रमाका डाक्टरले वीरका बिरामीको शल्यक्रिया गर्ने ।

दुई अस्पतालबीच सहकार्य नहुँदा बिरामी मारमा पर्ने गरेका छन् । वीर अस्पतालका डाक्टरलाई लिखित रूपमा बोलाउँदा पनि नआउने गरेको ट्रमामा कार्यरत चिकित्सक बताउँछन् । शल्यक्रिया नै नहुने र जोखिममा पर्ने स्थिति आएपछि बिरामीलाई अन्य अस्पतालमा रिफर गरिँदै आएको छ ।

रिफर भएर जाने सरकारी अस्पतालमा पनि बिरामीले सजिलै बेड पाउन सक्दैनन् । उनीहरू भौंतारिन्छन्, दु:ख पाउँछन् । यस्ता झमेलासँग जुध्न नसक्दा कोही उपचार नै नगरी फर्किन्छन् ।

दुर्घटनामा गम्भीर घाइते, आगोले जलेका, र हाडजोर्नी सम्बन्धी समस्या भएका बिरामीले ट्रमा सेन्टरमा लामो समयसम्म उपचार गर्नुपर्ने हुन्छ । उनीहरूलाई शल्यचिकित्सकको जति आवश्यकता हुन्छ जनरल मेडिसिनका कन्सल्टेन्ट डाक्टरको निगरानी पनि उत्तिकै चाहिन्छ । यस्ता बिरामीलाई मधुमेह, मुटु, मृगौला, छातीसम्बन्धी समस्या देखिन्छ ।

शल्यक्रिया भइसकेका बिरामीलाई पनि कहिलेकाहीं यस्ता चिकित्सकबाट उपचार चाहिन्छ । ट्रमा सेन्टरका निर्देशक डा. प्रमोद उपाध्याय भन्छन्, ‘हामीले ट्रमामै यस्ता डाक्टरको दरबन्दी हुनुपर्छ भनेर माग राखेका छौं, नयाँ दरबन्दी खुल्न नसक्दा यस्तो समस्या भइरहेको छ ।’

विशेषज्ञ र पूर्वाधार हुँदाहुँदै पनि बिरामी रिफर गर्नुपरेकोमा उनले दु:ख व्यक्त गरे । वीरका डाक्टर ट्रमा जान नमानेको विषयमा आफूलाई जानकारी नभएको वीर अस्पतालका निर्देशक डा. भूपेन्द्रकुमार बस्नेतले बताए । उनले भने, ‘वीरमा बिरामीको चाप अत्यधिक छ,यतैका बिरामीलाई समय दिनभ्याइनभ्याइ हुन्छ ।’ दुवै अस्पतालका प्रशासन र डाक्टरसँग सल्लाह गरेर यस्ता समस्या समाधान गरिनेउनले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र ८, २०७५ ०८:१५
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बिरामीका सहारा बिरामी

‘क्यान्सरलाई मृत्युसँग दाँज्ने दृष्टिकोण परिवर्तन होस्, उपचार अभावभन्दा पनि परामर्श नपाएका कारण बिरामी बढी आत्तिन्छन्’
फातिमा बानु

काठमाडौँ — खोकनाकी डली गुरुङलाई २ वर्षअघि क्यान्सर देखियो । क्यान्सर सुन्नासाथ उनले सोचिन्–अब बाँच्ने दिन धेरै छैन । क्यान्सरकै कारण आमादेखि मावाली परिवारका सदस्य गुमाए पनि रोगबारे उनी खास जानकार थिइनन् ।

जब उनी आफैं यो रोगबाट प्रताडित भइन् रोगभन्दा बढी उनलाई मानसिक चिन्ताले सतायो । कहाँ उपचार गर्ने, उपचार हुन्छ कि हुँदैन या उपचार गरे पनि निको हुन्छ या हुँदैन लगायत अनेक कुरा उनको दिमागमा आउनेजाने भइरह्यो । अहिले क्यान्सरमुक्त भइसकेकी उनको औषधिभन्दा परामर्शले बढी प्रभाव पारेको अनुभव छ । उनी भन्छिन्, ‘उपचार गर्नुअघि, गर्दागर्दै र गरेपछि पनि परामर्श लिइरहेँ ।’

उनलाई परामर्श दिने कुनै विज्ञ या विशेषज्ञ चिकित्सक थिएनन्, उनी जस्तै क्यान्सर प्रभावित थिए । रोग पहिचान हुनासाथ मनमा उत्पन्न भएको त्रास हटाउन उनलाई तीनै बिरामीले सघाएका थिए । उनी भन्छिन्, ‘अन्तिम स्टेजको क्यान्सरसम्म पुगेर सामान्य जीवनमा फर्केका मान्छेहरू भेट्दा म बढी सकारात्मक हुन्थेँ, बाँच्ने आशा जाग्थ्यो ।’

रोग र डर दुवै जितेकी उनी हाल क्यान्सरका बिरामीलाई परामर्श दिन्छिन् । उनी भन्छिन्, ‘क्यान्सरलाई मृत्युसँग दाँज्ने दृष्टिकोण परिवर्तन होस्, उपचार अभावभन्दा पनि परामर्शको नपाएका कारण बिरामी बढी आत्तिन्छन् ।’

पछिल्लो समय सरुवा रोगभन्दा क्यान्सर, मुटु, मृगौलाजस्ता नसर्ने रोगको प्रकोप भने बढ्दै गएको छ । जसमध्ये पहिलो र घातक नेपालमा क्यान्सर, मानिन्छ । जुन रोगले छोएपछि अधिकांश बिरामीले आफूलाई फाँसीको फन्दामा परेको महसुस गर्छन् । उपचार र औषधि पाए पनि मनोबल कमजोर भएका कारणले उनीहरूलाई मृत्युको मुखसम्म पुर्‍याउने गरेको चिकित्सक बताउँछन् ।

बिरामीबाट बिरामीलाई परामर्श गर्नका लागि कल्याणकारी समूह नै सक्रिय भएर लागेको छ । समूहमा सबै क्यान्सर प्रभावित व्यक्तिहरू छन् । उनीहरू अस्पतालमा क्यान्सरका बिरामी भेट्छन् । रोग र यससँग लड्नेबारे जानकारी दिन्छन् । उनीहरूबाट बिरामीले उपचारका सही डाक्टर र अस्पताल अनि औषधिका ‘साइडइफेक्ट’ बारे पनि थाहा पाउँछन् । जसले उनीहरूलाई उपचारलाई सहजै स्विकार्ने र सजिलै बाँच्ने कला सिकाउँछ ।

क्यान्सर प्रभावितमध्ये अधिकांशलाई रोग निको भएपछि अरू विभिन्न समस्या देखा पर्छन् । सुगर, डिप्रेसनलगायत अन्य रोगले समात्ने र फेरि क्यान्सर नै फर्किने सम्भावना पनि उत्तिकै हुन्छ । यसका लागि पनि बिरामीलाई सल्लाह दिने काम उनीहरू गर्छन् । बिरामी पनि डाक्टरका भन्दा अनुभवीका कुरामा बढी विश्वासी र ढुक्क हुन्छन् ।

आफ्ना अनुभव र संघर्षका उदाहरणले बिरामीलाई थप बलियो र सकारात्मक बनाउँछन् । रोग लाग्दा र उपचारका क्रममा उनीहरूको मनोबल आँटिलो बनाउन मद्दत पुग्ने गरेको बिरामी सुनाउँछन् । विकसित मुलुकमा क्यान्सरजस्तो घातक रोग निदानका लागि यस्तैखाले परामर्शलाई पनि सँगै लैजाने अभ्यास छ । नेपालमा भने उपचारका क्रममा यस्तो अभ्यास पछयाएको छैन ।

क्यान्सर रोग विशेषज्ञ डा.सुदीप श्रेष्ठ भन्छन्, ‘पहिलो कुरा त बिरामी रोगबारे खुल्नै चाहँदैन, सामाजिक लाञ्छना र परिवारको हेलामा परिएला भन्ने डरले बढी खुम्चिन्छन् उनीहरू ।’ एउटा बिरामीको अनुभव नै अर्को बिरामीको प्रेरणाको मुख्य स्रोत हुन सक्ने उनी बताउँछन् । यसका लागि बिरामीले समुदायमा खुलेर आउन सक्ने वातावरण नभएको उनको भनाइ छ । जसका लागि क्यान्सरलाई मृत्युसँग दाँजिने चार दशक पुरानो मानसिकता हटाउन बृहत् अभियान आवश्यक छ ।

नेपालमा प्रत्येक वर्ष करिब १० हजारमा नयाँ क्यान्सरका अनुमान छ । विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार विश्वभर प्रत्येक वर्ष २ लाख ७० हजारभन्दा बढी महिलाको पाठेघरको मुखको क्यान्सरले मृत्यु हुन्छ, जसमध्ये ८५ प्रतिशत मृत्यु विकासोन्मुख मुलुकै महिला छन् । पाठेघरको मुखको क्यान्सर ३५ देखि ६४ वर्षसम्मका महिलामा यो रोगको जोखिममा छन् । प्रारम्भिक अवस्थामै निदान गरी उपचार गरे यसबाट बच्न सकिने विशेषज्ञहरू बताउँछन् ।

प्रकाशित : भाद्र ७, २०७५ ०८:४२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT