द्वन्द्वपीडितले उपचार पाएनन्

फातिमा बानु

काठमाडौँ — ‘गरिबीको अन्त्य हुन्छ, सबैलाई न्याय हुन्छ र समतामूलक समाजको निर्माण हुन्छ ।’ तत्कालीन विद्रोही पक्षका यस्तैयस्तै कुराले उनलाई पनि १३ वर्षको उमेरमै जनयुद्धमा होमिन प्रेरित गर्‍यो ।

बुर्जुवा शिक्षाको अन्त्य गर्ने भन्दै ४ कक्षाको पढाइ पनि बीचमै छाडेर उनी युद्धमा सहभागी भए । राज्यपक्षसँगको दोहोरो लडाइँमा उनी गम्भीर घाइते भए । देब्रे खुट्टामा गोली लाग्यो । जनयुद्धको लडाइँ सकिए पनि छाती र टाउकामा लागेका बमका छर्रासँग भने उनी अझै लडेका छन् ।

१५ वर्षसम्म सरकारको मुख ताक्दा पनि उपचार नभएपछि हालै उनले ऋणको खर्चले छात्तीको शल्यक्रिया गरेका छन् । उनी भन्छन्, ‘अझै टाउकाको अपरेसन गर्न बाँकी छ, खर्च छैन घाउले खुब दिइरहन्छ ।’

Yamaha

उनीजस्तै द्वन्द्वका कारण दुवै आँखा गुमाएका, मानसिक सन्तुलन गुमाएका र शारीरिक रूपमा अंगभंग भएकाले राम्रो उपचार पाएका छैनन् । १२ वर्षअघि विद्रोहीपक्षसँग भिडन्त हुँदा उनी घाइते भएका रणवीर लावती अहिलेसम्म घाइते छन् ।

‘प्रेसरकुकर बम पड्कएर उनको शरीर क्षतविक्षत भयो, एक महिनापछि मात्रै होसमा आए । उनले भने, ‘होसमा त आएँ तर शरीर र मन आजसम्म घाइते छ ।’ सेनाको उपचारका लागि सरकारले छुट्टै अस्पतालको व्यवस्था गरेको छ । तर, अस्पतालभित्र समयमा डाक्टर नभेटिने, औषधि नपाइने हुँदा निजी अस्पतालमा उपचार गर्न बाध्य भएको उनले सुनाए । उनको सातवटा करङले राम्ररी काम गर्दैन, कलेजो मुटु सबै कमजोर छ । ‘म त अपांग भइसकेँ, गाउँको घरबारी बेचेर उपचार गर्दै छु ।’

केही घाइते आजीवन औषधि खानुपर्ने खालका छन् । नि:शुल्क राजधानीबाट जिल्लासम्म समयमा औषधि पुग्दैन जसका कारण कतिपय बिरामी नियमित औषधि र जाँच गर्न नपाउँदा ज्यान गुमाइरहेका छन् । समयमा औषधि सेवन गर्न पाउनुपर्ने, बिरामीले एउटा कुरुवा पाउनुपर्ने र नि:शुल्क रूपमा नियमित स्वास्थ्य परीक्षण गर्न पाउनुपर्ने पीडितको माग छ ।

माओवादी सेनाका घाइते अपांग लडाकु पुन:स्थापना तथा हेरचाह निर्देशिकामा आवश्यकताअनुसार उनीहरूको पुन:स्थापना केन्द्रमा नि:शुल्क खानबस्न तथा स्वास्थ्य उपचार पाउने भने पनि प्रभावकारी छैन ।

स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. विकास देवकोटा भन्छन्, ‘ठूला शल्यक्रियाका लागि बजेड छैन, हामीले अस्पताललाई उपचार गरिदेऊ भनेर सिफारिस गर्ने मात्रै हो ।’ सरकारी अस्पताल भने राज्यले यस्ता बिरामीको नि:शुल्क उपचार कोषमा राज्यले रकम नभरेको भन्दै उपचार गर्न मान्दैनन् ।

प्रकाशित : भाद्र ९, २०७५ ०८:५७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

ट्रमा सेन्टर जाँदैनन् वीरका डाक्टर

एउटै स्वास्थ्य प्रतिष्ठानअन्तर्गत पर्ने वीर अस्पताल र ट्रमा सेन्टरका चिकित्सकले आवश्यक पर्दा दुवैतिर सेवा दिनुपर्ने हुन्छ । तर दुई अस्पतालबीच सहकार्य नहुँदा बिरामी मारमा पर्ने गरेका छन् । वीरका डाक्टरलाई लिखित रूपमा बोलाए पनि नआउने गरेको ट्रमाका चिकित्सक बताउँछन् ।
फातिमा बानु

काठमाडौँ — बाराका सामोहम्मद उपचारका लागि राजधानीको ट्रमा सेन्टर पुगे । लामो समयदेखि ढाड र छातीको समस्या झेलिरहेका उनको राजधानी आइपुगे पनि उपचार भने हुन सकेको छैन । ट्रमामा कार्यरत चिकित्सकले गर्नुपर्ने सबै उपचार भइसक्दा पनि ‘कन्सल्टेन्ट डाक्टर’ नहुँदा उनको शल्यक्रिया रोकिएको छ ।

ट्रमा सेन्टरमा उपचार कुरिरहेका बिरामी ।

हाडमा देखिएको क्षयरोग संक्रमण छातीसम्म सरेको हुँदा यतिखेर उनलाई छातीरोग विशेषज्ञबाट उपचार आवश्यक छ, जो ट्रमामा उपलब्ध छैनन् ।

वीर अस्पतालबाट विशेषज्ञ आइदिनुपर्ने हुन्छ । वीरबाट विशेषज्ञ नआउँदा उनको आकस्मिक उपचार समेत रोकियो । अवस्था गम्भीर भएपछि हाल उनलाई महाराजगन्जस्थित त्रिवि शिक्षण अस्पताल रिफर गरिएको छ । दुई साताअघि मोटरसाइकलको ठक्करबाट घाइते भएका एक बिरामीको पनि कन्सल्टेन्ट डाक्टर अभावमा उपचार प्रभावकारी हुन सकेको छैन । उनको मानसिक अवस्थामा समेत समस्या देखिएको छ ।

आफ्नो नामसमेत सही तरिकाले भन्न सक्दैनन् । उनको खुट्टाको हड्डी भाँचिएको छ । शल्यक्रिया गर्नुपर्ने अवस्थामा छन् । आफन्तबारे केही बताउन नसक्ने उनलाई मानसिक रोग विशेषज्ञबाट उपचार आवश्यक छ । आफन्तको अनुमतिबिना शल्यक्रिया गर्न नसकिने हुँदा उनको पनि उपचार रोकिएको छ । ट्रमा सेन्टरमा मानसिक रोग विशेषज्ञको दरबन्दी छैन ।

वीरकै डाक्टरले हेर्नुपर्ने हुन्छ । वीर अस्पतालमा पनि साताको २ दिन मात्रै मानसिक रोग विशेषज्ञ आउँछन् । उनीहरू पाटन मानसिक अस्पतालबाट आएर वीरमा उपचार सेवा दिनेगरेका छन् ।

ट्रमा सेन्टरमा भने उनीहरू आउँदैनन् । गम्भीर घाइते भएर ट्रमा सेन्टरमा भर्ना भएका अधिकांश बिरामी मानसिक अवस्थामा पनि विक्षिप्त हुन्छन् । त्यस्ता बिरामीलाई मानसिक परामर्श र मनोबल बढाउन अत्यावश्यक हुने उपचारमा संलग्न चिकित्सक बताउँछन् ।

वीर अस्पताल र ट्रमा सेन्टर एउटै स्वास्थ्य प्रतिष्ठानअन्तर्गत पर्छन् । यस हिसाबले दुवै अस्पतालका चिकित्सकले आवश्यक पर्दा दुवैतिर सेवा दिनुपर्ने हुन्छ । वीरका डाक्टरले ट्रमाका बिरामीको अवस्था हेर्ने र ट्रमाका डाक्टरले वीरका बिरामीको शल्यक्रिया गर्ने ।

दुई अस्पतालबीच सहकार्य नहुँदा बिरामी मारमा पर्ने गरेका छन् । वीर अस्पतालका डाक्टरलाई लिखित रूपमा बोलाउँदा पनि नआउने गरेको ट्रमामा कार्यरत चिकित्सक बताउँछन् । शल्यक्रिया नै नहुने र जोखिममा पर्ने स्थिति आएपछि बिरामीलाई अन्य अस्पतालमा रिफर गरिँदै आएको छ ।

रिफर भएर जाने सरकारी अस्पतालमा पनि बिरामीले सजिलै बेड पाउन सक्दैनन् । उनीहरू भौंतारिन्छन्, दु:ख पाउँछन् । यस्ता झमेलासँग जुध्न नसक्दा कोही उपचार नै नगरी फर्किन्छन् ।

दुर्घटनामा गम्भीर घाइते, आगोले जलेका, र हाडजोर्नी सम्बन्धी समस्या भएका बिरामीले ट्रमा सेन्टरमा लामो समयसम्म उपचार गर्नुपर्ने हुन्छ । उनीहरूलाई शल्यचिकित्सकको जति आवश्यकता हुन्छ जनरल मेडिसिनका कन्सल्टेन्ट डाक्टरको निगरानी पनि उत्तिकै चाहिन्छ । यस्ता बिरामीलाई मधुमेह, मुटु, मृगौला, छातीसम्बन्धी समस्या देखिन्छ ।

शल्यक्रिया भइसकेका बिरामीलाई पनि कहिलेकाहीं यस्ता चिकित्सकबाट उपचार चाहिन्छ । ट्रमा सेन्टरका निर्देशक डा. प्रमोद उपाध्याय भन्छन्, ‘हामीले ट्रमामै यस्ता डाक्टरको दरबन्दी हुनुपर्छ भनेर माग राखेका छौं, नयाँ दरबन्दी खुल्न नसक्दा यस्तो समस्या भइरहेको छ ।’

विशेषज्ञ र पूर्वाधार हुँदाहुँदै पनि बिरामी रिफर गर्नुपरेकोमा उनले दु:ख व्यक्त गरे । वीरका डाक्टर ट्रमा जान नमानेको विषयमा आफूलाई जानकारी नभएको वीर अस्पतालका निर्देशक डा. भूपेन्द्रकुमार बस्नेतले बताए । उनले भने, ‘वीरमा बिरामीको चाप अत्यधिक छ,यतैका बिरामीलाई समय दिनभ्याइनभ्याइ हुन्छ ।’ दुवै अस्पतालका प्रशासन र डाक्टरसँग सल्लाह गरेर यस्ता समस्या समाधान गरिनेउनले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र ८, २०७५ ०८:१५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT