बुबाबाटै बलात्कृत

कान्तिपुर संवाददाता

ललितपुर — वनको बीचमा सुनसान ठाउँ । कोडु खोलाबाट पूर्वपट्टि २ सय मिटर ठाडो उकालो चढेपछि एकतले दुइटा घर छन् । दक्षिणपश्चिम क्षेत्रको घरमा छोरा–बुहारी सुत्थे । अर्कोमा आमा छोरी सुत्थिन् । भूकम्पले २ तले घर धराप बनेपछि एक तलामा बनाइएको घरमा साताअघि कसैले नसोचेको घटना भयो ।

आफैंले जन्माएकी १० वर्षीया छोरीलाई बाबुले बलात्कार गर्‍यो भन्दा पत्याउन गाह्रै पर्ला । तर, यही वास्तविकतापछि ३९ वर्षीय बुबालाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएर अनुसन्धानअगाडि बढाएको छ ।


बलात्कार घटनाको विरोधमा सोमबार बडिखेलस्थित पथप्रदर्शक माध्यमिक विद्यालयका शिक्षक, विद्यार्थी, स्थानीय महिला समूह र प्रहरी मिलेर जनचेतनामूलक र्‍याली आयोजना गर्‍यो । र्‍यालीमा दोषीलाई सजाय दिन माग, बालबालिकासँग मानवीय व्यवहार गर्न, बालश्रम तथा बाल शोषण अन्त्य, महिला हिंसामुक्त समाज निर्माण गर्न माग गरियो ।

Yamaha


बलात्कृत बालिकाकी हजुरआमाका अनुसार घटना भएको दिन अर्थात् भदौ १८ गते सोमबार घरका सबै सदस्य खाना खाएर सुतिसकेका थिए । छोरा (बलात्कार गर्ने बुवा) ले जाँडरक्सी खाएर राति घर आए । उनले भनिन्, ‘जाँडरक्सी खाएपछि जथाभावी बोल्ने गथ्र्यो । कहिलेकाही कुटपिटसमेत गर्थो । तर, नातिनीलाई त्यस्तो गर्ला भनेर सोचेकी थिइनँ ।’


परिवारका अनुसार बाबुसँग बडिखेलस्थित ललित घुम्ती सडक नजिककै १४ आना जग्गा बेच्न बैना लिएको एक लाख रुपैयाँ थियो । उनका २ श्रीमतीतर्फ एक/एक छोरी छन् । श्रीमान्को बानीव्यहोराले गर्दा कान्छी श्रीमती अर्कैसँग हिँडिन् । जेठी माइती गएकी थिइन् । भावुक मुद्रामा रहेकी उनले सुनाइन्, ‘घरका कोही नभएको मौका छोपेर त्यस दिन कान्छी श्रीमतीपट्टिकी छोरीलाई पानी तताउन लगाउनुपर्छ भनी बोलाउन आएका थिए । नातिनी जान नमानेपछि जेठी श्रीमतीपट्टिकी छोरी भएको ठाउँमा गएका थिए ।’ ‘डेढ दुई घण्टापछि नातिनी रुँदै घर आइन् । पिसाबमा रगत मिसिएको थियो,’ उनले सुनाइन्, ‘छोराको पाप सहन नसकेर भोलिपल्ट प्रहरीकोमा उजुरी दिएँ ।’


बलात्कृत बालिकामा तर्सने, डराउने बर्बराउनेलगायतका समस्या देखापरेका छन् । उनी राम्रोसँग हिँड्न सक्दिनन् । उनलाई अहिले महिला आयोगलगायतका संघसंस्थाका प्रतिनिधि आएर आश्रयका लागि लगेका छन् ।


मुलुकी अपराध (संहिता) २०७४ को परिच्छेद १८ दफा २१९ मा कसैले कुनै महिलालाई मञ्जुरी नलिई करणी गरेमा वा मञ्जुरी लिएर भए पनि १८ वर्ष वर्षभन्दा कम उमेरका कुनै बालिकालाई करणी गर्न नहुने उल्लेख छ । यदि उक्त दफा उल्लंघन गरेको खण्डमा १० वर्षभन्दा कम उमेरकी बालिका भए १६ देखि २० वर्ष, १० देखि १४ वर्ष उमेरकी भए १४ देखि १६ वर्ष कैद सजाय हुने व्यवस्था छ ।


महानगरीय प्रहरी वृत्त सातदोबाटोका प्रहरी नायब उपरीक्षक विनोद सिलवालले बलात्कार गरेको आरोपमा पक्राउ परेका व्यक्तिलाई म्याद थप गरेर अनुसन्धान भइरहेको बताए । ‘बयान भइसकेको छ । मेडिकल रिपोर्ट आजभोलिमा आउँछ,’ उनले भने, ‘त्यसपछि सरकारी वकिलसमक्ष मुद्दा दायर गर्न पेस गरिनेछ ।’


ललितपुर महानगरपालिका–४ का वडाध्यक्ष मुकुन्द पहरी दोषीलाई कारबाही गर्नुपर्ने बताउँछन् । भन्छन्, ‘समाज विकास गर्न चेतनशील समुदायको आवश्यक पर्छ । कारबाहीले एक हदसम्म सिर्जना हुन्छ,’ उनले भने । स्थानीय विद्यालयमा कक्षामा ४ मा अध्ययरत उनी पढाइमा राम्रै थिइन् । अध्ययन गर्ने विद्यालयका प्रधानाध्यापकले बालिकाको परिवारलाई रकम संकलन गरेर आर्थिक सहयोग गर्ने तयारीमा रहेको बताइन् ।


जिल्लामा साउनयता मात्रै ७ बलात्कारका घटना दर्ता भएका छन् । महानगरीय प्रहरी परिसर जावलाखेलका अनुसार तीमध्ये ६ घटनामा आफन्त तथा चिनजानका व्यक्ति संलग्न छन् । चैतमा प्युटारमा काका पर्ने कृष्ण बम्जनले ७ वर्षीया बालिकालाई बलात्कार गरेका थिए । जेठमा सानेपामा एक लिम्बु थरका व्यक्तिले १३ वर्षे बालिकालाई बलात्कार गरे ।


गत वर्ष धापाखेलका ४१ वर्षीय मामाले सातदोबाटो बस्ने १५ वर्षकी भान्जीलाई बलात्कार गरे । ती अभियुक्तलाई जिल्ला अदालतको आदेशअनुसार नख्खु कारागार पठाइएको छ । पछिल्लो समय बलात्कारका घटनामा हजुरबुबा उमेरका पनि संलग्न देखिएका छन् । गत वर्ष ललितपुर महानगरपालिकाको सानो खोकनामा १० वर्षकी नातिनीलाई ८४ वर्षका टेकबहादुर बस्नेतले बलात्कार गरेको थिए ।

प्रकाशित : भाद्र २७, २०७५ ०९:११
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

इन्द्रजात्राको लिङ्गो काट्न हिँडे मानन्धर टोली

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — हनुमानढोका दरबारभित्रको नासलचोकमा मंगलबार बिहान मानन्धर समुदायको बाक्लो भीडभाड थियो । टाउकोमा सेतो फेटा बाँधेर जम्मा भएका मानन्धर समुदायकबाहेक सर्वसाधारणको पनि भीड थियो ।

इन्द्रजात्राको लिङ्गो काट्न जानुअघि मंगलबार हनुमानढोका परिसरमा प्रसाद ग्रहण गर्दै मानन्धर समुदायका व्यक्ति । तस्बिर : दामोदर न्यौपाने

ठूलो संख्यामा पर्यटक जम्मा भएका थिए । संघीय संसद्का सांसदलगायत पनि जम्मा भएका थिए । गुरुजी पल्टनका सेना कालो पोसाक लगाएर तैनाथ थएका थिए । काठमाडौंको मुख्यजात्रा इन्द्रजात्राको लागि लिङ्गो काट्न हिंड्ने साइत थियो ११ बजेर ४९ मिनेट । त्यही साइतमा गुरुजी पल्टनका सहायक पण्डित हुँदा ईश्वरप्रसाद अधिकारीले सुरुमा गुरुजीका पल्टनका सेनालाई टीका लगाएर बिदा गरे । सेनालाई बिदा गरेपछि मानन्धर समुदायलाई बिदा गरे पण्डितले ।


‘हनुमानाढोका दरबारको पश्चिमतिर पञ्चमुखी हनुमानको मूर्ति भएको ढोकाबाट एक–एक गरेर निस्कँदै गर्दा केन्द्रीय मानन्धर संघका सचिव गजेन्द्रमान मानन्धरले भने, ‘अब यहाँबाट बिदा भएपछि लिङ्गो नल्याएसम्म हामी भित्र छिर्नु हुँदैन ।’ इन्द्रजात्रामा विभिन्न जातजाति मिलेर व्यवस्थापन गर्छन् । त्यसमध्ये लिङ्गो व्यवस्थापन गर्ने काम मानन्धर समुदायको हो । भाद्र शुक्ल द्वितीय तिथिमा लिङ्गो काट्ने साइत जुराइन्छ । लिङ्गो लिन नालाको जंगलमा जाने चलन छ ।


द्वितीय तिथिको राति ९:२१ को साइत निस्किएको काट्ने । ‘पहिला यहाँबाट (हनुमानढोका) बाट हिँडेरै जाने चलन थियो । त्यही भएर काट्ने साइत बेलुकाको निकालिने गरिएको हो,’ मानन्धरले भने, ‘अचेल गाडीबाट गइन्छ । बिहानको साइत गरियो, अब बेलुका पुग्ने गरी गाडीमै गइन्छ । आज बेलुका विधि पुर्‍याइन्छ । बोको बलि दिइन्छ । रूख आजैचाहिं ढालिंदैन । किनभने खाल्डोतिर पर्ने डर हुन्छ । विधिपूर्वक चोट लगाएर बिहान काटिन्छ ।’ रूख छान्ने काम पनि शिवरात्रिमै सम्पन्न हुने मानन्धरले जानकारी दिए । तृतीय तिथिको बिहानबाटै लिङ्गो हिँडाइन्छ । यसलाई तानेरै ल्याउने चलन छ । ‘पहिला मानन्धरले मात्रै तान्ने चलन थियो,’ उनी भन्छन्, ‘अहिले अरूले पनि तान्छन् । उताका गाउँलेले पनि सहयोग गर्छन् ।’


दुई दिन हिँडाएर भोटाहिटीमा राख्ने चलन छ । भोटाहिटीबाट उठाउने काम धालासीको मानन्धरले गर्छन् । काय अष्टमी तिथिमा भोटाहिटीबाट हनुमानढोका दरबार लैजान गरिन्छ । कायअष्टमीमा हनुमानढोका ल्याइएको लिङ्गोलाई एकादशी तिथिमा डोरीले बाँधिन्छ । द्वादशीका दिन सबै मानन्धर मिलेर लिङ्गो उठाउँछन् । अनि इन्द्रजात्राको रौनक सुरु हुन्छ,’ मानन्धर भन्छन्, ‘इन्द्रजात्रको सुरु गर्ने काम पनि मानन्धरले गर्छन् । अन्त पनि लिङ्गो ढालेर मानन्धरले नै गर्छन् ।’


वर्षा र सहकालका देवता इन्द्रको पूजा आराधना गरेर यो पर्व मनाइन्छ । काठमाडौंमा मनाइने जात्रामध्येमा यो रमाइलो जात्रा मानिन्छ । भाद्र शुक्ल द्वितीय तिथिमा काभ्रेको उग्रचण्डी नालाको जंगलमा लिङ्गोका लागि काठ काट्न गुरुजु पल्टनसहित वनयात्रामा प्रस्थान गर्ने चलन छन् । जंगलमा कालो बोको छाडेपछि त्यसले जुन रूख छुन्छ त्यही रूख विधिपूर्वक काटेपछि इन्द्रध्वजाको लिङ्गो तयार पारिन्छ । एकादशीमा लिङ्गो नगर प्रवेश गराइन्छ । पूर्णिमामा लिङ्गो उठाएपछि इन्द्रजात्रा विधिवत् सुरु हुन्छ । विभिन्न देवीदेवताको प्रदर्शन, सांस्कृतिक बाजागाजा, झाँकीसहित ८ दिन मनाएपछि इन्द्रजात्रा सकिन्छ ।


इन्द्रजात्रालाई ऐतिहासिक जात्राको रूपमा समेत मनाइन्छ । इन्द्र जात्रामा रमाइरहेको बेला गोरखाका राजा पृथ्वीनारायण शाहले कान्तिपुर आक्रमण गरेका थिए । विसं १८२५ असोज १३ गते राति गोरखाली सेनाले कान्तिपुरमा आक्रमण गरेका थिए । यस युद्धमा दुवैतिरका २०/२५ जनाको मृत्यु भएको इतिहास छ । गोरखालीको आक्रमणपछि जयप्रकाश मल्ल भागेर पाटन पुगे ।


त्यसको ११ दिनपछि पाटन पनि विजय गरेपछि जयप्रकाश भक्तपुरका राजा तेजनरसिंह मल्लकोमा शरण लिन पुगेका थिए । पाटन विजय गरेको एक महिनापछि भक्तपुरमा पनि आक्रमण गरे । यहाँ पनि जयप्रकाश घाइते भए । पृथ्वीनारायण शाहले जयप्रकाशको इच्छाअनुसार उनलाई आर्यघाट पुर्‍याइदिए । आर्यघाट गएको केही दिनमा जयप्रकाशको मृत्यु भयो ।

प्रकाशित : भाद्र २७, २०७५ ०९:११
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT