वाग्मती सरसफाइको ३०० औं सप्ताह

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — वाग्मती सरसफाइ अभियानले तीन सयौं सप्ताह पूरा गरेको छ । शनिबार यस अवसरमा शंखमूलमा आयोजित कार्यक्रममा सरकारका मन्त्री, सरकारी कर्मचारीका साथै नदी र सडक सरसफाइमा संलग्न अभियन्ताहरूको सहभागिता थियो ।

वाग्मती सफाइ अभियानको ३ सयौं हप्ता पुगेको दिन शनिबार काठमाडौंको शंखमूलमा डुंगा सयर गरेर रमाइलो गरिँदै ।तस्बिर : सुरविन्द्रकुमार पुन/कान्तिपुर

सहरी विकास मन्त्रालयले ‘स्वच्छता मेरो पहिचान, सफाइ मेरो योगदान’ भन्ने मूल नाराका साथ तीन सयौं हप्ता मनाएको छ ।
हालसम्म वाग्मतीबाट १२ हजार मेट्रिकटनभन्दा बढी फोहोर निकालिसकिएको सहरी विकास मन्त्रालयले जनाएको छ ।

नदी किनारमा हरियाली बढाउने उद्देश्यले दर्जनभन्दा बढी पार्क निर्माण गरिएको छ । नदी सरसफाइका लागि उपत्यकामा साढे ७ लाख स्वयंसेवी र २१ सयभन्दा बढी संघसंस्था परिचालित रहेको मन्त्रालयको तथ्यांक छ । कार्यक्रममा बोल्दै परराष्ट्रमन्त्री प्रदीप ज्ञवालीले नदी फोहोर हुनुमा सर्वसाधारणकै कार्यशैली दोषी रहेको बताए ।

उनले भने, ‘वाग्मती र सबै नदीनालालाई हामीले फोहोर विसर्जन गर्ने थलो बनाएका छौं । यो कुरामा हामी जागरुक हुन जरुरी छ । सबैले आ–आफ्नो ठाउँबाट नदी सफा राख्न प्रयत्न गरे नदी आफैं सफा हुन्छ ।’ उनले वाग्मती सफा गरी वाग्मतीको स्वच्छ जलमा आफ्नो अनुहार हेर्ने इच्छा व्यक्त गरे ।

उनले नदी प्रणालीसँग जोडिएका जग्गा अतिक्रमणमा परेकाले पनि नदी सहज प्रवाहमा नबगेको र ढल मिसाइएको बताए । कार्यक्रममा सहरी विकास मन्त्री इस्तियाक राई, खानेपानी मन्त्री विना मगर, वनमन्त्री शक्ति बस्नेत लगायतको सहभागिता थियो ।

कार्यक्रममा हनुमन्ते, नख्खु, बल्खु, रुद्रमती जस्ता वाग्मतीका विभिन्न सहायक नदी सफा गर्ने स्वयंसेवक समूह तथा संस्थाहरूको पनि सहभागिता थियो । रुद्रमती (धोबीखोला) सफाइ अभियानमा लागेका रोहित गिरीले उक्त खोला सफाइको २ सय ५५ हप्ता पुगेको जानकारी दिए । बुढानीलकण्ठदेखि नै १० क्षेत्रमा विभाजन गरी स्थानीयले नै उक्त खोला सफा गर्ने गरेका छन् ।

अन्य स्थानमा महिनामा एक पल्ट, कतै दुई हप्तामा एक पल्ट भए पनि रातो पुलमा हरेक हप्ता धोबीखोला सफाइ हुने गरेको छ । ‘हामी सडक र नदी दुवै सफा गर्दै आइरहेका छौं,’ रुद्रमती सफाइ अभियान मूल समन्वय समितिका सदस्य सचिव गिरीले भने, ‘समुदायकै व्यक्तिहरूको सहभागिता हुन्छ । टोलभित्रका विद्यालय र संस्थालेसहयोग गर्छन् ।’

साथै सरकारले नदी तथा अन्य सार्वजनिक क्षेत्रको सरसफाइ सम्बन्धी नमुना कार्यविधि २०७५ पनि सार्वजनिक गरेको छ । परराष्ट्रमन्त्री ज्ञवालीले कार्यविधि विमोचन गरेका हुन् । स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन २०७४ को दफा ११ को उपदफा ७ अनुसार कार्यविधि ल्याइएको हो । उक्त ऐनमा गाउँपालिका तथा नगरपालिकाको काम, कर्तव्य र अधिकारअन्तगत नदी, वातावरण, सार्वजनिक स्थल, सम्पादा लगायतका आफ्नो क्षेत्रभित्रको सरसफाइको जिम्मेवारी पनि स्थानीय तहलाई दिइएको छ ।

सोही क्रममा उक्त अधिकार कार्यान्वयनका लागि नमुना कार्यविधि बनाइ विमोचन गरिएको हो । कार्यविधि माघ २० गतेको मन्त्रीस्तरीय बैठकले स्वीकृत गरेको संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयले जारी गरेको प्रेस विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । अब स्थानीय तह आफैंले सार्वजनिक सम्पदा र वातावरण सफा राख्न विभिन्न किसिमका अभियान सञ्चालन गर्न सक्नेछन् । २०७० जेठ ५ गतेदेखि बागमती सरसफाइ अभियान सुरु भएको थियो ।

दुई वर्षदेखि सडक सफा गर्दै मैतीदेवीवासी
मैतीदेवीका स्थानीय मिलेर सरसफाइ गर्न थालेको दुई वर्ष पुगेको छ । काठमाडौं महानगरपालिका वडा नं. ३० का बासिन्दाले वातावरणमैत्री समाज गठन गरी महानगरका विभिन्न स्थानमा सरसफाइ गर्ने गरेका छन् ।

समाजका अध्यक्ष राधेश्याम मिश्राले दुई वर्षदेखि हरेक शनिबार आफूहरूसहित मैतीदेवीका बासिन्दा विभिन्न स्थानमा गएर सडक सररफाइ गर्ने गरेको जानकारी दिए । ‘अहिलेसम्म ८ वटा वडामा पुगिसकेका छौं । प्राय: बिहान दुई घण्टा सरसफाइ गर्छौं,’ उनले भने, ‘सुरुमा मान्छे कम भए पनि अहिले ५० भन्दा बढी हुन्छौं । सबै प्राय: मैतीदेवीकै हुन्छौं ।’ सुरुमा सरसफाइका लागि सहयोग माग्न जाँदा मान्छे आनाकानी गर्ने भएकाले यही वर्ष असारमा संस्था दर्ता गरिएको हो ।

बीचबीचमा केही संस्थाले खाजा र सरसफाइ सामग्री दिएर सहयोग गर्ने भए पनि प्रायजसो आफ्नै खर्चमा जाने गरेका छन् । वडास्तरीय कार्यक्रममा १० हजार रुपैयाँभन्दा कम लाग्ने गरेको र हाल केही व्यवसायी, संस्थाबाट सहयोग पाइने उनले बताए । उनीहरूले सामाजिक सञ्जाल, पर्चाबाट सरसफाइ गर्न जाने स्थानबारे प्रचार गर्ने गरेका छन् । अहिले मैतीदेवीका केही विद्यालयले समेत विद्यार्थी पठाएर सरसफाइमा सहयोग गर्ने गरेको उनले जानकारी दिए ।

मैतीदेवी मन्दिरमा दुई वर्ष अघिसम्म देखेको फोहोरले आफूहरूलाई सरसफाइका लागि प्रेरित गरेको मिश्र बताउँछन् । मन्दिर वरपरबाट लगातार दुई हप्ताभन्दा बढी दिनहुँ सफा गरेर सरसफाइ अभियान सुरु गरेका उनीहरूले सुन्धारा, भण्डारखाल लगायतका स्थानमा सफाइ गरिसकेका छन् ।

समाजले मैतीदेवीमा ९ महिनाअघि २५ वटा फलामे फोहोर फाल्ने भाँडा र वृक्षरोपण पनि गरेका छन् । जम्मा भएको फोहोर निजी फोहोर संकलन गर्ने गाडीले लाने गरेको र बढी फोहोर भए महानगरलाई फोहोर उठाउन आग्रह गर्ने गरेको समाजका अध्यक्ष मिश्रले जानकारी दिए । ‘सफा गर्न रमाइलो लाग्छ । तर मान्छेले फोहोर नगरिदिए राम्रो हुन्थ्यो जस्तो पनि लाग्छ । कम्तीमा आफ्नो घर, पसल अगाडि त फोहोर नगरिदिनू,’ मिश्रले भने ।

प्रकाशित : माघ २७, २०७५ ०७:३६
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

खैरेनीपुल निर्माण अन्तिम चरणमा

पुल नहुँदा सदरमुकामपारि रहेको बीपी राजमार्गको छोटो रुट होइन, पुरानै बाटो हुँदै दोब्बर समय लगाएर काठमाडौं पुग्नुपर्ने बाध्यता छ ।
टीकाप्रसाद भट्ट

रामेछाप — सुनकोसी, खैरेनीघाट पुलको निर्माणकार्य अन्तिम चरणमा पुगेको छ । पश्चिमी रामेछापेलीको आँखा गाडिएका १० वर्ष बितेपछि बल्ल पुलले आकार लिँदै छ । पुल निर्माण कार्य सम्पन्न हुन अझै केही महिना लाग्छ ।

‘यस पटक त पुल तयार होला भन्ने उत्साह हरेक साल हामीलाई जाग्थ्यो,’ स्थानीय जंगबहादुर माझीले भने, ‘तर दस वर्ष त्यत्तिकै बित्यो ।’ पुलमा धमाधम काम हुन थालेपछि त्यस क्षेत्रका बासिन्दाले हरेक दिन फेसबुकमा त्यसै कामको फोटो हालेर खुसी मनाइरहेका छन् । दिनहुँजस्तो खैरेनी पुल फेसबुकमा अपलोड भइरहेको छ ।

‘यतिका वर्ष हेर्दाहेर्दा आँखै तानिएका थिए अहिले पुल तानिन थालेको छ,’ माझी भन्छन्– दुई महिनापछि गाडी तर्ला जस्तो छ । स्टिलट्रसको काम भएकाले चाँडो काम हुनेमा स्थानीवासी ढुक्क छन् ।

पुलबिना स्थानीयवासीले हैरान खेप्नुपरेकोछ । खैरेनीको पुल नहुँदा सदरमुकामपारि रहेको बीपी राजमार्गको छोटो रुट होइन, पुरानै बाटो हुँदैदोब्बर समय लगाएर काठमाडौं पुग्नुपर्ने बाध्यता स्थानीयलाई छ । उक्त पुल तयार भएपछि पश्चिमी रामेछापबाट काठमाडौं पुग्न बढीमा ३ घण्टा लाग्छ । अहिले झन्डै ६ घण्टा लाग्छ । त्यस क्षेत्रका बासिन्दा सित्खाको पुल तरेर घुम्छन् । जब कि दैलोमा भएको पुल १० वर्षदेखि अधुरो छ ।

खैरनीपुलले बीपी राजमार्गसँग रामेछाप जोडिएपछि बेथान, खनियापानी, राकाथुम, हिलेदेवी, लखनपुर, टोकरपुर, खाँडादेवी, गौश्वारा, गुन्सी, दोरम्बा दिमीपोखरी लगायतका साबिकका गाविसका बासिन्दाले प्रत्यक्ष फाइदा लिन पाउनेछन् । उक्त क्षेत्रमा उत्पादन भएको तरकारी, गेडागुडी, काठमाडौं लैजान सहज हुनेछ । ‘सुनापति, दोरम्बा र खाँडादेवी गाउँपालिकामा निर्माण सामग्री र खाद्यान्न ढुवानीका लागि हालसम्म भोग्नुपरेको कष्ट सदाका लागि खैरेनीपुलले अन्त्य गर्छ,’ सुनापति गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत सुनील निरौलाले भने, ‘यो वर्ष पुलको काम पूरा हुनुपर्छ ।’

सडक विभागले सुनकोसीको खैरेनीमा पुल निर्माणका लागि आर्थिक वर्ष २०६४/०६५ मा ठेक्का लगाएको हो । २ वर्षमा सक्नुपर्ने उक्त पुलको पटकपटक म्याद थप गरे पनि निर्माणपूरा भएको छैन । ‘यो वर्ष चाहिँ सक्ने लक्ष्य लिएर काम सुरु भएको डिभिजन सडक कार्यालय खुर्कोटले जनाएको छ ।

खैरेनी पुलमा आरसीसी स्ल्याब र स्टिल ट्रस दुवैको काम गर्नुपर्नेमा गत वर्ष आरसीसी स्ल्याब मात्र सकिएको थियो । पुलको उत्तर तर्फको भागमा स्टिल ट्रस जडान गर्ने काम धमाधम भइरहेको छ । ट्रस निर्माणको काम सकेपछि ढलानको काम मात्र बाँकी रहन्छ । चितवनको जलप नेपालले उक्त ट्रस निर्माण गरेको हो । पुल जोड्नका लागि पनि उक्त कम्पनीनै संलग्न छ ।

करिब ८३ मिटर लामो पुल निर्माणमा कन्काई, लामा खम्पाचे निर्माण सेवाले ठेक्का लिएको हो । खम्पाचे र लामा निर्माण सेवाका व्यवसायीले हात झिकेपछि कन्काई निर्माण सेवाले काम गर्दै आएको छ । सडक विभागले लगाएको काभ्रे र रामेछाप जिल्ला जोड्ने चौरी खोलाको पुलसमेत ८ वर्षदेखि अधुरो रहेको छ । गत वर्ष मात्र ठेक्का लागेको सुनकोसीकै सिन्धुरेटार मुक्पाघाट जोड्ने पुलको काम भने तीव्र गतिमा भइरहेको छ ।

प्रकाशित : माघ २७, २०७५ ०७:३४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT