पर्यटक तान्दै ललितपुर

प्रशान्त माली

ललितपुर — जंगल सफारी, चट्टान आरोहण, जलयात्रा, डुंगा शयर, प्याराग्लाइडिङ, गुफा ध्यान, घोडचढी । पर्यटक लोभ्याउन ललितपुरले यी सबै माध्यमको सम्भावना खोजिरहेको छ । केही खेल सुरु भइसकेका छन् । ललितपुर दक्षिण भेगमा एकदेखि १२ दिनसम्मको प्याकेज टुरको व्यवस्था गर्न स्थानीय जुटेका छन् । 

गोटिखेलस्थित त्रेवणी वैतर्णीधाम । त्यहाँ स्थापित ३४ ज्योतिर्लिंग । तस्बिर : प्रशान्त/कान्तिपुर

कृषि, साहसिक खेल पर्यटनको उत्कृष्ट गन्तव्यस्थल भए पनि ओझेलमा परेको भन्दै स्थानीयले सक्रियता देखाएका हुन् ।
गोटिखेल र भारदेउको टुप्पोमा प्रसिद्ध कालेश्वर र गुप्तेश्वर मन्दिर छन् । लेलेमा मनकामना, देवीचौरमा स्वर्गद्वार र नल्लुमा पाथीभरा मन्दिर छन् । यी उत्कृष्ट धार्मिक गन्तव्यस्थलमा पनि क्रमशः योजनागत ढंगबाट पर्यटन प्रवर्द्धन गर्दै लैजान पहल भइरहेको छ । समुदायमा होमस्टेको अभिमुखीकरण तालिम सञ्चालन हुँदै छ ।

Citizen


महाँकाल गाउँपालिका प्रमुख रामचन्द्र दाहालले यी धार्मिक क्षेत्रमा पिकनिक स्पटको रूपमा विकास गरिने बताए । ‘लेले, दलचोकी, घुसेलको देउराली, देवीचौरको कटुवाल दह, सुन्तली डाँडालगायत क्षेत्र चलचित्र छायांकनका लागि उपयुक्त स्थान हुन्,’ उनले भने ।

चापागाउँ चारघरेस्थित मगरवस्ती, विशंखुनारायणको कोटडाँडा जनजाति पर्यटनमैत्री बस्ती हुन् । तामाङ बाहुल्य रहेको दलचोकी, नल्लु, भारदेउमा त होमस्टे नै सञ्चालनमा आइसकेका छन् । प्युटार बजारमाथिको बस्ती, गिम्दी र ठूलादुर्लुङ, कालेश्वरको बतासे आसपासका, शंखु, चौघरेका तामाङ बस्तीका समुदायलाई होमस्टे सञ्चालनमा ल्याउन आह्वान गरिसकेको प्रमुख दाहालको भनाइ छ ।

तामाङ समुदायमा समूह निर्माण गरेर सामाजिक परिचालनका माध्यमबाट पर्यटकलाई खुसी बनाएर व्यवसाय विस्तार गर्ने सक्ने सम्भवना छ । ‘यसका लागि इच्छुक समुदायलाई सम्बन्धित गाउँपालिकामा सम्पर्क राख्न भनिसकेका छौं,’ उनले भने, ‘गाउँपालिकाले सहुलियत ऋण उपलब्ध गराउन बैंकका सञ्चालकसँग पनि छलफल अगाडि बढाएका छौं ।’ उनका अनुसार पर्यटन प्रवर्द्धनको अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष खेल पर्यटन हो । ‘साहसिक खेल पर्यटनका लागि बन्जिजम्पिङको सम्भावित स्थानको खोजी भइरहेको छ,’ उनले भने ।

होमस्टे सञ्चालनमा ल्याउन वाग्मती गाउँपालिकाले २५ लाख रुपैयाँ छुट्याएको छ । दक्षिणमा पर्यटकलाई आर्कषण गर्ने नागगुफा, बतासे, गढी, सिसवन, चमेरे गुफा, रमिते, माझखण्ड विहार, भट्टेडाँडा, सुन्तोलीडाँडा, टीकाभैरव, मानडाँडालगायत छन् । थुप्रो पर्यटकीय पदमार्ग छन् ।

लेलेको तिलेश्वर–नल्लु–भारदेउ हुँदै गुप्तेश्वर खोरभञ्ज्याङ पुगेर धामसम्म एक दिनको टुर प्याकेज छ । गोटिखेल–कालेश्वर लोग्तुक गुम्बा–रमितेडाँडा हुँदै प्युटार अर्को रुट हो । स्थानीय मिलेर यो पदयात्रा गर्ने पर्यटकका लागि प्युटारमा रात बिताउन होमस्टे सञ्चालनमा ल्याइसकेको छ । नागगुफा–पीआईए टावर हुँदै सुन्तलीडाँडामा आएर देवीचौर वा लेलेमा बास आउनेका लागि पनि होमस्टेको व्यवस्था छ ।

अर्को बतासे–कालेश्वर हुँदै लोंग्तुक गुम्बाबाट ससिपाहा हुँदै ऐतिहासिक गढी, सिसवन क्षेत्र हुँदै चमेरे गुफा एक रात, त्यहाँबाट रमिते माझखण्ड भट्टेडाँडा हुँदै सुन्तलीडाँडासम्म दोस्रो रात र भोलिपल्ट काँठ क्षेत्रको अवलोकन गर्ने गरी तीन दिनको प्याकेज रुट छ । उपत्यका हिमशृंखला अवलोकन गर्न रुचाउने पर्यटकका लागि छुट्टै प्याकेजको व्यवस्था छ ।

लामाटारको लाकुरीभञ्ज्याङ मनमोहन स्मृति भ्यूटावर, विशंखुनारायणको कोट र प्याराग्लाइडिङ स्टान्ड परिसर, फुल्चोकी र बडिभञ्ज्याङ रुट हिमशृंखला अवलोकन गर्न सकिन्छ । यी स्थानमा अलगअलग गएर आनन्द लिन सकिने प्रमुख दाहालको भनाइ छ । उनले पर्यटकको सुरक्षाको जिम्मेवारी ग्यारेन्टी गाउँपालिकाले लिने बताए ।

स्थानीय जुटेर धार्मिक पर्यटन प्रवर्द्धन गर्न गोटिखेलस्थित त्रिवेणी वैतर्णीधाम र घडघडा नदीमा शिव पुराण ज्ञान महायज्ञ लगाएका
हुन् । आइतबारबाट सुरु महायज्ञ सोमबार शिवरात्रिसम्म चल्नेछ ।

पर्यटन प्रवर्द्धन समारोहमा पुगेर पूर्वप्रधानमन्त्री माधवकुमार नेपालले दक्षिणको पर्यटन विकासमा सक्दो सहयोग गर्ने प्रतिबद्धता जनाए । ‘दक्षिण भेगको विकास धार्मिक पर्यटनमार्फत सम्भव छ,’ नेपालले भने । महाँकाल गाउँपालिका–३ स्थित वैतर्णीधाम धरानको बराह, गुल्मीको रिडी र मुस्ताङको मुक्तिनाथजस्तो पुरातात्त्विक महत्त्वको तीर्थस्थल हो ।

धामको दक्षिणपट्टि कालेश्वर र उत्तरपूर्व डरेको खोर नामक टापु छ । यी टापु हिमालमा जोडिएको दृश्य धनुषाको जनकपुर, रौतहटको नगरपुर, पर्साको परमानुपरबाट अवलोकन गर्न सकिन्छ । वैतर्णीधाम सुधार समितिका अध्यक्ष केशवप्रसाद घिमिरे भन्छन्, ‘यी ऐतिहासिक महत्त्वको स्थानको उजागर गर्न यज्ञ लगाएका हौं ।’ उनले महायज्ञ गर्दा गर्दै डेढ आना क्षेत्रफलमा फैलिएको धाम १३ रोपनी पुर्‍याइसकेको बताए ।

यज्ञमा दैनिक कथावाचन जगतगुरु श्रीविभूषित बालसन्त मोहनशरण देवाचार्य गरेका छन् । गोटिखेल सातदोबाटोबाट ४७ किमि दक्षिण भेगमा पर्छ ।

प्रकाशित : फाल्गुन १९, २०७५ ०७:४५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

ठगी गिरोह समातियो

ओभरसिज, सहकारी र कन्सल्टेन्सी सञ्चालकमा एकै व्यक्ति
प्रशान्त माली

ललितपुर — पोल्यान्ड पठाइदिन्छु भनी साढे ३ करोड ठगी गर्ने गिरोह प्रहरी अनुसन्धानमा परेका छन्  । ग्वार्कोस्थित दृष्मा ओभरसिज कम्पनीका पूर्वप्रमुख हरिबहादुर लामासहितलाई प्रहरीले पक्राउ गरी अनुसन्धान थालेको हो  । सिन्धुपाल्चोकका लामालाई काठमाडौंबाट पक्राउ परेका हुन् । यसअघि पक्राउ परेका कम्पनीका व्यवस्थापक अरुणकुमार महतोलाई प्रहरीले म्याद थप गरेर अनुसन्धान गरिरहेको छ ।

कम्पनीका सञ्चालक दीपक तामाङ भने फरार छन् । सञ्चालक नै रहेका दीपककी श्रीमती विमला केन्द्रीय कारागारमा छन् । महानगरीय प्रहरी परिसर जावलाखेलमा कम्पनीविरुद्ध ३ सय ७ जनाभन्दा बढीले साढे २ करोड रुपैयाँ ठगी गरेको उजुरी दिएका छन् । एकै पटक धेरै संख्यामा उजुरी परेको यो विरलै घटना हो ।

पोल्यान्ड जाने, धेरै पैसा कमाउने अनि परिवारका सबै सदस्यलाई त्यही सिफ्ट गराउने सपना थियो दोलखा कालिञ्चोक गाउँपालिका– २ का २६ वर्षीय रमेश थापाको । सिन्धुपाल्चोकका सुमन तामाङ र सन्तोष तामाङको पनि पोल्यान्डमा ५ वर्ष मिहिनेत गरेर पीआर लिने सोच थियो ।

कम्पनीका सञ्चालकले थापालाई दुई वर्षअघि अन्तर्वाताका लागि भनी ग्वार्कोस्थित नबिल बचत तथा ऋण सहकारी संस्थामा आफ्नै नाममा एक लाख रुपैयाँ मुद्दती खातामा जम्मा गर्न लगाएका थिए । त्यतिबेला थापाले केही गरी विदेश जान नपाएमा सहकारीमा आफ्नै नाममा जम्मा भएको रकम सजिलै फिर्ता लिन सक्ने सोची ढुक्क भएर जम्मा गरेका थिए ।

उनको ६ महिनापछि वर्क परमिट आयो । विदेश उडाउन भिसामा ‘स्टाम्पिङ’ गर्नुपर्ने त्यसका लागि नेपालमा पोल्यान्डको दूतावास नभएकाले भारतको नयाँ दिल्ली जानुपर्ने भन्दै थापासँग नोल एजुकेसन कन्सलटेन्सीमार्फत थप ८० हजार लिए । विभिन्न कारणले वर्क परमिट मिति सक्किएकाले विदेश उड्न थप ३ महिना लाग्ने भनी उनलाई कुर्न लगाए । हुदाँहुँदै डेढ वर्ष झुल्याए । सहकारीमा पैसा लिनेको भीड बढ्न थालेपछि बल्ल उनले आफू ठगिएको चाल पाए । उनी भन्छन्, ‘ओभरसिज, सहकारी र कन्सलटेन्सी एउटै व्यक्तिले चलाएको रैछ ।’

गोरखाका सूर्यबहादुर आले र कञ्चनपुरका रमेशकुमार विष्ट पनि ठगिएको चाल पाएपछि उजुरी दिन महानगरीय प्रहरी परिसर जावलाखेल पुगेका छन् । प्रहरीका अनुसार म्यानपावर सञ्चालकले विदेश पठाइदिन्छु भनी प्रतिव्यक्ति ५० हजारदेखि ३ लाख रुपैयाँसम्म लिएका छन् ।

महानगरीय प्रहरी परिसर जावलाखेलका एसएसपी रवीन्द्रबहादुर धानुकले उजुरीका आधारमा कम्पनीमा छापा मारेर एक सय ५५ वटा पासपोर्ट, कम्प्युटर सीपीयू र कागजात नियन्त्रणमा लिएको बताए । ‘फरार व्यक्तिको खोजी भइरहेको छ,’ उनले भने, ‘कम्पनीले दुई वर्षअघि सार्वजनिक विज्ञापन गरी पैसा लिएको तीन महिनापछि उडाउने प्रलोभन देखाएका थिए ।’

प्रहरीका अनुसार ठगिने महिला पनि धेरै छन् । पाँचथरकी यशोदा गुरुङलाई पोल्यान्डमा माछा, च्याउ, तरकारी प्याकिङको सहज काममा मिलाइदिने भनेर प्रालोभनमा परेका थिए । उनी भन्छिन्, ‘दैनिक ८ घण्टा काम गरेर महिनाको एक लाख ७५ हजारसम्म कमाउन सकिन्छ भनेका थिए ।’ उनका अनुसार कम्पनीले सुरुमा पोल्यान्डमा ५८ जना कामदार पठाएर विश्वास दिलाएका थिए । ‘त्यसमा ३१ जना महिला र २७ जना पुरुष कामदार थिए,’ उनले भनिन्, ‘ठगिएपछि बल्ल नाटक भनेर थाहा पाएँ ।’

एसएसपी धानुकका अनुसार ठगिनेहरू मुख्यतः बिचौलियाले गर्दा फस्ने गरेका छन् । ‘बिचौलियाको सूचनाकै भर परी कतार जाँदा दुःख पाएको र ठगिएको गुनासो लिएर आउने थुप्रो छन्,’ उनले भने, ‘मासिक डेढ लाख रुपैयाँ पाउने आसमा सेक्युरिटी गार्डमा मलेसिया जाने र सडक खन्ने काममा पर्‍यो भनेर उजुरी दिने धेरै छन् ।’ उनले कतिपय म्यानपावर कम्पनीमा भारतीय दलाल पनि संलग्न रहेको बताए । ‘खाडी मुलुकको ठगीको घटनामा म्यानपावर कम्पनी र युरोप, अमेरिका र पोल्यान्ड पठाउने ठगी घटनामा व्यक्तिगत दलालको बढी संलग्नता छ,’ उनले भने ।

वैदेशिक रोजगार विभागले म्यानपावर व्यवसायलाई मर्यादित र ठगीरहित बनाउन ११ बुँदे परिपत्र जारी गरेको छ । वैदेशिक रोजगारीमा पठाउँदा कामदारको व्यवस्थित अभिलेख राख्न भनेको छ । कामदारसँग पासपोर्ट लिँदा कति समयसम्म म्यानपावरमा रहने हो भन्ने कुरा खुलाउनुपर्ने नियम छ । त्यसको जानकारी भर्पाई गरेर कामदारलाई दिनुपर्ने व्यवस्था छ ।

तर, दृष्मा कम्पनीले त्यस्तो गरिएको छैन । उल्टो सुरुआतमै शुल्क लिने र लामो समय पासपोर्ट होल्ड गरेर राखेका थिए । म्यानपावर कम्पनीले सबै गतिविधि वेबसाइट बनाएर अपडेट गर्नुपर्ने, नागरिक बडापत्र राख्नुपर्ने, सूचनापाटी तथा उजुरीपेटिका राख्नुपर्ने भए पनि त्यस्तो गरिएको छैन ।

प्रकाशित : फाल्गुन १९, २०७५ ०७:४२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्