एमआरआई बिग्रँदा बिरामीलाई सास्ती

फातिमा बानु

काठमाडौँ — वीर अस्पतालको एमआरआई उपकरण बिग्रँदा बिरामीले सास्ती खेपिरहेका छन् । सोमबार एमआरआई सेवा बन्द भएपछि बिरामी उपचारबिनै घर फर्किन बाध्य भए । यस्तै एक उदाहरण हुन्, सर्लाहीकी निना चौधरी । 


टाउको दुखिरहने समस्या लिएर टाढाबाट आएकी उनले एमआरआई सेवा नभएकै कारण उपचार पाइनन् । ‘ठूलो अस्पतालमा उपचार हुन्छ भनेर जिल्लाबाट रिफर गर्‍यो । होटलमा बसेर भए पनि केही दिन कुर्छु, उपचार गरेर मात्रै फर्किन्छु ।’ उनीजस्तै करिब २० बिरामी उपचारबिनै फर्किएकाछन् । आकस्मिक उपचारगर्नुपर्नेले निजी अस्पतालबाट यस्तो सेवा लिए ।

विशेषज्ञका अनुसार एक्सरे र सीटी स्क्यानबाट पत्ता नलाग्ने गम्भीरखाले समस्या परीक्षणका लागि एमआरआई उपकरणको प्रयोग हुन्छ । ‘ब्रेन ट्युमर’ जोर्नीसम्बन्धी समस्या, नसा, ढाड र गर्धनको नसा च्यापिएको, मेरुदण्डसम्बन्धी समस्या लगायत दुर्घटनामा परेका बिरामीका लागि यो उपकरण नभई हुँदैन । हानिकारक किरण उत्पादन नहुने हुँदा उपचारमा यो उपकरण सुरक्षित मानिन्छ । वीर अस्पतालबाट बिरामीले सहुलियत मूल्यमा यो सेवा पाउँछन् । वीरमा ७ हजार रुपैयाँ लाग्ने यो उपचार शुल्क निजी अस्पतालमा बिरामी २० हजारसम्म तिर्न बाध्य हुन्छन् ।

वीर अस्पतालमा एमआरआई बिग्रिएको यो पहिलोपटक होइन । बारम्बार बिग्रिरहन्छ । कर्मचारीका अनुसार यो उपकरण सातामै तीन पटकसम्म बिग्रिन्छ ।

अस्पतालको रेडिलोजी विभागमा प्रमुख डा. सरोज शर्माका अनुसार यो उपकरण अतिसंवेदनशील हुन्छ । बिजुली प्रवाह गडबड हुनेबित्तिकै बिग्रिने सम्भावना उच्च हुन्छ । उनी भन्छन्, ‘बत्ती आउने जाने भइरहन्छ । जसले गर्दा करेन्ट सन्तुलन हुन सक्दैन र मेसिन बिग्रिहाल्छ ।’

अहिले वीर अस्पताल र ट्रमा सेन्टरका लागि एउटै एमआरआई चलाइन्छ । बिरामीको चाप धान्नकै लागि उपकरण निरन्तर चल्ने यसले आराम नपाउने समस्याले गर्दा संवेदनशील उपकरण टिकाउन मुस्किल छ । आकस्मिक सेवाका लागि पनि यही उपकरण प्रयोग गर्नुपर्छ । चार वर्षअघि करिब ८ करोडमा खरिद गरिएकोएमआरआई सेवाका बिरामीको बढदो चाप धान्न मुस्किल छ अस्पताललाई ।

निजी अस्पतालमा २४ घण्टामा पनि नभ्याइने एमआरआई सेवा चाप धान्नै लागि अस्पतालल दैनिक २० बिरामीको एमआरआई हुने गरेको छ । । सेवाका लागि बिरामीलाई न्यूनतम पनि एक साता कुर्नुपर्ने अवस्था छ । बिग्रने समस्याले कुर्नुपर्ने दिन अझै बढ्छ । वीरको सेवा ठप्प भएपछि बिरामी अन्य सरकारी अस्पतालमा रिफर हुन्छन् । रिफर भएर जाने अस्पतालमा पनि उत्तिकै चाप हुने हुँदा उपचार सहज नभएको बिरामी बताउँछन् । निजी अस्पतालको शुल्क तिर्न नसक्ने बिरामी उपचारबिनै घर फर्किन्छन् ।

विभागका कर्मचारीका अनुसार एमआरआईको ‘भोल्टेज स्टेबिलाइजर’ बिग्रिएको छ । बिग्रिएर परिवर्तन गर्नुपर्ने अवस्थामा पुगेको छ । उपकरणको यो भाग परिवर्तन गर्नुपर्ने भन्दै खरिद इकाईमा धेरै पटक पत्र जाँदा पनि वास्ता नगरिएको कर्मचारी बताउँछन् । उपकरण बिग्रँदा पनि मर्मततर्फ वास्ता नगरिने वीर अस्पतालको पुरानो समस्या हो ।

‘नयाँ उपकरण किन्नुपरे रातारात आउने, बिग्रिएका उपकरणको वास्ता नगरिने,’ कर्मचारीको सँधै यस्तो गुनासो हुन्छ । अस्पतालमा बायोमेडिकल इन्जिनियर नहुँदा भन्नेबित्तिकै उपकरण मर्मत गर्न सम्भव नहुने अस्पतालको खरिद प्रमुख भगवती थपलियाले बताइन् । उनले भनिन्, ‘ एमआरआईका बिग्रिरने समस्याको जरो भोल्टेज स्टेबिलाइजर नै हो रैछ भने स्टेबिलाइजर नै परिवर्तन गर्नेगरी मेसिन बनाउन पहल गर्छु ।’

ट्रमा सेन्टर एमआरआईनहुँदा वीरमा बिरामी पठाउनुपरेको बताउँदै अस्पतालका निर्देशक डा. प्रमोद यादवले बताए । ‘ट्रमाजस्तो विशेष अस्पतालमा यो उपकरणबिना उपचार मुस्किल छ । उपकरणखरिदका लागि स्वास्थ्यमन्त्रालयसँग माग गरिरहेको छु,’ उनले भने ।

प्रकाशित : वैशाख ३१, २०७६ ०७:३९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

वीरको टेण्डरविरुद्ध अदालतमा रिट

फातिमा बानु

काठमाडौँ — चिकित्सा विज्ञान राष्ट्रिय प्रतिष्ठान (न्याम्स) अन्तर्गतको वीर अस्पतालले १ पैसा मूल्यमा अण्डालगायत विभिन्न रासन सामग्रीे खरिदको टेण्डर स्विकृत गरेपछि त्यसविरुद्ध उच्च अदालत पाटनमा रिट दायर भएको छ ।

आफ्नो योगयता पुग्दापुग्दै अयोग्य फर्मको टेण्डर स्विकृत गरेर अन्याय गरेको भन्दै न्यू आरके ट्रेडर्स (सप्लाएर्स फर्म) ले न्याम्सविरुद्ध अदालतमा रिट दर्ता गरेको हो ।

आरके वीर अस्पतालमा रासन सामग्रीे टेण्डरका लागि निवेदन दिने प्रतिष्पर्धी फर्म हो । आफूले रासन खरिदविक्री सम्बन्धी योग्यता र अनुभवको प्रमाण बुझाउँदा पनि अयोग्य फर्मको टेण्डर स्विकृत गर्न नहुने आरकेको भनाई छ ।

बैशाख २३ गते रिटमाथि आदेश जारी गर्दै न्यायधीश ठाकुरप्रसाद शर्मा पौडेलले न्याम्ससँग १५ दिनभित्र जवाफ मागेको छ । वीरले १ महिनाअघि रासन सामग्रीे खरिदका लागि न्यू सुयोग इन्टरप्राइजेजको टेण्डर स्विकृत गरेको थियो । टेन्डरका लागि निवेदन दिने तीन फर्ममध्ये सबैभन्दा सस्तो मूल्यमा सामान दिने सम्झौता अनुसार वीरले न्यू सुयोग इन्टरप्राइजेजको टेन्डर स्विकृत गरेको थियो । सस्तोमा दिएपनि सुयोगको योग्यता भने अस्पतालले तोकेअनुरुप छैन ।

सार्वजनिक खरिद ऐन अनुसार टेण्डर प्रक्रिया चित्त नबुझे निवेदन दिने व्यवस्था छ । यही व्यवस्था अनुसार आरकेले न्याम्समा निवेदन दिएको थियो । पाँचदिनभित्र जवाफ नआएपछि अदालत धाउनुपरेको निवेदनमा उल्लेख छ । न्याम्सबाट जवाफ नपाएपछि आरकेले स्वास्थ्य मन्त्रालय, सर्तकर्ता केन्द्रमा उजुरी निवेदन हालेको थियो । ती निकायबाट पनि कुनै प्रतिक्रिया नआएको उल्लेख गर्दै प्राविधिक र कानूनी रुपमा प्रभावकारी नभएकोले न्यू सुयोगको टेण्डर रद्द गर्नुपर्ने आरकेको माग छ ।

आरकेको निवेदनको जवाफ नदिएको बारे वीर अस्पतालको खरिद इकाई प्रमुख भगवती थपलिया भन्छिन्, ‘आरकेको फोन नलागेपछि हामीले हुलाकमार्फत पत्र पठाएर जवाफ दिएका छौं ।’

१ पैसामा अण्डा लागायत रासन सामग्री खरिदको टेण्डर स्विकृत गरेर बिरामीलाई खुवाइने खानाको गुणस्तरमै शंका उब्जिएको भन्दै राष्ट्रिय सतर्कता केन्द्रले न्याम्स र स्वास्थ्य मन्त्रालयलाई बैशाख २३ गते पत्र काटेको छ । स्विकृत फर्मको मूल्यसूचि बजारभाउ अनुसार अविश्वनिय भएको भन्दै यस्तो टेण्डर स्विकृत गर्न नहुने केन्द्रले जनाएको छ । यस्तो किन गरियो भन्दै जवाफ मागेपनि न्याम्सले कुनै जवाफ पठाएको छैन ।

कर्मचारीका अनुसार टेन्डर हात पार्नकै लागि फर्मले सामाग्रीको सस्तोभन्दा सस्तो मूल्य तोक्छन् । टेन्डर हात परिसकेपछि एक दुईमहिना तोकेकै भाउमा सामान दिन्छन् । त्यसपछि सामाग्रीको बजार अभाव भन्दै अस्पतालमा सामान पठाउँदैनन् । सामान अभाव भएपछि अस्पतालले अन्तैबाट कोटेशन (५ लाखभन्दा कम मूल्यको सिधै खरिद प्रक्रिया) मा सामान खरिद गर्छ । कोटेसनमा खरिद गरिएका सामान फेरि बजारभाउ अनुसार नै महँगो हुन्छ ।

खरिद शाखा प्रमुख थपलिया भने फर्मले सम्झौता गरेकै मूल्यमा वर्षभरी सामान दिएको दाबी गर्छिन् । तर, सर्तकर्ता केन्द्र र महालेखाका प्रतिवेदनमा न्याम्सले पटकपटक कोटेसनमा औषधि लगायत अन्य सामाग्री खरिद गरेको उल्लेख छ ।

न्याम्सबाट गत आर्थिक वर्षमा पनि उपकरण खरिद गर्दा अनियमितता भएको थियो । सर्तकता केन्द्रले अनियमितता गर्ने पदाधिकारीलाई कारवाही गर्न सिफारिस गरेपनि न्याम्सले हालसम्म कसैलाई कारवाही गरेको छैन । उपकरण खरिदमा अनियमितता गरेको विषयमा सार्वजनिक खरिद अनुगमन कार्यालयको न्यायीक समिति र सतर्कता केन्द्रले न्याम्सका तत्कालीन उपकुलपति डा. गणेश गुरुङ, ट्रमा सेन्टरका निर्देशक डा. प्रमोद उपाध्याय र न्याम्सको खरिद इकाई प्रमुख भगवती थपलियालाई कारबाही सिफारिस गरेको थियो ।

‘सिफारिस आउँदैमा हामी कारवाही गर्दैनौं । अदालत नै आदेश दिए मात्रै कारवाहीको प्रक्रियामा जान्छौं,’ हाल वीर अस्पतालका निर्देशक डा. केदार सेञ्चुरीले भने ।

प्रकाशित : वैशाख २७, २०७६ १४:१९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT