सुनाकोठी–चापागाउँ अझै अवरुद्ध

प्रशान्त माली

ललितपुर — सातदोबाटो–चापागाउँ सडक तीन दिनदेखि सडक ठप्प छ  । पिच उप्काएर अलपत्र छाडिएको सडकमा धूलो उडेर बसिसाध्य नभएपछि कालोपत्रे गर्न माग गर्दै चापागाउँ र ठेचोबासीले सडक अवरुद्ध पारेका छन्  ।

(ललितपुर) - सातदोबाटो–चापागाउँ सडक तीन दिनदेखि सडक ठप्प छ । पिच उप्काएर अलपत्र छाडिएको सडकमा धूलो उडेर बसिसाध्य नभएपछि कालोपत्रे गर्न माग गर्दै चापागाउँ र ठेचोबासीले सडक अवरुद्ध पारेका छन् । बिहान ९ देखि राति ९ बजेसम्म गाडीले उडाउने छारोका कारण हैरान भएको स्थानीयले बताएका छन् । ५ वर्षदेखि धूलोमा बस्दा खाना नरुच्ने, छाती दुख्ने, आँखा पोल्ने, एलर्जी हुनेलगायत समस्याले उनीहरूलाई सताउन थालेको छ । सडक बनाउन माग राखेर पटकपटक चक्काजाम गरेका स्थानीयले तत्काल कालोपत्रे नगरिएसम्म सडक सुचारु नगर्ने अडान लिएका छन् । ‘नेता र हाकिमहरूले धेरै पटक आश्वासन दिए पनि काम नभएपछि बाध्य भएर बन्द गर्नुपरेको हो,’ चापागाउँका विष्णुभक्त नकर्मीले भने, ‘कालोपत्रे नभएसम्म आन्दोलन जारी राख्छौं ।’ उनले धूलोका कारण बालबालिका र वृद्धावृद्धाको स्वास्थ्यमा समस्या आउन थालेको बताए । स्थानीयका अनुसार यातायात मन्त्री रघुवीर महासेठले गत वर्ष चापागाउँ पुगेर वैशाखभित्र कालोपत्रे गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका थिए । गोदावरी नगरपालिकाको सार्वजनिक सुनुवाइमा मेयर गजेन्द्र महर्जन र सांसद चेतनाथ सञ्जेलले चैतभित्र बनाउने घोषणा गरेका थिए । सांसद नवराज सिलवाल, पम्फा भुसाल र सडक विभागका हाकिमले पनि उस्तै प्रतिबद्धता जनाएका थिए ।


सडक विभागका महानिर्देशक केशवकुमार शर्माले बाटो विस्तार नगरी कालोपत्रे गर्न मन्त्रिपरिषद्बाट निर्णय गराउनुपर्ने बताएका छन् । विभागमा मंगलबार भएको छलफलमा सांसदले तत्काल कालोपत्रे गर्न दबाब दिएपछि उनले बाटो सम्याउन लोडर पठाउने र ग्राभेल मात्रै हाल्ने बताए । ‘बाटो विस्तार नगरी जस्ताको तस्तै कालोपत्रे गर्न मन्त्रिपरिषदको निर्णय चाहिन्छ,’ उनले भने, ‘निर्णय नहुन्जेल गाभेलको काम थाल्छौं ।’ सातदोबाटो–ढोलाहिटी ३.२ किमि सडक दिवा र शैलुङ कन्स्ट्रक्सन जेभीले ०७५ कात्तिकमा सकिने गरी २३ करोड ३१ लाख ४६ हजार रुपैयाँमा ठेक्का लिएको थियो भने ढोलाहिटी–सुनाकोठी–ठेचो–चापागाउँ ४ किमि सडक दुई वर्षमा सक्ने गरी कन्टेक कम्पनीले ०७३ मा २६ करोड ७१ लाख ९३ हजारमा ठेक्का पाएको थियो । चापागाउँदेखि २ दशमलव ७ किमि सडक पप्पु–महालक्ष्मी–वर्ल्डवाइड जेभीले ०७६ मा सम्पन्न गर्ने गरी ३७ करोड ५२ लाख ७६ हजारमा र चापागाउँ–लेले सरस्वतीकुण्डसम्म ३ दशमलव ११ किमि सडक पनि पप्पु–महालक्ष्मीले ३७ करोड ५२ लाख ७६ हजारमा ठेक्का पाएका थिए । उक्त सडक ०७६ मा सम्पन्न गर्ने गरी ०७४ असारमा ठेक्का भएको थियो ।


विस्तारमा विवाद
जीएलडी (गाइड ल्यान्ड डेभलपमेन्ट) मापदण्डअनुसार सातदोबाटो–चापागाउँ सडक २२ मिटर चौडा बन्नुपर्छ । ललितपुरका तत्कालीन प्रमुख जिल्ला अधिकारी शशिशेखर श्रेष्ठको नेतृत्वमा बसेको बैठकले ५ वर्षअघि यो मापदण्ड घटाएर १७.२ मिटर कायम गरेको थियो । त्यसैअनुसार सातदोबाटोदेखि ढोलाहिटीसम्म बाटो विस्तार भयो । स्थानीयले पनि त्यसैलाई आधार मानेर ७ तलासम्म घर बनाए । तर ०७२ मा अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले २२ मिटर कायम गर्न निर्देशन दियो । १७.२ मिटर कायम गरी बाटो विस्तार गरिसकिएकाले जिल्ला प्रशासन कार्यालय र काठमाडौं उपत्यका नगर विकास प्राधिकरण आयुक्त कार्यालय ललितपुरले २२ मिटर कायम गर्न सकेनन् । अहिले यो सडकमा दुईथरी मापदण्ड लागू भएको छ । सातदोबाटोदेखि ढोलाहिटीसम्मको सडक १७.२ मिटर छ । सुनाकोठी–चापागाउँ सडकलाई २२ मिटर बनाउन खोजिएको । उनीहरूले सातदोबाटोबाटै २२ मिटर कायम गर्नुपर्ने अडान लिएका छन् । यो सडकमा पुरानो बस्ती पर्ने र सडक २२ मिटर बनाउँदा त्यहाँका ऐतिहासिक सम्पदा मासिने स्थानीयले बताएका छन् । सडक विस्तार गर्दा थुप्रै घर भत्किने भएकाले ती घरको उचित क्षतिपूर्ति दिनुपर्ने उनीहरूको माग छ ।


समस्या समाधान नगरी जबर्जस्ती बाटो विस्तार गर्न खोज्दा समस्या भएको र सरकारले मागसमेत पूरा गर्न नसकेपछि ठेकेदारले काम अलपत्र छाडेका छन् । स्थानीयले भने तत्काललाई यथास्थितिमै कालोपत्रे गर्न माग राख्दै आएका छन् । स्थानीयको यो मागमा सडक विभाग र ठेकेदार दुवैले अटेर गरिरहेका छन् । ‘नियमविपरीत जान मिल्दैन,’ विभागका प्रमुख शर्माले भने । मन्त्रिपरिषद्को निर्णय नभएसम्म केही गर्न नसक्ने उनको अडान छ । ठेकेदार कम्पनीले भने करोडौं रुपैयाँ लिइसकेका छन् । दिवा र शैलुङ कन्स्ट्रक्सन जेभीले २ करोड ८३ लाख १८ हजार, कन्टेकका सञ्चालकले ३ करोड ३० लाख ९८ हजार, पप्पु–महालक्ष्मी–वर्ल्डवाइड जेभीले ३ करोड ९० लाख ७५ हजार लिइसकेका छन् ।

प्रकाशित : जेष्ठ २, २०७६ ०८:१५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बाल संगठनको जग्गामा अरूकै रजाइँ

टीकाप्रसाद भट्ट

रामेछाप — नेपाल बाल संगठन रामेछापको नाममा करोडौं मूल्य पर्ने जग्गा छ  । तर उक्त जग्गाको बारेमा संगठनका पदाधिकारीलाई जानकारी छैन  ।

भाडामै दिने हो भने पनि मासिक लाखौं आउने जग्गा कौडीसमेत नदिएर वर्षौंदेखि अर्कैले रजाइँ गर्दै आएको छ ।

रामेछाप बजारनजिकै संगठनको नाममा दर्ता रहेको साविक भंगेरी पञ्चायत वडा नम्बर ९ झ ५१७, ५२१, ५१९, ५२६, ५२९, ५३६, ५३४, २६१, ५३१ र ५३४ गरी १० कित्ताको कुल १४ रोपनी ६ आना २ पैसा ३ दाम जग्गा रहेको छ । उक्त जग्गा हाल गौरीशंकर क्याम्पस र बालमन्दिर आधारभूत विद्यालयले निःशुल्क रूपमा मनमौजी प्रयोग गर्दै आएका छन् ।

उक्त जग्गामा २ वटा साना भवन बनाएर सञ्चालन हुँदै आएको बालमन्दिर आधारभूत विद्यालय नेपाल सरकारको पूर्ण अनुदानमा अन्य सामुदायिक विद्यालय सरह हो । त्यसमा बाल संगठनको कुनै सहयोग छैन, गर्दैन । बाल संगठनको नाममा रहेको जग्गामा सञ्चालन गरिएकोले विद्यालयको नाम बालमन्दिर राखिएको हो । नाम बालमन्दिर राखेर केही व्यक्तिले त्यही नै आफूले चलाएको विद्यालय हो भनेर बाल संगठनलाई विवरण दिने गरेको आरोप पनि लाग्दै आएको छ ।


नेपाल बाल संगठनका पूर्व अध्यक्ष एवं समाजसेवी गोविन्दबहादुर श्रेष्ठले आफ्नो कार्यकालमा उक्त जग्गा खरिद गरेका हुन् । रोपनीको ४ हजार ५ सय रुपैयाँका दरले खरिद गरेको उक्त जग्गा रामेछाप बजारकै नामी जग्गामा पर्छ । ‘रामेछाप बजार क्षेत्रमै त्यो जतिको राम्रो जमिन अरू छैन,’ श्रेष्ठले भने, ‘कत्रो योजनाका साथ जग्गा किनियो ।

रामेछापबाट २०४५ सालमा जिल्ला सदरमुकाम मन्थली झरेको थियो । राम्रो जग्गा भए’नि उपलब्धि भएन ।’ जिल्ला सदरमुकाम झरेपछि बालसंगठनको बैठकले अर्को व्यवस्था नभएसम्मका लागि गौरीशंकर माविलाई उक्त जग्गा भोगचलन गर्न दिने निर्णय गरेको हो ।

प्रमुख जिल्ला अधिकारी र जिल्ला पञ्चायतका सभापतिसमेतको उपस्थितिमा भएको बैठकले जग्गाको भोगचलन गरेबापत् कुनै शुल्क नतोकेको पूर्वअध्यक्ष कृष्णराम श्रेष्ठले बताए । ‘चाहिएको बेलामा विद्यालयले छोड्ने गरी त्यो निर्णय भएको हो,’ उनले भने, ‘निर्णयमा छाड्ने मिति तोकिएको छैन र विद्यालयसँग कुनै सम्झौता पनि भएको छैन ।’

बाल संगठनको नाममा विद्यालयको आन्तरिक स्रोत परिचालन गरेर ४ वटा र नेपाल सरकारले उपलब्ध गराएको ३ समेत ७ वटा भवन निर्माण भएको छ । गौरीशंकर माविका प्रअ नीरबहादुर कार्कीले भने, ‘उक्त जग्गाको विषयमा भएको निर्णय आफूलाई जानकारी छैन ।’


बाल संगठनले छोड भन्दा छोड्नुपर्ने जग्गा भन्ने जानकारी हुँदाहुँदै त्यति धेरै लगानी गर्नुहुन्थ्यो कि हुँदैनथ्यो ? बहसको विषय बनेको छ । संगठनले आफ्नो जग्गाबारे अहिलेसम्म खोजबिन नगरेको विद्यालय प्रशासनले जनाएको छ । बाल संगठन आफ्नो जग्गा खोजबिन गर्न नआएका कारण विद्यालयले आफ्नो योजनाबमोजिम जग्गाको उपयोग गर्दै आएको स्थानीयको बुझाइ छ ।

स्थानीय भीमबहादुर कार्की उक्त जग्गामा बाल संगठनको आयआर्जनका लागि हाटबजार सञ्चालन गर्नुपर्ने बताउँछन् । रामेछापमा सदियौंदेखि साप्ताहिक हाट लाग्दै आएको जमिनमा नगरपालिकालगायतका भवन निर्माण भएकाले हाटेचौर साँघुरिएको बेला उक्त स्थानलाई हाटघर बनाउनुपर्ने धारणा उनको छ । आफ्नो नाममा रहेको जग्गा जमिन संरक्षण गर्न नसक्ने बाल संगठनको कार्यसमिति कागजमा सीमित छ ।

कार्यसमितिको अध्यक्ष खाँडादेवी गाउँपालिकाका नारायण कार्की चुनिएका छन् । उनको पालामा एउटा बैठकसमेत भएको छैन । गाउँमा करोडौंको निजी विद्यालय सञ्चालन गरेका उनले बाल संगठनलाई समय दिन सकेका छैनन् ।

प्रकाशित : जेष्ठ २, २०७६ ०८:१३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्