६० प्रतिशत बजेट विकास निर्माणमा

चाँगुनारायण नगरपालिका
कान्तिपुर संवाददाता

भक्तपुर — चाँगुनारायण नगरपालिकाले करिब ६० प्रतिशत बजेट विकास निर्माणमा खर्च गर्ने गरी बजेट सार्वजनिक गरेको छ । नगरपालिकाको पाँचौं नगरसभाबाट पारित नीति, कार्यक्रम तथा बजेट सार्वजनिकीकरण कार्यक्रममा नगरप्रमुख सोमप्रसाद मिश्रले विकास निर्माणलाई प्राथमिकतामा राखेर बजेट विनियोजन गरेको बताएका छन् ।

चाँगुनारायणले आगामी आर्थिक वर्ष ०७६/७७ का लागि १ अर्ब ४१ करोड ८० लाख ४१ हजार रुपैयाँ विनियोजन गरेको छ । जसमध्ये आयतर्फ नेपाल सरकार अर्थ मन्त्रालयबाट प्राप्त वित्तीय समानीकरण अनुदानअन्तर्गत १६ करोड ७७ लाख रुपैयाँ, संघीय सरकारबाट राजस्व बाँडफाँडबाट १० करोड २७ लाख रुपैयाँ, ससर्त अनुदानतर्फ २६ करोड ८३ लाख रुपैयाँ छ ।

प्रदेश सरकारबाट २२ करोड ९४ लाख ५७ हजार रुपैयाँ, अनुदानमार्फत ६१ करोड ९२ लाख १७ हजार रुपैयाँ बजेट अनुमान गरेको छ । नगरपालिकाले जनसहभागितामार्फत ११ करोड ५० लाख रुपैयाँ तथा चालु आर्थिक वर्षको बैंक मौजाद १८ करोड ११ लाख ४५ हजार, आन्तरिक आय २४ करोड ५ लाख २१ हजार अनुमान गरेको बजेट वक्तव्यमा उल्लेख छ । खर्चतर्फ चालुतर्फ ३१ करोड ५० हजार, पुँजीगततर्फ ८३ करोड ७८ लाख रुपैयाँ, संघीय सरकारको ससर्ततर्फ २६ करोड ८३ लाख र प्रदेशको ससर्तबाट १८ लाख ९१ हजार व्यवस्थापन गर्ने नगरपालिकाले जनाएको छ ।

जसमध्ये, आगामी आर्थिक वर्ष ०७६/७७ को बजेटमा ठूला सडक पूर्वाधार शीर्षकअन्तर्गत १८ वटा योजनाका लागि १ करोड रुपैयाँ, साना सडक तथा अन्य पूर्वाधारतर्फ १ सय ३९ योजनाका लागि १५ करोड रुपैयाँ, ३८ वटा साना खानेपानी योजनाका लागि १ करोड ८० लाख रुपैयाँ विनियोजन गरेको उनले बताए । ३८ वटा अन्य पूर्वाधारतर्फ १ करोड ६० लाख, पर्यटक पूर्वाधारतर्फ २ करोड, चालु ठूला खानेपानी आयोजनाका लागि २ करोड ५० लाख रुपैयाँ, भवन निर्माणका लागि ५ करोड रुपैयाँ, शिक्षक उपदान/तालिम/छात्रवृत्तिलगायतका लागि ८० लाख रुपैयाँ विनियोजन गरेको नगरपालिकाले जनाएको छ । साझेदारी (६०/४०) योजनाका ११ करोड रुपैयाँ, भैपरी आउने पूर्वाधारका लागि २ करोड, समपूरक योजनाअन्तर्गत ३ करोड रुपैयाँ विनियोजन गरेको नगरप्रमुख मिश्रले बताए ।

नगरपालिकाले शिक्षा, स्वास्थ्य, महिला बालबालिका तथा जेष्ठ नागरिक, दलित, अपांगता, आदिवासी, जनजाति, फोहोरमैला व्यवस्थापन, वातावरण संरक्षण, मठमन्दिर तथा सांस्कृति संरक्षणजस्ता सामाजिक क्षेत्रको विकासमा आवश्यक रकमको व्यवस्था गरेको उनले बताए । पाँचौं नगरसभाबाट पारित नीति तथा कार्यक्रममा नगरपालिकाले सम्पत्ति कर अनिवार्य गर्ने भएको छ । नगरवासीको सम्पत्ति कर अनिवार्य गर्ने नीति लिएको उल्लेख छ । स्थानीय सरकार संचालन ऐन, २०७४ को दफा ५५ सम्पत्ति कर लगाउने व्यवस्था भएअनुरूप नगरपालिकाले आगामी आर्थिकवर्ष ०७६/७७ को साउन १ गतेबाट सम्पत्ति कर लागू गर्ने नीति लिएको नगरप्रमुख मिश्रले बताए ।

नगरक्षेत्रभित्र रहेको साधारण निर्माणमुखी खानी तथा खनिज पदार्थको सञ्चालन तथा उचित व्यवस्थापन गरी आन्तरिक आयस्रोत व्यवस्थापन गरिनेउनले बताए । नीति तथा कार्यक्रममा नगरकोट अवलोकनका लागि आउने पर्यटकको प्रवेश सेवा शुल्क चाँगुनारायण र मण्डन देउपुर नगरपालिकाले संयुक्त रूपमा उठाउने, व्यवसाय करलाई व्यवस्थित कार्यान्वयन गर्न नयाँ आर्थिक वर्षको साउन, भदौ र आश्विन महिनालाई व्यवसाय दर्ता अभियानका रूपमा सञ्चालन गरेर व्यवसायलाई करको दायरामा ल्याउने उल्लेख छ । नगर क्षेत्रभित्र दर्ता नभई सञ्चालित व्यवसायहरू वडामार्फत सहजीकरण गरी वडा कार्यालयमा नै दर्ता हुने व्यवस्था गरिएको र दर्ता प्रक्रियामा नआएका व्यवसायलाई व्यवस्थित गर्न व्यवसाय दर्ता अभियान सञ्चालन गरेर हरेक व्यवसायलाई करको दायरा ल्याइने नीति तथा कार्यक्रममा उल्लेख छ ।

नगरलाई आर्थिक समृद्धितर्फ लैजान आन्तरिक आय वृद्धि गर्न नगरवासीलाई सबै प्रकारको सेवासुविधा उपलब्ध गराउन नगरवासीको आर्थिक अवस्थाअनुसार निर्धारण गरी करको दायरा फराकिलो बनाइने, वातावरण मैत्री उद्योग कलकारखाना स्थापना गर्दा दर्ता प्रक्रियामा विशेष सहुलियत प्रदान गरिने नीति अवलम्बन गरिने नगरपालिकाले जनाएको छ । सम्पति कर, घरबहाल, व्यवसाय कर र सबै प्रकारका आन्तरिक आयको अभिलेख व्यवस्थापन र संकलन गर्ने कार्यलाई अनलाइन सफ्टवेयर प्रयोग गरी व्यवस्थित नीति बनाइने नगरप्रमुख मिश्र बताउँछन् । नगरको बेरुजु रकम शून्य पुर्‍याउन आवश्यक नीति तयार गर्ने, आर्थिक प्रशासन शाखाका काम कारबाहीलाई छिटोछरितो र पारदर्शी बनाउन खर्च लेखाकंन तथा प्रतिवेदनलाई व्यवस्थित गर्न सूत्र प्रणाली लागू गर्ने तयारी गरेको कार्यक्रममा उल्लेख छ ।

त्यसैगरी, ‘विकासको आधार, भौतिक पूर्वाधार’ नीतिलाई अंगाल्दै नगरवासीलाई व्यवस्थित सडक सञ्जाल जोडिने अपेक्षा पूरा गर्ने, नगरको केन्द्रबाट प्रत्येक नगर बस्ती र वडा केन्द्रलाई सुरक्षित र भरपर्दो सडक सञ्जाल जोडिने योजना रहेको उपप्रमुख बिना बाँस्तोलाले बताइन् । नगरका सबै सडकको नामकरण गरी मेट्रिक ठेगाना प्रणालीमा आधारित घर नम्बरको व्यवस्थापन गर्ने, ‘उज्यालो चाँगुनारायण’ अभियानअन्तर्गत नगरका मुख्य सडकमा विद्युतीय सडक बत्ति जडान गरिने आगामी वर्षको नीति तथा कार्यक्रमको प्राथमिकतामा छ ।

प्रकाशित : असार २४, २०७६ ०८:०२
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सप्तपाताललाई सर्वोच्चको साथ

प्रशान्त माली

काठमाडौँ — सार्वजनिक पोखरीलाई पुनर्जीवन दिने स्थानीयवासीको डेढ दशक लामो कानुनी संघर्षलाई सर्वोच्च अदालतले सहारा दिएको छ । ललितपुरको लगनखेलस्थित सप्तपाताल पोखरीलाई पुरानै स्वरूपमा ब्युँताउन माग गर्ने स्थानीय अगुवाहरूका पक्षमा सर्वोच्चले सोमबार आदेश दिएको हो ।


न्यायाधीशद्वय दीपककुमार कार्की र तेजबहादुर केसीको संयुक्त इजलासले पोखरीको जग्गाबाट बनेका विद्यालयसहितका भवन संरचना हटाउन माग गर्ने स्थानीयको रिटका पक्षमा आदेश गरेको हो । पोखरी अतिक्रमण गर्दै जाँदा सबभन्दा पछिल्लोपल्ट त्यसको जग्गा अतिक्रमण गरी नमुना मच्छिन्द्रनाथ स्कुल सञ्चालन हुँदै आएको छ । अब स्कुलको नाममा रहेको जग्गालाई सार्वजनिकमा परिणत गरी पोखरी बनाउन सकिने छ । स्थानीय अगुवाहरूका अनुसार पोखरी १४ रोपनीभन्दा बढी फैलिएको थियो । चारैतिरबाट मिचिएकाले हाल डेढ–दुई रोपनी जग्गा मात्र बचेको छ ।त्यहाँ पानी छैन, घाँस मात्र छ ।

पोखरीलाई पुरानै स्वरूपमा फर्काउन लगनखेलका स्थानीय १६ वर्षदेखि अदालत धाउँदै थिए । तीमध्ये बढी खटिनेमा थिए ७४ वर्षीय पूर्ण स्थापित । कानुनी संघर्षमा खटिँदा मुद्दा छोड्न उनलाई धेरैले दबाब दिए । धम्की सहे । ऐतिहासिक महत्त्वको पोखरी अहिले फोहोर फाल्ने ‘डम्पिङ साइट’ बनेको छ । उनले भने, ‘अब पोखरी पुरानै स्वरुपमा बनाउन पहल गर्ने छौँ ।’स्थापितसहितका स्थानीयबासी पोखरीका पक्षमा उभिन थालेको २०६० सालदेखि हो जब विद्यालयले ‘डिपार्टमेन्ट स्टोर’ बनाउन खोज्यो ।

स्थानीयवासीले पोखरीको अतिक्रमण हुँदै आएको टुलुटुलु हेर्दै आएका थिए । लगनखेल–सातदोबाटोतर्फ अशोक स्तूपवरिपरिका जग्गा अतिक्रमण गर्नेमा सेनाको राजदल गण, ललितपुर जिल्ला अदालत, मालपोत, नापी, जिल्ला पशु कार्यालय, स्काउट भवनसहित थिए । ती कार्यालयले पनि जग्गा कित्ताकाँट गरिसकेका छन् । सरकारी कार्यालय र विद्यालय खुल्दासम्म स्थानीयले वास्ता गरेनन् ।

पाटनका भूमिगत जलभण्डारमा पानी पुनः भरण गर्ने परम्परागत पोखरीमध्ये सप्तपाताल मुख्य मानिन्छ । यो पोखरी सहरका निम्ति खानेपानी ‘रिजर्भर’ ट्यांकी पनि हो । यहाँ पानी भरिसकेपछि पाटनभरिका ढुंगेधारा र इनार रसाउने विश्वास छ ।

सप्तपाताल पोखरी अर्को महत्त्व भनेको खुला सार्वजनिक स्थल हो । पोखरीमा पानी भर्न लेले टीकाभैरवमा मुहान बनाएर राजकुलो खनेर ल्याइएको थियो । सप्तपाताल अथवा पृथ्वीका तलतिर रहने ७ लोकमध्ये सबभन्दा तल्लो लोक हो, जसलाई नागलोक पनि भनिन्छ । रातो मत्स्येन्द्रनाथ र मीननाथ जात्रा सम्पन्न भएको खबर स्वर्गका देवता इन्द र पाताल लोकका नाग राजालाई पुर्‍याउन यही पोखरीको प्रयोग हुन्छ । पहिला लगनखेलमा ७ वटा पोखरी थिए ।

‘सम्पदा जोगाउनु छ भने आत्तिनु हुँदैन । धैर्यले काम गर्नुपर्छ,’ स्थापितले अदालतको आदेशप्रति प्रसन्नता प्रकट गर्दै सोमबार राति कान्तिपुरसँग भने, ‘ढिलै भए पनि न्यायको जित भएको छ ।’

प्रकाशित : असार २४, २०७६ ०८:००
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT