कीर्तिपुरमा ज्वजलपा

शिल्पा कर्ण

काठमाडौँ — कीर्तिपुरको जनसेवा माध्यमिक विद्यालयका विद्यार्थीले नेपाल भाषा पढाउने शिक्षिकाको नाम ज्वजलपा राखिदिएका छन् । ज्वजलपा मिस । प्रधानाध्यापक नन्दकुमारी महर्जन भन्छिन्, ‘हामीले बोल्न नसक्ने कुरा पनि ससाना विद्यार्थी बोलिरहेका हुन्छन् ।’

उनको विद्यालयमा कखरादेखि अंकसम्म नेपाल भाषामा पढाइन्छ । बालबालिकाले नेपालभाषामै कुराकानीसमेत गर्न सक्ने भएका छन् । गैरनेवार समुदायका विद्यार्थी पनि ।

त्यसैगरी, आदिनाथ माविका प्रधानाध्यापक जुजुभाइ महर्जन नेपालभाषा गैरनेवार समुदायको समेत रूचिको विषय भएको बताउँछन् । ‘गैरनेवार पनि बने कुथी, ज्वजलपाजस्ता शब्द प्रयोग गरेर कुराकानी गर्दा रमाइलो मान्छन्,’ उनले भने ।

नगरपालिकाले दिँदै आएको आर्थिक सहयोग पछिल्लो वर्षदेखि बन्द गरेपछि विद्यालय नेपाल भाषा पठनपाठन बन्द गर्ने कि भन्नेमा छन् । स्रोत नहुँदा विषयगत शिक्षकका रूपमा राख्न सकिएको थिएन । कीर्तिपुरमा नेवारी बोल्न जान्ने अन्य विषयका शिक्षकलाई नै विद्यालयले बालबालिकालाई नेपालभाषा पढाइदिन आग्रह गर्ने गरेको थियो । ‘एक कक्षालाई पढाउन ४० हजार रुपैयाँ नगरपालिकाले वार्षिक दिने सहमति भएको थियो,’ जनप्रतिनिधि आउनु निकै अगाडि नगपालिकामा छलफल गर्दाका कुरा सम्झिँदै जुजुभाइले भने, ‘त्यसपछि कक्षा थपिँदै जाँदा थप ४०–४० हजार दिने सहमति भएको थियो ।

तीन कक्षासम्म सञ्चालन गरे पनि सहयोग बढेको छैन । उल्टै भाषा पढाउन बन्द गर्ने तयारीमा विद्यालय छ । २०६७ वैशाखबाट नगरभित्रका माविले नेपालभाषाको कक्षा सञ्चालन गर्ने निर्णय गरेका थिए । नगरपालिकाबाट आउने सहयोग रोकिएपछि विद्यालयहरू दोधारमा छन् । कक्षा २ सम्म नेपालभाषा कक्षा सञ्चालन गरिरहेको मंगल माविले शिक्षकलाई तलब दिन नसक्दा पनि पढाइरहेको थियो ।

‘हामीले नगरपालिकाबाट पाउने सहयोग गत वर्षदेखिकै पाएका छैनौं,’ प्रधानाध्यापक लोकबहादुर महर्जनले थपे, ‘कक्षा २ भन्दा माथि पनि पढाउने भनेका थियौं । कतैबाट केही सहयोग आएन ।’ हाल नगरभित्रका ५ विद्यालयले कक्षा २–३ सम्म नेपालभाषा अध्यापन गराउँदै आएका छन् ।

बिनाकुनै थप शुल्क नेपालभाषालाई पनि पाठ्यक्रमभित्र राखेर एउटा विषयका रूपमा झन्डै ९ वर्षदेखि कक्षा सञ्चालन हुँदै आएको छ । विद्यालयले शैक्षिक सामग्री किन्न नगरपालिकाको रकम खर्च गर्ने गरेका छन् । नगरपालिकाले दिएको सहयोगबाट तलब दिन नमिल्ने भएकाले पुस्तक किन्न पनि गाह्रो हुने गरेको कक्षा ३ सम्म नेपालभाषा पढाइँदै आएको आदिनाथ माविका प्रधानाध्यापक जुजुभाइको भनाइ छ ।

उनी भन्छन्, ‘नेपालभाषा स्कुलबाट केही किताब र अन्य सामग्री मगाएका थियौं । यस वर्ष भने हामीले रुटिनमा राखेका छैनौं ।’ बजेट बन्द भए पनि भाषा प्रशिक्षण रोक्न नहुने बताउँछिन् जनसेवाकी प्रधानाध्यापक नन्द कुमारी । ‘विद्यार्थीको रुचि हेर्दा भाषा कक्षा रोक्ने इच्छा लाग्दैन,’ उनले भनिन् ।

नगरपालिकाले भने स्थानीय विषयवस्तु समेटिएको नयाँ पाठ्यक्रम निर्धारण गर्दा त्यसैमा नेपालभाषा पनि समेट्ने बताएको छ । मेयर रमेश महर्जनले सोचाइअनुसार भाषा प्रवर्द्धनका कार्य नबढे पनि आफूहरूले सक्दो प्रयास गरिरहेको बताए । नीति तथा कार्यक्रम सार्वजनिकीकरण कार्यक्रममा बोल्दै उनले भने, ‘पाठ्यक्रम निर्माणको काम अन्तिम चरणमा छ । रञ्जना लिपि, प्रचलित लिपि र पाठ्यक्रमका विषयमा भाषा संस्कृतिमा कार्यरत अन्य संस्थासँग पनि सहकार्य गर्ने छौं ।’

यसै शैक्षिक सत्रदेखि स्थानीय पाठ्यक्रम शिक्षण सुरु गर्ने गरी काम गरिरहेको मेयर महर्जनले बताए ।

प्रकाशित : असार २७, २०७६ ०८:४१
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

तार चुडिँदा बन्द हुन्छन् सीसीटीभी

शिल्पा कर्ण

काठमाडौँ — महानगरीय प्रहरी वृत्त कीर्तिपुरमा सीसीटीभी मोनिटरिङ कक्ष छ । एउटै स्क्रिनमा नगरभित्रका १० वटै क्यामेराबाट भइरहेका गतिविधि हेर्न सकिन्छ । तर त्यसमा अहिले दुईवटा मात्र चलिरहेका छन् । वृत्तमा कार्यरत एक प्रहरीका अनुसार सीसीटीभीको गुणस्तर राम्रो छैन । 

सर्वसाधारणको सुरक्षाका लागि भनि लगाइएको सीसीटीभीले काम गर्न छाडेपछि एकातिर स्थानीयमा अपराध बढ्ने डर छ भने अर्कोतिर अपराध न्यूनीकरण र अनुसन्धानमा कठिनाइ हुने प्रहरीको भनाइ छ । वृत्त प्रमुख डीएसपी छेदीलाल कामतीको भनाइमा, ‘सीसीटीभी नहुँदा महत्त्वपूर्ण घटना छुट्छन् । अपराध अनुसन्धानमा यस्ता क्यामेराले खिचेका फुटेजले निकै महत्त्व राख्छ । तर नहुँदा अनुसन्धानमा गाह्रो हुन्छ ।’

उनले निजी व्यापारिक तथा वित्तीय संस्थाले आफ्नो सुरक्षाका लागि सीसीटीभी लगाए पनि सार्वजनिक स्थलमा रहनु प्रहरीका लागि फाइदा हुने बताए । नगरपालिकाले गत वर्ष जडान गरेको १० सीसीटीभीमा उमा महेश्वर मन्दिर र वडा नं. ३ को कार्यालय रहेको ढाल्पा चोकको मात्र चलेको छ । सीसीटीभी मोनिटरिङ कक्षका प्रहरीले कहिले बिग्रिने, कहिले आफैं चल्ने गरेको बताउँछन् । तर अधिकांशले नियमित काम गर्ने गरेका छैनन् ।

हाल १० वटामध्ये दुईवटा मात्र चलेका छन् । ‘केही समय अघिसम्म नगरको उमामहेश्वर मन्दिरमा लागूऔषध प्रयोगकर्ता बस्थे,’ स्थानीय वीरेन्द्र शाक्यले भने, ‘तर प्रहरीले सीसीटीभीमार्फत निरीक्षण गर्ने भनेपछि ती कम हुन थाले, अहिले बस्दैनन् ।’ यस्ता आपराधिक घटना नियन्त्रण गर्न सहयोगी हुने सीसीटीभी नचल्नुले स्थानीय खराब प्रवृत्ति भएकाहरूको मनोबल बढ्ने र दुर्घटना हुन सक्ने भन्दै त्रासमा छन् ।

नगरपालिकाले गत वर्ष पाँगा दोबाटोमा तीन वटा र कीर्तिपुर गेटमा दुईवटा सीसीटीभी लगाएको थियो । यसैगरी नगाउँ दोबाटो, देवढोकास्थित नगरपालिका भवन अगाडि, समल ढोका, उमामहेश्वर मन्दिरलगायतका स्थानमा सीसीटीभी जडान गरेको थियो ।

तर वर्ष नबित्दै तीमध्ये अधिकांशले खिच्ने फुटेजको संख्या घटेको छ । मोनिटरिङ कक्षमा दुई तीन स्थानका फुटेज मात्र देखिन्छन् । नगरपालिकाका जिन्सी उपशाखा प्रमुख ज्ञानबज्र महर्जन भन्छन्, ‘ट्रकजस्ता ठूला सवारीसाधनले तार चुडाउने गरेर सीसीटीभी नदेखिने रहेछ । पटकपटक तार चुडिँदा सम्झौता भएको कम्पनीले तार जोडिदिएको छ ।’ तर अब सम्झौता भएको वर्ष पार भइसकेकाले उक्त कम्पनीले शुल्क लिने महर्जनले जानकारी दिए ।

आर्थिक वर्ष २०७४/७५ को बजेटले सोही वर्ष जेठ अन्तिममा सीसीटीभी खरिद गरिएको हो । लगभग साढे ४ लाख रुपैयाँ खर्चिएर सोही वर्ष असोज अन्तिममा जडान सम्पन्न भएको नगरपालिकाले जनाएको छ । सवारीसाधन बढी नजाने स्थानमा सीसीटीभीले राम्रै काम गरे पनि अन्य स्थानमा तार चुडिने समस्या रहेकोले समाधानतर्फ नगरपालिका प्रयासरत रहेको महर्जनको भनाइ छ ।

कीर्तिपुर नगरपालिकाले आर्थिक वर्ष २०७६/७७ को नीति तथा कार्यक्रममा धेरै पटक सीसीटीभीको कुरा दोहोरिएको छ । सुरुमै राएिका मुख्य नीतिहरूमा उल्लेख छ, ‘कीर्तिपुर नगर क्षेत्रका मुख्यमुख्य क्षेत्र, बजार, चोकलगायतका स्थानमा सीसी क्यामेरा जडान गरिने छ ।’

यसैगरी सुशासन तथा संस्थागत विकासअन्तर्गतको बुँदामा पनि सबै वडामा इन्टरनेट तथा सीसीटीभी जडान गरिने बताइएको छ । सूचना प्रविधिमैत्री कार्यसम्पादन प्रणालीमा पनि नगरको संवेदनशील स्थानमा सीसीटीभी राखिने कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिइने उल्लेख छ । तर गतवर्षका भने बिग्रिसके ।

यस विषयमा मेयर रमेश महर्जनले भने, ‘सबै चलिरहेकै होलान् । बिचबिचमा भारी मालवाहक ट्रक टिपरले गर्दा कनेक्सन टुट्ने रहेछ । जमिनमुनि बिछ्याइएका र माथिका अप्टिकल फाइबर पनि तोड्ने गर्दो रहेछ ।’ यद्यपि क्यामेराको गुणस्तर आफूहरूलाई थाहा भएसम्म राम्रै रहेको र आउने वर्ष पनि टेन्डर आहृवान गरी खरिद गर्ने योजना रहेको उनले जानकारी दिए ।

प्रकाशित : असार १३, २०७६ ०७:३२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT