सिन्धुलीमा लोकतान्त्रिक गठबन्धनलाई चुनौती

कुलचन्द्र न्यौपाने, राजकुमार कार्की

सिन्धुली — स्थानीय तहमा प्राप्त मतका आधारमा सिन्धुलीमा वामपन्थी गठबन्धनका पक्षमा ६० प्रतिशतभन्दा बढी मत छ । तर, माओवादी केन्द्रका नेता एवं पूर्वमन्त्री हरिबोल गजुरेल त्यसैलाई चुनाव जित्ने मुख्य आधार मानेर ढुक्क हुने स्थितिमा छैनन् ।

सिन्धुली २ बाट प्रतिनिधिसभाका उम्मेदवार गजुरेलले सोमबार सदरमुकामबाट करिब २७ किलोमिटर टाढा मरिण गाउँपालिकाको चुनावी कार्यक्रममा जाने हतारोबीच कान्तिपुरसँग भने, ‘वामपन्थी गठबन्धन छँदै छ, तर मैले जिल्लामा गरेको विकास निर्माणलाई जित्ने मुख्य आधार मानेको छु ।’

गजुरेलले कृषि क्याम्पसको स्थापना, दुम्जादेखि लालबन्दीसम्मको बाटो, कांग्रेसका संस्थापक नेता विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाको जन्मथलो दुम्जालाई बीपी र कृष्णप्रसाद (बीपीको बुवा) को स्मृतिमा पर्यटकीय स्थलका रूपमा विकास, मोटर पुल, झोलुंगे पुल, प्राविधिक शिक्षालय, विश्वविद्यालय स्थापना, जिल्लामा ख्याति कमाएको जुनार जोन बनाउनेलगायत राष्ट्रिय महत्त्वको विकास आफ्नै अग्रसरतामा सुरु भएको दाबी गरे ।

‘२०६४ मा कांग्रेस र एमालेकै मतदाताले भोट हालेर सीपी (चन्द्रप्रसाद गजुरेल) जीलाई जिताएँ । पार्टी फुट्यो । संविधान पनि बनेन । माओवादीप्रति जनताको निराशा छायो,’ गजुरेलले भने, ‘म आएपछि जनतालाई विकाससँग जोड्ने गरी आशा जगाएको छु । सबैमा उत्साह छाएको छ । तैपनि निर्वाचन हो । जितिन्छ भनेर ढुक्क हुने स्थिति छैन ।’
तीनबाट घटेर दुई निर्वाचन क्षेत्र भएको सिन्धुलीमा वाम गठबन्धनबाट एमाले र माओवादी केन्द्रका बराबरी उम्मेदवारी छन् । प्रतिनिधिसभामा १ क्षेत्रमा एमालेबाट गणेश पहाडी छन् भने २ मा गजुरेल । प्रदेशसभाका लागि १ ‘क’ मा माओवादीका लेखनाथ दाहाल (राजन) तथा ‘ख’ मा एमालेका प्रदिप कटुवाल छन् । २ ‘क’ मा एमालेका विनोद खडका र ‘ख’ मा माओवादीका बुद्धिमान माझी छन् ।

एमाले र माओवादी केन्द्रबीच दोस्रो संविधानसभा निर्वाचन र त्यसयता निकै द्वन्द्वपूर्ण स्थिति रह्यो । एकले अर्काको अस्तित्व मेटाउने गतिविधि र होडका बीच केन्द्रमा गठबन्धन बन्यो । त्यसयता जिल्लामा नकारात्मक असर सतहमा देखिएको छैन । तर, कांग्रेस उम्मेदवारहरू भित्रभित्रै एकले अर्काको अस्तित्व नस्वीकार्ने खालको असन्तुष्टि वाम गठबन्धनमा चर्किरहेकाले त्यसको फाइदा आफूहरूलाई हुने आसमा देखिन्छन् । कांग्रेस केन्द्रीय सदस्य श्याम घिमिरे वाम गठबन्धनका असन्तुष्ट पक्षसँग कांग्रेसले कुराकानी गरिरहेको बताए । ‘विगतमा चर्केको द्वन्द्वका कारण वाम गठबन्धनका कार्यकर्ता अझै मिलिसकेका छैनन् । त्यसको लाभ कांग्रेसलाई मिल्नेवाला छ,’ घिमिरेले भने, ‘कांग्रेसभित्रको एकता, वाम गठबन्धनमा भित्रभित्रै चर्केको असन्तुष्टिका कारण दुवै क्षेत्रमा कांग्रेस बलियो बन्दै गएको छ ।’ कांग्रेसका पूर्वसांसद मोहन बराल स्थानीय तहमा देखिएको डरलाग्दो मतान्तर मेटाएर कांग्रेसलाई चुनाव जित्न वाम गठबन्धन भत्काउनुपर्ने बताउँछन् ।

‘अहिले हामी रक्षात्मक छौं । हाम्रा निर्वाचन कार्यक्रम र योजनाले ५० प्रतिशत वाम गठबन्धनको मत भत्काउने योजना छ,’ उनले भने, ‘२० प्रतिशत भत्किसकेको छ । अब ३० प्रतिशत भत्काउन सक्यौं भने सहज हुनेवाला छ ।’ कांग्रेसले प्रतिनिधिसभामा क्षेत्र १ बाट प्रेमचन्द्र दाहाल र २ बाट नरेन्द्रजंग थापालाई उम्मेदवार बनाएको छ । प्रदेशमा १ ‘क’ बाट गंगा गिरी र ‘ख’ बाट श्याम घिमिरे उम्मेदवार छन् । २ ‘क’ मा माणिक ढकाल र ‘ख’ मा क्षेत्र बम्जन छन् ।

एमाले जिल्ला अध्यक्ष एवं निर्वाचन क्षेत्र १ को प्रदेश ‘ख’ का उम्मेदवार कटुवाल आफ्नै पार्टीभित्र बेमेल रहे पनि एमाले र माओवादी केन्द्रबीचको एकता जिल्लामा बलियो रहेको दाबी गरे । कांग्रेसले एमाले र माओवादी केन्द्रबीच भित्रभित्र चर्केको द्वन्द्वको फाइदा लिन सकिने बताइरहेका बेला उनले भने त्यस्तो सम्भावना सिन्धुलीमा नरहेको बताए । ‘हिजोको दिनमा माओवादी र एमालेबीच प्रतिस्पर्धासँगै द्वन्द्व, झैझगडा थियो नै, अब त्यस्तो घटना नहुने भयो भनेर नै स्थानीयस्तरमै दुई दलबीचको एकता अझ मजबुत भएको छ,’ उनले भने, ‘कांग्रेसले त्यस्तो मत तान्ने नचिताए हुन्छ, वामपन्थी गठबन्धनले जिल्लाका सबै क्षेत्र जित्छ ।’

स्थानीय तहको चुनावमा क्षेत्र १ मा कांग्रेससहितको लोकतान्त्रिकको भन्दा वाम गठबन्धनको मत १३ हजार ४ सय ५१ बढी छ । स्थानीय तहमा कांग्रेसको २१ हजार ६ सय र कांग्रेस गठबन्धनमा रहेको राप्रपाको जम्मा १ सय ५३ मत थियो । जबकि एमालेको २१ हजार ५ सय ८८ र माओवादीको १३ हजार ६ सय १६ मत थियो । क्षेत्र २ मा पनि वाम गठबन्धनको मत १८ हजार ४० ले अघि छ । लोकतान्त्रिक गठबन्धनको पक्षमा यस क्षेत्रमा १७ हजार ७० मत र वाम गठबन्धनको पक्षमा ३५ हजार १ सय १६ मत छ ।

उद्योग वाणिज्य संघका जिल्ला अध्यक्ष विनेशकुमार श्रेष्ठले स्थानीय तहमा प्राप्त मतलाई आधार मानेर अहिल्यै परिणाम अनुमान लगाउन गाह्रो हुने बताए । माओवादी र एमालेबीच विगतमा भएका द्वन्द्वको घाउ साम्य भइनसकेका कारण वाम गठबन्धनको मत सर्लक्कै एकै ठाउंँमा जानेमा विश्वस्त हुन नसकिने उनको तर्क छ ।

‘तल्लो तहमा अझै पनि दुई दलका कार्यकर्ताबीच तिक्तता छ । त्यसको फाइदा कांग्रेसले लिने भएकाले कडा प्रतिस्पर्धा हुने देखिन्छ,’ उनले थपे, ‘कांग्रेसले आन्तरिक घरझगडा मिलाएको र उम्मेदवार दिँदा पनि पुराना र संघर्षशील नेतालाई दिएका कारण वामपन्थीले स्थानीय तहमा पाएको मत निर्णायक नहुने देखिन्छ ।’ यद्यपि कांग्रेसका लागि वामपन्थी मत तानेर जित्न ठूलो चुनौती रहेको उनले बताए ।

०४८ यताको निर्वाचन परिणाम केलाउने हो भने यहाँका जनताले निरन्तर एउटै पार्टीलाई विजयी बनाएका छैनन् । पुन:संरचना अघि कायम रहेका तीन निर्वाचन क्षेत्रमा ०७० को संविधानसभा चुनावमा कांग्रेस, एमाले र माओवादीले एक/एक सिट जितेका थिए । ०४८ मा २ सिटमा कांंग्रेस र १ सिटमा एमाले आएको थियो । ०५१ को मध्यावधि निर्वाचनमा तीनवटै सिटमा कांग्रेस विजयी भएको थियो । ०५६ मा कांग्रेसले सबै सिट गुमायो । त्यतिबेला एमाले २ र जनमोर्चा नेपाल एक सिटमा विजयी भएको थियो । ०६४ को पहिलो संविधानसभा चुनावमा माओवादीले २ सिट जित्यो भने एमाले एक सिटमा विजयी भएको थियो । विभिन्न समयमा भएका निर्वाचन परिणामका नतिजाले मतदाताहरू स्थिर भएर एउटै पार्टीमा रहेको देखिन्न ।

सिन्धुली बहुमुखी क्याम्पसका पूर्वप्रमुख विश्वराज शर्मा सिन्धुलीमा पहिल्यैदेखि वामपन्थी जनमत बढी भएको बताउंँछन । ‘अहिले पनि ६२ देखि ६५ प्रतिशतको हाराहारीमा वामपन्थी मत छ,’ उनले भने, ‘विगतमा वामपन्थीहरू विभाजित भएको फाइदा बेलाबखत कांग्रेसले लिएको हो । तर, एकीकरण हुँदा कांग्रेसका लागि कठिनाइ छ ।’

भित्रभित्रै ‘दाउपेच’ को राजनीति नभए दुवै क्षेत्रमा वामपन्थी उम्मेदवार निर्वाचित हुने ठोकुवा पनि शर्माले गरे । ‘सिन्धुलीमा जातीय भोट छैन । सैद्धान्तिक मात्रै हो,’ उनले भने, ‘सैद्धान्तिक मतमा तलमाथि भएन भने वामपन्थीकै पकड हुने देखिन्छ ।’ तर, स्थानीय नेताहरू भने केही प्रतिशत जातीय मतको प्रभाव रहने दाबी गर्छन् । जिल्लामा सबैभन्दा बढी तामाङको बाहुल्य छ । तामाङको मात्रै यहाँ ३६.२८ जनसंख्या छ । जबकि खसआर्यको २३ प्रतिशत छ । दलितको १३ प्रतिशत छ । जातीय मत तान्न कांग्रेसले क्षेत्र २ को ‘ख’ मा तामाङलाई उम्मेदवार बनाएको छ भने गठबन्धनबाट तामाङ उम्मेदवार छैनन् । गठबन्धनले क्षेत्र २ ‘ख’ मा सीमान्तकृत माझीलाई उम्मेदवार बनाएको छ ।

प्रकाशित : कार्तिक २९, २०७४ ०७:०८
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

भोट तान्न आरोप–प्रत्यारोप

सन्तोष सिंह, राजेन्द्र मानन्धर

दोलखा\धनुषा — संसदीय निर्वाचनमा दोलखामा असफल हुँदै आएको कांग्रेसले पटकपटक वामपन्थीलाई जिताएकैले विकासमा पछि परेको आरोप लगाउँदै यही विषयलाई चुनावी प्रचार बनाइरहेको छ ।

त्यसको प्रतिवादमा वाम गठबन्धनका उम्मेदवार बहुदलपछिको अधिकांश समय कांग्रेसले केन्द्रीय सरकार कब्जा गरेकै कारण आफूहरूले चाहेजति विकास गर्न नसकेको अथ्र्याइरहेका छन् ।

बहुदलपछिको पहिलो आमनिर्वाचनमा दुवै निर्वाचन क्षेत्र भारी मतले एमालेको पोल्टामा आएको थियो । २०४९ को स्थानीय निर्वाचनको परिणाम भने कांग्रेसतिर फर्कियो । स्थानीय निर्वाचन जितेर जिविस बनाएको कांग्रेसले दोलखाको विकासको ढोका त्यसैबेलादेखि खुलेको दाबी गर्दै आसन्न निर्वाचनमा त्यसको जस लिन खोजिरहेको छ । कांग्रेसले प्रतिनिधिसभामा अघि सारेका रुद्रबहादुर खड्का त्यसबेला जिविस सभापति थिए । त्यसताका पुल र सडकमार्ग खुलाउने सुरुवात गरेकै कारण अहिले जिल्ला सडक सञ्जालले भरिएको उनको दाबी छ ।

एमालेले भने केन्द्रीय सत्ता र जिविस जितेको अवधि (२०४९–२०५४) मा कांग्रेसले कुनै उल्लेखनीय काम नगरेको आरोप लगाएको छ । बरु २०५४ मा एमालेले स्थानीय निर्वाचन जितेपछि जिल्लाले दीर्घकालीन र संस्थागत विकासको बाटो समातेको उसको दाबी छ । गुरुयोजनासमेत बनाउन नसकेर पाँच वर्ष बिताएको कांग्रेसको स्थानीय सरकार भ्रष्टाचार र व्यक्तिवादी विचरणमा सकिएको एमाले जिल्ला अध्यक्ष ईश्वरचन्द्र पोखरेलले बताए । ‘जलस्रोत, पर्यटन, कृषि, बाली र यातायातले समुन्नत दोलखाली’ भन्ने नारा तय गरेर गुरुयोजना बनाएको परिणाम अहिले जिल्लामा तीन सयभन्दा बढी सडक र जलविद्युत् आयोजनाको बाढी लागेको वाम गठबन्धनबाट प्रतिनिधिसभा उम्मेदवार एमालेका पार्वत गुरुङ बताउँछन् ।

‘मैले २०७० सालमा जितेपछि गाउँमै उद्यम, व्यवसायको माध्यमबाट रोजगारी सिर्जना गरी वैदेशिक रोजगारीमा गएका युवा फर्काउने अभियान चलाइएको हो,’ उनले भने ।
कांग्रेसको जिविस र केन्द्रीय सरकार हुँदा पहिलो निजी लगानीको खिम्ती जलविद्युत् आयोजना आएकाले दोलखामा जलविद्युत् विकासको ढोका खुलेको कांग्रेसबाट प्रदेशसभा ‘क’ का उम्मेदवार बर्मा लामाले बताए । ‘एमालेले जिताएर पठाएका सांसद न स्थिर हुन सके न त विकासको नेतृत्व गर्न सके,’ उनले भने । २०६४ सालमा माओवादीले दुवै सिट जितेको स्मरण गर्दै वाम गठबन्धनबाट प्रदेशसभा ‘क’ का उम्मेदवार विशाल खड्काले उक्त समयमा सडकका ठूल्ठूला केन्द्रीय योजना ल्याउन सकेको दाबी गरे ।

एमाले सांसदहरूको प्रयत्नमा जिल्लामा यातायात र विद्युत् विकास भएको, जीवनस्तर उकासिँदै गएको तथ्यांक रहेको प्रदेश ‘ख’ का उम्मेदवार पशुपति चौलागाईं बताउँछन् । चौंलागाईंले टिकट ल्याएपछि पार्टी छाडेर नेकपा मालेबाट प्रदेश ‘ख’ मा उम्मेदवारी दिएका लालकुमार केसी पनि एमाले जिविसले बनाएको विकास खाकाको हकदार आफू भएको दाबी गर्दै मत मागिरहेका छन् । उक्त समयमा उनी एमालेबाट जिविस सभापति थिए ।

बहुदलयता २०५१ मा एक क्षेत्र कांग्रेसले जितेबाहेक जिल्लामा अरू सबै चुनावमा वामपन्थी शक्तिले बाजी मार्दै आएको छ । चुनाव जितेर मन्त्रीसमेत पाए पनि दोलखा कांग्रेसले कुनै उपलब्धि दिलाउन नसकेको भन्दै विपक्षीहरू चुनावी मसला बनाइरहेका छन् । कांग्रेसले भने उक्त अवधिमा मन्त्री भएका निष्ठावान् नेता भीमबहादुर तामाङको एकल लगावले माथिल्लो तामाकोसी जलविद्युत् आयोजना स्वदेशी लगानीमा बन्न सकेको भन्दै मत तान्ने प्रयास गरिरहेको छ । यद्यपि एमाले सांसदहरू पशुपति चौलागाईं र आनन्दप्रसाद पोखरेल उक्त योजनामा आफूहरूको प्रयत्न निकै महत्त्वपूर्ण रहेको दाबी गरिरहेका छन् ।

करिब डेढ लाख मतदाताको मत तान्न उम्मेदवारहरू आचारसंहिता नै मिचेर एक–अर्कालाई घोचपेचपूर्ण भाषण गर्दै हिँडेका छन् । व्यक्तिगत घोचपेचमा प्रदेश ‘क’ उम्मेदवार कांग्रेसका लामा र माओवादीका खड्का अघि देखिन्छन् । उनीहरू प्रत्येक भाषणमा एक–अर्काप्रति व्यक्तिगत कटाक्ष गरिररहेका हुन्छन् ।

चुनावी सभामा घोचपेच
निर्वाचन नजिकिँदै जाँदा धनुषामा दलका चुनावी सभा आरोप–प्रत्यारोपमा केन्द्रित हुन थालेका छन् । उम्मेदवारहरू मतदाताका सामु आफूलाई अब्बल साबित गर्न विपक्षी उम्मेदवारलाई व्यंग्य र कटाक्षपूर्ण भाषण गरिरहेका छन् ।

निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ३ का चुनावी सभा कुनै हास्यसभाभन्दा कम लाग्दैनन् । यहाँ कांग्रेसबाट प्रतिनिधिसभा उम्मेदवार विमलेन्द्र निधि र राजपाका राजेन्द्र महतोबीच चुनावी घोचपेच जारी छ । दुवै नेताले हाउभाउसहित एक–अर्कालाई व्यंग्य गर्दा सभामा उपस्थितहरू पेट मिचीमिची हाँस्न थाल्छन् । सर्लाहीबाट धनुषा चुनाव लड्न आएका महतोलाई निधिले ‘बाहिरिया’ को आरोप लगाइरहेका छन् । साथै उनी ‘सर्लाहीका नेता पढ्नमा भुस्कोल रहेकाले मतदाताको अंकगणितमा फेल हुने’ टिप्पणी गर्न छुटाउँदैनन् । ‘सबैलाई थाहा छ, सर्लाहीका नेताहरू पढ्ने बेला स्कुल गएका थिएनन्,’ जनकपुरको पेठिया बजारमा आयोजित सभामा उनले भने, ‘गणितको हिसाब नजानेरै सर्लाहीको नेता चुनाव लड्न धनुषा आएको हो ।’ राजपाबाट जनकपुरको मेयर चुनिएका लालकिशोर साहको मत जोडेर महतो चुनाव लड्न धनुषा आएको भन्दै निधिले क्षेत्र नं. ३ मा जनकपुर उपमहानगरपालिका मात्रै नभएर मुखियापट्टी मुसरनिया र धनौजी पनि रहेको स्मरण गराए ।

उनले जनकपुरलाई प्रदेशको राजधानी, राजर्षि जनक विश्वविद्यालय कार्यान्वयन, जटही–जनकपुर–ढल्केबरलाई व्यपारिक मार्ग, जटही पिपरौनलाई व्यापारिक नाका र जनकपुरलाई आर्थिक नगरी बनाउने नारा अघि सारेर भोट माग्दै आएका छन् । राजपा अध्यक्ष मण्डलका सदस्य महतो भने निधिलाई मधेसविरोधीको आरोप लगाउँदै आएका छन् । उनी चुनावी सभामा ‘मधेसविरोधी संविधानमा हस्ताक्षर गर्ने र मधेसीको टाउकोमा गोली चलाउनेलाई ब्यालेटमार्फत तह लगाउनुपर्ने’ बताइरहेछन् । ‘मधेसमाथि दमन गर्ने पाटीलाई चुनावबाट नै पाखा लगाउनुपर्छ,’ हालैको एक चुनावी सभामा उनले भने, ‘मधेस आन्दोलनको पक्षमा मतदान भए जनताको चाहना दुनियाँले बुझ्नेछ ।’ निधिलाई टक्कर दिन महतो दिनहुँजसो चुनावी सभा गर्दै आएका छन् ।

प्रकाशित : कार्तिक २९, २०७४ ०७:०८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT