मृत्यु भएका अधिकांश डौड गाविसका

पूरै गाविस शोकाकुल
मोहन शाही

काठमाडौ — परिवारमा खान, लाउन नपुगेपछि डौड ५ का वीरे लुहार १२ वर्षकै उमेरदेखि भारतमा काम गर्दै आएका थिए ।

उनी मुम्बईमा चौकीदारी गरी परिवारको गुजारा चलाउँदै आएका थिए । कमाइको पैसा जोगाएर गाउँमै जमिन किनेर श्रीमतीसँगै खेती-किसानी गर्ने उनको सपना थियो । त्यही सपनालाई साकार गर्न उनी शुक्रबार मुम्बई जानका लागि दिपायल-महेन्द्रनगरको बसमा पोकापन्तुरा हालेर निस्के ।
त्यही बस दमाईडाँडामा खस्दा उनको सपना त टुट्यो नै, सदाका लागि उनले संसार छाडे । भाइ वीरे गुमाएको पीडा सहन नसकी धौले लुहार शनिबार दिपायलमा छटपटाइरहेका भेटिए । भाइ बितेको खबर सुनेपछि अत्तालिएका धौलेले पीडा पोख्दै भने, 'यतिबेला आँखाअगाडिको गाड (खोला), पहाड र खोंच केही देखिरहेका छैनौं, हामी गरिबका लागि मृत्यु पनि कति सस्तो भएर आउँदोरहेछ ।'
रिनुवा ढोली पनि अन्नपातकै समस्या झेलेर भारत जान घरबाट निस्केका थिए । श्रीमती तुलीलाई सँगै लगेर दु:खसुख साट्ने उनको योजना थियो । 'तर मेरा जेठा दाइ र भाउजूको मृत्यु त्यसरी हुनु लेखेको रहेछ,' रिनुवाका भाइ पदम ढोलीले भने, 'खान, लाउन नपुगेर परदेश हिँडेका मजदुरका घरमा बज्रपात भयो ।'
दुर्घटनामा परी मरेका तथा घाइते भएका डौड गाविसका आफन्तहरू गाडी भाडा नपाएर दिपायलमा शनिबार बेलुकीसम्म अलपत्र थिए । 'नियमित गाडी पाउन सकेनौं, रिजर्भ गरेर जान सक्ने पैसा हामीसँग छैन,' डौड ५, पातालगाउँका डम्बर भण्डारीले भने, 'सकिन्छ भने हामीलाई अहिले गाडीको व्यवस्था गरेर मृत आफन्तहरू रहेको ठाउँसम्म पुर्‍याई मन शान्त पार्ने व्यवस्था गरिदिनुस् ।' भण्डारीका भाइ जन्मबहादुर र भाउजू बिस्नाको मृत्यु भएको छ भने भतिज कृष्णको कम्मर भाँचिएको छ । बुहारीको हात र दाँत टुटेको छ । भारतको सितारगन्जमा पत्थरीको अप्रेसन गरेकाले पुनः परीक्षणका लागि नातिनी बोकेर भाउजू, भतिज र बुहारी घरबाट गएको डम्बर भण्डारीले बताए । भाइ जन्मबहादुर भने कामका लागि भारत जान लागेका थिए ।
घरको चुलो बाल्न भारत जाने कामदार बोकेर गएको बसमा अधिकांश डौड गाविसका थिए । दुर्घटनाका कारण डौड गाविस शोकाकुल छ । वासुदेवीका ३ जनाको पनि मृत्यु भएको छ । अधिकांश विपन्न समुदायका भएकाले कैलालीमा भएको दुर्घटनामा आफन्तको मृत्यु र घाइते हुँदा पनि समयमा पुग्न सकेनन् । 'गाउँमा ऋण खोज्नै समस्या भयो,' धौले लुहारले दुःखेसो गरे, 'जता गए पनि सबैका आफन्त परेका छन्, कसलाई सहयोग माग्ने समस्या नै भयो ।' डोटीमा सबैभन्दा बढी रोजगारी खोज्दै भारत जाने गाविसमध्ये डौड पर्छ । डौड गाविस सचिव लालबहादुरले दुर्घटनाले असह्य क्षति पुर्‍याएको बताए । उनले घाइतेको उपचार र मृतकको दाहसंस्कारका लागि खर्च अभाव रहेकाले सम्बन्धित निकायलाई सहयोग गर्न अपिल गरे । दुर्घटनामा मृत्यु भएका १२ मध्ये ७ जना डौड गाविसवासी हुन् ।
डोटीका सभासद वीरबहादुर बलायरले शोक वक्तव्य जारी गर्दै मृतकको आत्माको चिरशान्तिको कामनासहित घाइतेहरूको उपचारमा तत्काल लाग्न आग्रह गरेका छन् । सवारी दुर्घटना बढ्दै गइरहेकाले ट्राफिक नियमको पालना गर्न सभासद बलायरले सबैमा आग्रह गरेका छन् । त्यस्तै नेपाली कांग्रेस डोटीले पनि शोक वक्तव्य जारी गर्दै उचित क्षतिपूर्तिका लागि पहल हुनुपर्ने बताएको छ ।



 

प्रकाशित : मंसिर १४, २०७१ १०:२३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

नयाँ पर्यटकीय मार्गको तयारी

दीपेन्द्र बडुवाल

चितवन — माडीका ४ गाविसका प्राकृतिक र सांस्कृतिक सम्पदा पर्यटकलाई देखाएर स्थानीय बासिन्दाको जीवनस्तर उकास्ने उद्देश्यले चितवन निकुञ्जले सौराहादेखि माडीसम्म नयाँ पर्यटकीय मार्ग सञ्चालनको तयारी गरेको छ ।

पैदल यात्रामा रुचि भएका र निकुञ्जको भित्री क्षेत्र अवलोकन गर्ने पर्यटक लक्ष्ाित गरेर २४ किलोमिटर लामो मार्ग तयार गरिएको हो ।
अहिले सौराहा आउने पर्यटकलाई २ दिन हिँडाएर माडी पुर्‍याइन्छ । नयाँ मार्ग व्यवस्थित बनेमा सौराहाबाट बिहान हिँडेका पाहुना अपराह्न माडी पुग्नेछन् । यसक्रममा समथर घाँसे मैदानका साथै रमणीय चुरेको यात्रा गर्नुपर्छ । निकुञ्जले शुक्रबार यहाँका पर्यटन व्यवसायी, संरक्षणकर्मी, मध्यवर्ती उपभोक्ता समिति पदाधिकारी र सञ्चारकर्मीलाई उक्त मार्ग अवलोकन गरायो । उनिहरूलाई गन्तव्यमा पुग्न १२ घन्टा लागेको थियो ।
सहज यात्राका लागि डेढ दर्जन कर्मचारी परिचालन गरेर बाटो सुधार गरिएको थियो । प्रमुख संरक्षण अधिकृत कमलजंग कुँवरले पदमार्गलाई थप व्यवस्थित गरेर पर्यटकका लागि खुला गरिने जनाए ।
'माडीमा बाली खाने वन्यजन्तु देखाएर स्थानीयले आम्दानी गरुन् भन्ने उदेश्य हो,' उनले भने, 'पर्यटनबाट आम्दानी भएमा सर्वसाधारणले संरक्षणमा सघाउने छन् ।' उनले सौराहा, पटिहानी, जगतपुर र मेघौलीबाट उक्त मार्ग हुँदै माडी पुग्ने पर्यटक बास बसाउन बस्तीमा मचान निर्माण गर्न लागिएको जनाए ।
मचानमा सुत्ने कोठा, बाथरुम र भान्साको व्यवस्था हुनेछ । 'मचानबाट वन्यजन्तु हेर्न मिल्छ,' उनले भने, 'स्थानीयको सहभागितामा होम स्टेको निर्माण सोचेका छौं ।' अहिले सौराहाबाट पदयात्रामा जाने पर्यटकले एक रात पटिहानीको घटगाईमा बिताउनुपर्छ । दोस्रो दिन माडीको ऐतिहासिक पाण्डवनगर बसाइन्छ ।
अहिले 'ट्रयाक' खोल्ने काम भएको छ । चुरेको डाँडासम्म बाटो सुधार गरिएको छ । त्यहाँबाट झरेर बस्ती पुग्नलाई बाटो छैन । 'निकुञ्ज भित्री क्षेत्रमा पर्यटक रुमल्लिने अवस्था हुनु हुँदैन,' क्षेत्रीय होटल संघका पूर्वअध्यक्ष नारायण भट्टराईले भने, 'पिउने पानी र सुरक्षित आरामस्थल बनाइनुपर्छ ।' त्यस क्षेत्रमा बाघ, गैंडा र हात्तीको डर हुने भएकाले पर्यटकको सुरक्षाका लागि निकुञ्ज प्रशासनले व्यवस्था गर्नुपर्ने बताए । मार्गका आधा दुरी समथर भू भागमा हिँड्नुपर्छ । आधा चुरे डाँडामाथि हिँड्नुपर्छ । केही ठाउँमा खोलामा हिँड्नुपर्दा पीडा हुने गरेको छ । पर्यटन व्यवसायीकै जोडमा निकुञ्जले यसलाई अघि बढाएको निकुञ्जले जनायो ।
अहिले जिल्लामा पर्यटकको बसाइ लम्ब्याउनु नयाँ कार्यक्रमको लक्ष्य छ । 'यो एक दिनको टे्रकिङ नै हो,' क्षेत्रीय होटल संघ सचिव दामोदर रेग्मीले भने, 'पर्यटकको सुरक्षा प्रबन्ध भएमा चल्न सक्छ ।' उनका अनुसार अहिलेसम्म निकुञ्ज छिचोल्न मार्ग थिएन । विश्व सम्पदा सूचीकृत निकुञ्जको मध्य भाग हुँदै यात्रा गर्न पाउने भएपछि पर्यटक उत्साहित हुने उनले बताए ।
अहिले मार्ग 'हाइकिङ' का लागि लामो र 'ट्रेकिङ' का लागि छोटो छ । 'यसलाई ४/५ घन्टाको बनाउनु पर्छ', उनले भने, 'समथरमा गाडीमा पर्यटक ओसार्ने र चुरेमा हिँड्ने व्यवस्था गरिनुपर्छ ।' यसलाई लिएर माडीका बासिन्दा उत्साहित छन् । पहिलोपटक शुक्रबार मार्ग भएर आउनेको स्वागतका लागि २ हजार बासिन्दा जम्मा भएका थिए । स्थानीय संरक्षणकर्मी प्रभुप्रसाद महतोका अनुसार सौराहाबाट हिँडेका पर्यटक माडीको अयोध्यापुरी ४ को शिवद्धारमा आइपुग्छन् । 'पर्यटक आउने भनेपछि स्थानीयको रुचि बढेको छ,' उनले भने, 'स्वस्फूर्त जुट्ने गरेका छन् ।'
 

प्रकाशित : मंसिर १४, २०७१ १०:१४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT