आगलागीको घाउ नसुक्दै भुइँचालोको पीडा

राजकुमार कार्की

राताटार (सिन्धुली) — दिउँसोको चर्को घाम लागेपछि जस्तापाताको अस्थायी टहरोमा सावित्रा राई र उनका लालाबाला बस्नै मान्दैनन्। ‘जस्ता तातेपछि पोल्छ, नानीहरू न कराउन थाल्छन्, त्यही भएर भग्नावशेष रहेको घरमै जानुपर्छ’, सावित्राले भनिन्, ‘अरू उपाय केही छैन।’

भत्किएको घरबाटै जस्ता निकालेर बारीको पाटामा बनाएको टहरोमा बस्दाबस्दै उनकी ८ वर्षकी छोरी र १० महिनाका छोरा बिरामी परेका छन्। दुवैलाई अत्यधिक ज्वरो आएको छ।
यसअघि ०७० साल चैत २८ गते भएको आगलागीमा परेर उनको घर नष्ट भएको थियो। आगलागीमा परेर खरानी भएको घरको पीडा भुलाउन ५ लाख लगाएर चिरिच्याट्ट परेको घर बनाएकी सावित्रालाई नानीहरूको उपचारमा जुट्ने कि घर निर्माणका लागि काम गर्ने भन्ने चटारो परेको छ।
काखे नानीसहित भग्नावशेष घरमै बसिरहेकी सावित्रा बारीको पाटामा भूकम्पबाट जोगिन जाँदाजाँदै घर गल्र्याम्म ढल्यो। ‘भूकम्प आएको थाहा पाएपछि लरखरिंदै छोरा च्यापेर बाहिर निस्केको मात्र थिएँ, धेरै परिश्रमले बनाएको घर धूलो बनेर उड्यो,’ पीडाको आँसु बगाउँदै उनले भनिन्, ‘आगलागीमा परेर खरानी भएपछि ऋण काढेर घर बनाएका थियौं, दैवले सहेन।’
राताटार गाउँका सबैजसोले भत्किएको घरबाट जस्तापाता झिकेर बारीको पाटामा अस्थायी टहरा बनाएका छन्। तर त्यो टहराले न घाम छेल्छ, न पानी। शिविरमा बस्दा गाउँका बालबालिका र वृद्धवृद्धा सबैजसो बिरामी परेका छन्। ‘हामीलाई खाना र नाना होइन, तत्काल घर निर्माण गरिदिनुपर्‍यो,’ सावित्राले भनिन्, ‘भोकै बस्न ब सकिंदो रहेछ, तर बस्ने बास नभएपछि झन् बढी पीडा हुँदो रहेछ।’
सावित्राका श्रीमान् नेपाली सेनामा कार्यरत छन्। भूकम्प आएपछि दुई दिनको बिदा मिलाएर आएका उनले सावित्रा र छोराछोरीलाई बारीको पाटामा जस्ताले छाएर अस्थायी टहरो निर्माण गरिदिए र काममा फर्किए। ‘घाम लागेको समयमा टहरोमा बस्नै सकिंदैन, हावाहुरी र पानी पर्दा सबै भित्र छिर्छ, साहै्र बिजोक भयो,’ उनले सुनाइन्, ‘सरकारले ऋण दिए पनि घर निर्माण सजिलो हुन्थ्यो।’ यस्तै, आगलागीमा परी जलेको घर निर्माण गरेको वर्ष दिनमै भीमेश्वर ३ राताटारका गणेशबहादुर राईलाई फेरि अर्को पीडा थपिएको छ। घर बनाउन लिएको ऋण तिरिनसक्दै भूकम्पमा परी घर पूरै भत्किएको छ। एक वर्षअघिको आगलागीबाट राताटारका १६ घर जलेका थिए। तीमध्ये गणेशबहादुरका दुई घर थिए।
‘आगलागीको पीडा बल्लतल्ल भुल्दै थियौं, फेरि अर्को पीडा थपियो,’ उनले भने, ‘नयाँ घर निर्माण गरेको ऋण तिरेकै छैन, फेरि घर स्वाहा भयो।’ उनले झन्डै १० लाख लगाएर घर बनाएका थिए। शनिबारको पहिलो भूकम्पले नै राताटारका ५६ घर ढलेका छन्। आगलागीमा परेर पुन: घर बनाउने बाहेककालाई समेत भूकम्पले छाडेको छैन।
राताटार यतिखेर उजाड छ। कसैको घरगोठ बाँकी छैनन्। खुर्कोटको बीपी राजमार्गबाट झन्डै आधा घण्टाको ठाडो उकालो पार गरेपछि पुगिने राताटारका बासिन्दा सबैलाई शोक परेको छ। ‘दैव पनि कति निष्ठुरी हँुदो रहेछ,’ ६२ वर्षीय गणेशबहादुरले भने, ‘अन्नपात, लत्ताकपडा केही झिक्न पाइएन, सबैजसो माटोको धूलो भएर उड्यो, केही पुरियो।’
राताटारवासीले ०४५ सालको भूकम्पमा समेत क्षति बेहोरेका थिए। त्यतिखेरको भूकम्पका भुक्तभोगी गणेशबहादुर भन्छन्, ‘त्यो भूकम्पले पनि हामीहरूको घर भत्काएको थियो, तर लामो समय भएकाले आगलागीबाहेक अर्को पीडा थिएन तर अहिले त बर्सेनि नै भयो। यस्तो पीडा कसैले बेहोर्नु नपरोस्।’
राताटारका आगलागी पीडित सबैले जसोतसो गरेर एक वर्षको अवधिमा घर ठड्याएका थिए। तर, आगलागीको घाउ नसुक्दै भूकम्पको पीडा थपिएको छ। गाउँमा बिरामीको संख्यासमेत बढेकाले स्थानीय थप चिन्तित बनेका छन्।
राताटारमा भेटिएका शिक्षक संगठनका अध्यक्ष टीकाप्रसाद देवकोटाले राताटारलाई भूकम्पले गोरखाको बारपाकजस्तै बनाए पनि कसैले पनि चासो नदिएको बताए। ‘राजमार्गबाट नजिक भएरसमेत कसैको आँखा नपरेकोमा पीडा माथि पीडा थपिएको छ।’ उनले भने। तत्काल घर निर्माणमा सरकारी चासो हुनुपर्ने उनले बताए। राहतका नाममा विभिन्न संघसंस्थाले चामल, चिउरा, चाउचाउ, दालमोठ त ल्याए पनि आफूहरूको प्रमुख आवश्यकता छाना नै भएको राताटारवासीको भनाइ छ।

प्रकाशित : वैशाख ३०, २०७२ १३:२३
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

भत्केको घरमा छिर्दा क्षति

बालकृष्ण बस्नेत, शेखर अधिकारी

काठमाडौ — उनी भत्केको घरभित्र रहेका सामान लिन चोटामा उक्लेकी थिइन्। सदरमुकामबाट नजिकै रहेको पाखलती टोलमा गत १२ गतेको भूकम्पबाट जीर्ण घर भत्काउन उनीसँगै नेपाली सेनाको १२ सदस्यीय उद्धार टोली पनि थियो।

सामान झिक्न छिरेकी शकुन्तला श्रेष्ठको घर गल्र्याम्मै ढल्यो। घरले पुरिदा गम्भीर घाइते भएकी शकुन्तलाको चेत काठमाडौं ल्याएपछिमात्रै खुल्यो। हेलिकोप्टरबाट उद्धार गरेर ल्याइएकी शकुन्तलाको उपचार सिनामंगलस्थित काठमाडौं मेडिकल कलेजमा भइरहेको छ।
‘घर भत्काउनका लागि टोली नै पुगेको रहेछ। केही सुरक्षाकर्मीसमेत घाइते भएछन्। मेरी बहिनी गम्भीर घाइते बनिन्’, गम्भीर घाइते शकुन्तलाकी दिली योगमाया श्रेष्ठले कान्तिपुरलाई सुनाइन। शकुन्तलासहित दोलखाका विभिन्न भेगमा घर भत्किँदा गम्भीर घाइते बिरामीलाई हेलिकप्टरबाट राजधानीका अस्पतालमा ल्याइएको छ। ती मध्ये शकुन्तलासहित ११ जनालाई सिनामङ्गलस्थित केएमसी अस्पतालमा राखिएको छ। अस्पतालमा काठमाडौं र नजिकका जिल्लाका घाइते ल्याइएका छन्। साँझ छ बजे अस्पताल पुग्दा ३२ जना गम्भीर घाइते आकस्मिक कक्षमा उपचाररत थिए। अधिकांश जीर्ण घरमा सामान झिक्न गएका छन्। धेरैको टाउको, हात र खुट्टामा बढी चोट लागेको अस्पतालले जनाएको छ।
दोलखाकै अर्की बिरामी ८० वर्षे रामकुमारी थापा पनि भत्केकै घरमा चढेको बेला मंगलबारको भूकम्पमा परिन्। भीमेश्वर–९की थापाको टाउको र हातमा गम्भीर चोट लागेको छ। ‘विहानको चर्को घाममा बाहिर बारीमा बसिरहँदा गर्मी भयो। छोरा बुहारी, नाति बाहिरै थिए। म एकैछिन शीतलका लागि भित्र छिरेको थिए। त्यही बेला गएको भूकम्पले यो गति बनायो,’ छाउनीस्थित सैनिक अस्पतालमा उपचाररत थापाले भनिन्।
शकुन्तला र रामकुमारी दुवैका घर गत १२ र १३ गते गएका भूकम्पले चारैतिर चर्किएका थिए। त्यसयता घर छेउ बारी कटेरो बनाइ बसेपनि मंगलबार भने उनीहरू घर भित्र छिरेकै बेला भूकम्पमा परेका थिए।
अघिल्लोपटक समेत गम्भीर क्षति पुगेको दोलको उत्तरी क्षेत्र सिंगटीमा केही पसल खुल्न थालेका थिए। छिमेकी लादुकबाट सामान किनमेल गर्न आएको बेला खाजा खाना स्थानीय होटलमा पस्दा झण्डै ज्यान गुमाइन उमा तामाङ्गले। खाजा खाइनसक्दै घर हल्लिन थाल्यो। २ वर्षे बच्चा काखैमा थियो। ‘घर ढल्यो। त्यसपछि बेहोस् थिए। चरिकोटमा आएपछि थाहा पाए,’ हेलिकप्टरबाटै केएमसी अस्पताल ल्याइएकी उमाले भनिन्। उनको टाउको र बच्चाको हातमा चोट लागेको छ।

प्रकाशित : वैशाख ३०, २०७२ १३:१९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT