कसले जोगाउला विराटनगरको विरासत ?

एमाले–फोरम लोकतान्त्रिक र संघीय समाजवादी फोरम–माओवादी गठबन्धन विरासत भत्काउने दाउमा
बलराम बानियाँ, लीलाबल्लभ घिमिरे, माधव घिमिरे

विराटनगर — कान्छा दुई महानगरमध्येको विराटनगरमा यस पटक स्थानीय तहको चुनावमा कांग्रेसले कोइरालाहरूको विरासत जोगाउन सक्ला कि नसक्ला ? यो प्रश्न यतिबेला यहाँ कौतूहल र बहसको विषय बनेको छ । यो ऐतिहासिक नगर कांग्रेसका संस्थापक नेता बीपी कोइरालादेखि गिरिजाप्रसाद हुँदै शेखर र सुजाता कोइरालासम्मको राजनीतिक कर्मभूमि हो । २००७ सालको क्रान्तिदेखि नै यहाँको राजनीति र चुनावमा कोइरालाहरूकै वर्चस्व छ ।

कान्छा दुई महानगरमध्येको विराटनगरमा यस पटक स्थानीय तहको चुनावमा कांग्रेसले कोइरालाहरूको विरासत जोगाउन सक्ला कि नसक्ला ? यो प्रश्न यतिबेला यहाँ कौतूहल र बहसको विषय बनेको छ ।

यो ऐतिहासिक नगर कांग्रेसका संस्थापक नेता बीपी कोइरालादेखि गिरिजाप्रसाद हुँदै शेखर र सुजाता कोइरालासम्मको राजनीतिक कर्मभूमि हो । २००७ सालको क्रान्तिदेखि नै यहाँको राजनीति र चुनावमा कोइरालाहरूकै वर्चस्व छ ।

कांग्रेसले यहाँ कोइरालाहरूको विरासत थाम्न मेयरमा भीम पराजुली र उपमेयरमा इन्दिरा कार्कीलाई उम्मेदवार बनाएको छ । पराजुली विराटनगर कांग्रेसका सभापति हुन् । कोइरालाको विरासत भत्काउन एमालेले फोरम लोकतान्त्रिकसँग र माओवादी केन्द्रले संघीय समाजवादी फोरममात्रै नभएर बाबुराम भट्टराई नेतृत्वको नयाँ शक्तिसँग समेत गठबन्धन बनाएर उम्मेदवारी दिएका छन् ।

कांग्रेसले आफ्नो ऐतिहासिक विरासत यस पटक पनि जोगाउने दाबी गरेको छ । एमाले–फोरम लोकतान्त्रिक र संघीय समाजवादी फोरम–माओवादी केन्द्र र नयाँ शक्तिको गठबन्धनले मात्र होइन, राप्रपाले समेत यस पटक विराटनगरमा कांग्रेसको विरासत भत्काउने दाबी गरेका छन् ।

एमाले–फोरम लोकतान्त्रिकबाट मेयरमा विनोद ढकाल र उपमेयरमा सूची चौधरी उठेका छन् । ढकाल एमालेका जिल्ला अध्यक्ष हुन् भने चौधरी फोरम लोकतान्त्रिककी नेतृ । माओवादी केन्द्र–संघीय समाजवादी फोरम र नयाँ शक्तिको गठबन्धनबाट मेयरमा उमेश यादव र उपमेयरमा नमिता न्यौपाने उम्मेदवार छन् । यादव फोरमका पूर्वजिल्ला अध्यक्ष हुन् भने न्यौपाने माओवादी केन्द्रकी केन्द्रीय सदस्य । यहाँ मेयरमा १४ र उपमेयरमा ११ जना उम्मेदवार छन् । कांग्रेस, दुई गठबन्धन र राप्रपाका बाहेक अरू उम्मेदवारहरू खासै चर्चामा छैनन् ।

कोइरालाको विरासत भत्काउन एमालेले सत्तारूढ फोरम लोकतान्त्रिकसित र संघीय समाजवादी फोरमले एकीकृत माओवादीबाट फुटेका माओवादी केन्द्र र नयाँ शक्ति दुवैसित गठबन्धन गरेका छन् । कांग्रेसले भने कसैसित गठबन्धन गरेको छैन । कांग्रेस आफू एक्लैले जित्न सक्ने भएकाले गठबन्धन नगरेको दाबी गर्छ भने एमालेले सहज जित हात पार्न फोरम लोकतान्त्रिकसँग गठबन्धन गरेको दाबी गरेको छ । संघीय समाजवादी फोरमले भने यहाँका मतदाता माओवादी केन्द्रसहितको परिवर्तनकारी शक्तिको पक्षमा भएकाले गठबन्धन गरी उम्मेदवारी दिएको दाबी गरेको छ ।

कांग्रेसले २०१५ देखि हरेकजसो चुनावमा यहाँ आफ्नो पार्टीको वर्चस्व रहँदै आएकाले यस पटक पनि आफ्नै उम्मेदवार विजयी हुने दाबी गरेको छ । कांग्रेसले ०१५, ०४८, ०५६ को संसदीय र ०७० को संविधानसभा चुनाव र ०४९ को स्थानीय चुनाव जितेको थियो ।

एमालेले यहाँ ०५१ को संसदीय र ०५४ को स्थानीय चुनाव जितेको थियो । एमालेका उम्मेदवार ढकालले यहाँ आफ्नो पार्टीको सांगठनिक आधार राम्रो रहेको उल्लेख गर्दै यस पटक ०७० को चुनावमा महानगरमा पर्ने तीन निर्वाचन क्षेत्रमध्ये २ वटामा दोस्रो भएको फोरम लोकतान्त्रिकसँग गठबन्धन गरेकाले यस पटक आफ्ना उम्मेदवारले जत्ने दाबी गरे ।

संघीय समाजवादी फोरमका मेयरका उम्मेदवार यादवले ०६४ को संविधानसभा चुनावमा महानगरमा पर्ने तीनवटै निर्वाचन क्षेत्र ५, ६ र ७ मा आफ्नो पार्टीले जितेको उल्लेख गर्दै यस पटक अझ परिवर्तनकारी शक्ति माओवादी केन्द्र र नयाँ शक्तिसँग गठबन्धन गरेकाले आफू र आफ्ना गठबन्धनका उम्मेदवार विजयी हुने दाबी गरे ।

कांग्रेस र दुवै गठबन्धनले महानगरको चुनावलाई आफ्नो प्रतिष्ठाको सवाल बनाएका छन् । कांग्रेसका उम्मेदवारलाई जिताउन यहाँका पार्टी नेताहरू शेखर कोइराला, महेश आचार्य र मीनेन्द्र रिजालले महानगरमा अड्डा जमाएर बसेका छन् । एमाले–फोरम लोकतान्त्रिक गठबन्धनले आफ्नो पक्षमा माहोल बनाउन दुवै पार्टीका अध्यक्ष केपी ओली र विजयकुमार गच्छदारलाई एउटै मञ्चमा ल्याएर चुनावी सभा गर्ने तयारी गरिरहेका छन् । संघीय समाजवादी फोरम–माओवादी केन्द्र गठबन्धनले समेत चुनाव प्रचारमा दुवै पार्टी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल र उपेन्द्र यादवलाई एकसाथ ल्याउने रणनीति बनाइरहेका छन् ।

यहाँका झन्डै ६० प्रतिशत मतदाता पहाडिया समुदायका छन् । ४० प्रतिशत मतदाता मधेसी, थारू र मुस्लिम समुदायका छन् । कांग्रेसका मेयर र उपमेयर दुवै र एमालेका मेयरका उम्मेदवार पहाडी समुदायबाट छन् । अरू ठूला पार्टीका पहाडिया उम्मेदवार नभएकाले पहाडी समुदायको धेरै मत कांग्रेस र एमालेमा बाँडिने आँकलन छ । संघीय समाजवादीका यादव र राप्रपाका प्रह्लाद साह मधेसी समुदायमा राम्रो प्रभाव राख्ने उम्मेदवार हुन् । साह शाहीकालमा ०६२ सालमा भएको स्थानीय निर्वाचनमा विजयी मेयर हुन् । मधेसी समुदायको मत यी दुईका अतिरिक्त कांग्रेस र एमालेलाई समेत जाने भएकाले मेयरमा कसको पल्लाभारी हुन्छ भन्ने अनुमान गरिहाल्न गाह्रो छ ।

कांग्रेसका उम्मेदवार पराजुलीले मधेसी, मुस्लिम र आदिवासी जनजाति बाहुल्य भएका वडामा तिनै समुदायबाट वडाध्यक्ष र सदस्यको उम्मेदवारी दिएकाले ती समुदायबाट आफ्नै पार्टीलाई बढी मत आउने दाबी गरे । सबै समुदायमा कांग्रेसको बलियो सांगठनिक आधार नै आफ्नो जितको कारक बन्ने दाबी पराजुलीको छ ।

एमाले मधेस आन्दोलनको विरोधमा रहेको र उनीहरूको माग पूरा गर्न संविधान संशोधनका लागि असहयोगी बनेका कारण उसलाई मधेसी समुदायको मत कांग्रेसलाई भन्दा कम जाने विश्लेषण अरू पार्टीको छ । तर, एमालेका उम्मेदवार ढकालले भने अरू पार्टीले भनेजस्तो मधेसी समुदायमा आफ्नो पार्टी कमजोर नरहेको उल्लेख गर्दै आफूले मधेसी मतदाताको राम्रै मत पाउने दाबी गर्छन् । ‘हाम्रो पार्टीमा मधेसी कार्यकर्ता जति थिए, ती सबै अहिले पनि इन्ट्याक्ट छन्, मधेसी समुदायबाट हाम्रो पार्टीलाई सम्मानजनक मत आउँछ,’ ढकालले भने, ‘एमालेको बलियो सांगठनिक आधार र फोरम लोकतान्त्रिकसितको गठबन्धन नै मेरो जितको आधार बन्नेछ ।’

संघीय समाजवादी फोरमका उम्मेदवार यादवले ०६४ सालको संविधानसभा चुनावमा यहाँका तीनवटै निर्वाचन क्षेत्र आफ्नो पार्टीले जितेको र माओवादी केन्द्र तथा नयाँ शक्तिसित गठबन्धन गरेकाले आफ्नो पार्टीले जित्ने दाबी गर्छन् ।

राप्रपाका उम्मेदवार प्रह्लाद साहले आफूलाई मधेसी समुदायले आशा र विश्वासको केन्द्रका रूपमा हेर्ने गरेको र पहाडी समुदायभित्र आफ्नो विकासप्रेमी पहिचान बनेको दाबी गर्दै त्यो नै आफ्नो जितको आधार बन्ने दाबी गरे ।

एमालेमा विवाद
एमालेका मेयरका उम्मेदवार ढकाललाई लिएर पार्टीभित्र विवाद देखिएको छ । यहाँ ढकाल र एमालेका पूर्वजिल्ला अध्यक्ष महेश रेग्मी मेयरको उम्मेदवार दाबेदार थिए ।

ढकाललाई केन्द्रले उम्मेदवार बनाएपछि रेग्मीले आफ्नी पत्नी सावित्रा रेग्मीलाई उपमेयरमा उम्मेदवार उठाउन खोजेका थिए । तर, पार्टीले फोरम लोकतान्त्रिकसित गठबन्धन गरी उपमेयर छाडेपछि आफ्नी पत्नीलाई उम्मेदवार बनाउन नपाएकामा रेग्मी असन्तुष्ट छन् । रेग्मीको सहयोग ढकालले नपाउने हुन् कि भन्ने आशंका छ । ढकाल पार्टी अध्यक्ष केपी ओली र रेग्मी वरिष्ठ नेता माधव नेपाल पक्षका हुन् । ढकालले एमालेको ६ महिनाअघि भएको अधिवेशनमा मोरङको जिल्ला अध्यक्षमा रेग्मीलाई हराएका थिए ।

ढकालले भने एमालेभित्रको विवाद मिलिसकेको र रेग्मीसहित सबैले अनुशासित भएर आफू र आफ्नो गठबन्धनको उम्मेदवारलाई जिताउन लाग्ने दाबी गरे ।

सबै पार्टीका एजेन्डा समान
यहाँ पार्टी र उम्मेदवार फरक भए पनि सबैको एजेन्डा र नारा उही छन् ।

कांग्रेस, दुवै गठबन्धन र राप्रपासहित सबै उम्मेदवारले विराटनगरलाई प्रदेश नं. १ को राजधानी बनाउने, सुक्खायाममा धुलाम्मे र वर्षामा हिलाम्मे हुने यहाँका सडकलाई कालोपत्रे गर्ने, फराकिलो बनाउने, खानेपानी समस्या समाधान गर्ने, रुग्ण कोसी अञ्चल अस्पताललाई क्षेत्रीयस्तरको सुविधासम्पन्न बनाउने, सामुदायिक शिक्षाको गुणस्तर बढाउने, पार्क र खेलमैदान बनाउने, विराट राजाको दरबारलाई संरक्षण र संवद्र्धन गरी धार्मिक पर्यटनको विकास गर्ने, औद्योगिक महानगर बनाउने, विपन्नलाई वर्गलाई उत्थान गर्न विभिन्न कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने वाचा जनताको घरदैलो अभियानमा र प्रतिबद्धतापत्रमा उल्लेख गरेका छन् ।

आरोप–प्रत्यारोप
पहिला मुलुककै दोस्रो ठूलो र औद्योगिक सहर मानिने विराटनगर अहिले खस्किएको र धेरै समयपछि मात्र महानगर भएकामा कांग्रेस र दुवै गठबन्धनले एकअर्कालाई दोषारोपण गरिरहेका छन् ।

धेरै पटक जितेको कांग्रेस र कांग्रेसकै गिरिजाप्रसाद कोइराला लामो समय प्रधानमन्त्री हुँदा पनि विराटनगरको विकास र समृद्धिलाई बेवास्ता गर्दा यो औद्योगिक सहरको पहिचान गुम्न लागेको र दोस्रो ठूलो सहरबाट पाँचौं/छैटौंमा झरेको दाबी एमाले गठबन्धनका उम्मेदवार ढकालले गरे । माओवादी–संघीय समाजवादी फोरमका उम्मेदवार यादवले भने लामो समय सत्तामा रहेका कांग्रेस र एमालेले विराटनगरमा खासै काम नगरेकाले यो सहर पछाडि परेको दाबी गरे ।

कांग्रेसका उम्मेदवार पराजुलीले भने गिरिजाप्रसाद कोइराला प्रधानमन्त्री हुँदा नै विराटनगरमा सडक लगायतका धेरै पूर्वाधारको विकास भएको र त्यसपछिका सबै कम्युनिस्ट प्रधानमन्त्रीले यहाँ केही पनि नगरेकाले यो सहर पछाडि परेको दाबी गरे ।

प्रकाशित : असार ५, २०७४ २०:४०
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

कतारमा रहेका साउदी र युएईका सयौं कम्पनीहरु जोखिममा

कतार नाकाबन्दीको असर : कम्पनीहरु बन्द भएमा नेपालीलाई असर पर्ने
होम कार्की

काठमाडौं — साउदी अरब र संयुक्त अरव इमिरेट्स (युएई) का नागरिकको लगानीमा कतारमा सञ्चालित कम्तीमा ६ सयभन्दा बढी कम्पनीहरु जेखिममा परेका छन् । साउदी र युएई सरकारले नै ती कम्पनीहरु बन्द गर्न दबाब दिन थालेको कतारबाट प्रकाशित हुने अरबिक दैनिक अरैयाहले जनाएको छ ।

कतारमा साउदी नागरिकको मात्रै लगानीमा ३ सय ५ र कतारीसँगको साझेदारीमा ३ सय ३ कम्पनी सञ्चालित छन् । यी कम्पनीमा एक सय २३ बिलियन रियाल लगानी भएको मानिएको छ ।

साउदीको नेतृत्वमा छिमेकी देश बहराइन र संयुक्त अरब इमिरेट्स (युएई)ले कतारसँग जुन ५ मा कुटनीतिक सम्बन्ध बिच्छेद गरेपछि ती कम्पनी जोखिममा परेका हुन् । यी देशले आफ्ना नागरिकलाई १४ दिनभित्र कतार छोड्न निर्देशन दिएका थिए । कतारले भने कुनै पनि देशको नागरीकलाई नपठाउने र आफ्नो कामलाई निरन्तरता दिन अनुरोध गरेको छ । साउदीले आफ्ना नागरिकको लगानी रहेका कम्पनीलाई बन्द गर्न दबाब दिएपछि यी कम्पनीहरुको भविष्य संकटमा परेको छ ।

युएई कम्पनीलाई बैंकले समेत ऋण दिन बन्द समेत गरेको छ । युएईका नागरिकको लागनीमा कतारमा कति कम्पनी छन् भन्ने खुलाइएको छैन । ‘यी कम्पनीहरु बन्द गर्नुपर्ने अवस्थाको जोखिममा पुगेका छन्,’ एक ब्यापारीक बिशेषज्ञले भनेका छन्, ‘यो कतार सरकारको कारण होइन, उनीहरुको आफ्नै सरकारले लिएको नीतिको कारणबाट सिर्जित भएको हो ।’ साउदी र युएई नागरीकबाट सञ्चालित कम्पनीहरु वन्दै हुनुपर्ने अवस्था आए ठुलो सख्यामा रहेका नेपालीको रोजगार पनि धरापमा पर्न जानेछ । ‘कम्पनी ब्यबस्थापन निकै तनावमा देखिन्छ,’ साउदी लगानीमा सञ्चालित एक कम्पनीका नेपाली म्यानेजर अरुण पुडासैनीले कान्तिपुरलाई भने, ‘यो कम्पनीमा ७ सय नेपाली मात्रै काम गर्छन् । मालिक रमजानमा साउदी गएपछि फर्केका छैनन् । यही हुन्छ भनेर अहिले नै भन्न सक्ने स्थिति छैन ।’

कतारी अर्थशास्त्री र अर्थ बिज्ञहरुले कतारको ब्यापारमा निर्भर साउदी र युएईका कम्पनीहरु घाटामा जान थालेको बताएका छन् । ‘जताको कम्पनी वन्द वा घाटामा परे पनि रोजगारी गुमाउने नेपालीले नै हो,’ कतारमा कार्यरत एक नेपाली ब्यबसायले भने, ‘यी देशवीचको कुटनीति संकटले हामीले रोजगारी गुमाउनु पर्ला भन्ने डर भयो ।’ युएई र साउदी लगानी कम्पनीले ती देशका सरकारी दवाव थेग्न नसकेर बन्दै गर्नुपरेमा ठुलो सख्याले रोजगारी गुमाउनुपर्ने उनको बुझाई छ । ‘अरुलाई कम्पनी वेचे त ठिकै हो । हामीलाई असर पर्दैन । वन्दै गर्छन् कि भन्ने चिन्ता छ,’ पुडासैनीले वताए ।

प्रकाशित : असार ५, २०७४ २०:४०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT