पशुपन्छीलाई अस्पताल

सदर चिडियाखाना
प्रशान्त माली

ललितपुर — सदर चिडियाखानामा ‘एनिमल हस्पिटल (पशु अस्पताल)’ छ । उक्त अस्पतालमा जनावर तथा पशुपन्छीलाई घाउचोट लाग्दा उपचार हुन्छ तर भर्ना गरेर उपचार गर्नुपर्‍यो भने त्यो सुविधा छैन ।

राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषले बिरामी परेका जनावर तथा पशुपन्छीको खुल्ला आकाशमुनि राखेर उपचार गर्न नपरोस् भनेर चिडियाखानाभित्रै ‘नर्सरी एन्ड क्वारेनटाइन फेसिलिटी’ को भवन निर्माण गरिरहेको छ । क्वारेनटाइनमा पशुपन्छीलाई भर्ना नै गरेर उपचार गर्न मिल्छ । चिडियाखानाबाहिर उद्धार गरेर ल्याइएका घाइते जनावरको पनि क्वारेनटाइनमा राखेर उपचार गर्न मिल्छ ।

अहिले बिरामी परेका जनावर तथा पशुपन्छीको उपचार कोषको कार्यालय परिसरभित्र बनाइएका खोरमा लथालिंग अवस्थामा छ । राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषका सहायक प्रशासक भेषबहादुर गुरुङले हाल चिडियाखानमा रहेको ‘एनिमल हस्पिटल’मा औषधि, उपचारका औजार र कर्मचारीमात्र बस्न मिल्ने बताए । ‘जनावरलाई अस्पतालभित्रै राखेर उपचार गर्न मिल्दैन,’ उनले भने, ‘क्वारेनटाइन भवन निर्माण भइसकेपछि जनावर तथा पशुपन्छीको उपचारमा केही राहत मिल्नेछ ।’

कोषका अनुसार चिडियाखानाको उत्तरपूर्वी कुनामा निर्माण गरिएको एकतले चार कोठाको क्वारेनटाइन भवन लगभग निर्माण सम्पन्न भई हस्तान्तारणको क्रममा छ । भवन निर्माणको ठेक्का प्रयास निर्माण सेवाले ६ महिनामा सम्पन्न गर्ने गरी २०७३ फागुन २३ मा भ्याटसहित ३३ लाख ७ हजार ३३ रुपैयाँमा सम्झौता भएको हो । अहिले चिडियाखानामा १५ वटा खोरमा बिरामी र चिडियाखाना बाहिरबाट उद्धार गरेर ल्याएका जनावर तथा पशुपन्छी छन् । एनिमल अस्पतालअगाडि बिरामी परेर ल्याइएका लाटो कोसेरो, हुचिल, चिल, चरी बाघ, कछुवालगायतको खुला आकाशमुनि उपचार भइरहेको छ । नजिकैको खोरमा उद्धार गरेर ल्याएका बाँदर, उल्लुलगायत छन् ।

त्यस्तै, चिडियाखानाभित्र जनावर तथा पशुपन्छीलाई भोजन तयार गर्ने ठाउँ ‘सेन्टर एनिमल किचेन’ को भवन पनि निर्माणाधीन अवस्थामा छ । पहिले किचेन भवन पुरानो अव्यवस्थित र भूकम्पले धराप भएकाले नयाँ भवन निर्माण गरिएको कोषले बताएको छ । कोषका अनुसार साढे दुई तले किचेन भवन निर्माणको ठेक्का दुर्जा बिल्डरसँग १ वर्षमा सम्पन्न गर्ने गरी २०७३ फागुन ३० मा १ करोड ८४ लाख ६१ हजार ६ सय ७८ रुपैयाँमा सम्झौता भइसकेको छ । कोषका सहायक प्रशासक गुरुङले पुरानो किचेन भवनमा दाना–आहारा, फलफूल र माछामासु गरी तीनथरी भोजनको व्यवस्था मिलाउन समस्या भएको बताए । ‘नयाँ निर्माणाधीन भवनबाट चारै वटा सेक्सनमा भोजन पठाउन पनि सजिलो छ,’ उनले भने, ‘दानाआहारामा मकै, चामल, गहुँ, धान, बदाम, चना, सख्खर पर्दछ ।’ उनले किचेनको नयाँ भवन निर्माण भइसकेपछि पुरानो किचेन भवनस्थलमा जनावरको खोर बनाइने बताए । ‘नयाँ भवन बनाइएको ठाउँमा निलगाई थियो,’ उनले भने, ‘भवन निर्माणको काम ४० प्रतिशत सम्पन्न भइसकेको छ ।’

भवन निर्माणको ठेक्का दुर्जा/ इन्फिनिटी/ बीएनएस जेभीले २०७४ साउन ११ मा ९ महिनामा सम्पन्न गर्ने गरी भ्याटसहित ४२ लाख ११ हजार रुपैयाँमा ठेक्का पाएको छ । १२ कोठे साढे एकतले कार्यालय भवन भने निर्माण सम्पन्न भई कर्मचारीसमेत व्यवस्थापन भइसकेको कोषले बताएको छ ।

 

प्रकाशित : भाद्र ८, २०७४ १०:०७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

रोकिएन बालुवा तस्करी

लीला श्रेष्ठ

भक्तपुर — जिल्लाको अधिकांश बालुवाखानी करिब साढे दुई वर्षयता बन्द छन् । अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले बालुवा खानीसम्बन्धी फाइल कब्जामा लिएको छ ।

खानी तथा भूगर्भ विभागले खानी सञ्चालनको स्वीकृति दिएको छैन । तैपनि अवैध रूपमा बालुवाको निकासी बढ्दो छ । भक्तपुर र काठमाडौंको सिमानामा पर्ने मनोहरा खोला, भूते खहरे, बेंसी, मनोहरा कुइँकेल गाउँ, भिखाटार, चाँगुनारायण नगरपालिका दुवाकोटस्थित नेपाल इन्जिनियरिङ कलेज आसपास, मूलआलीदेखि नीलबाराही क्षेत्रबाट अवैधरूपमा बालुवा निकाली निकासा गर्ने क्रम भने नरोकिएको स्थानीय बासिन्दा बताउँछन् ।

खानी बन्द भएको मौका छोपी व्यवसायीले नै अवैध व्यापार थालेको स्थानीयको भनाइ छ । ‘खानी खोल्दा जिल्ला समन्वय समितिलाई कर तिर्नुपथ्र्यो,’ चाँगुनारायण नगरपालिका–४ कुइँकेल गाउँकी देवकी कुइँकेलले भनिन्, ‘खानी बन्द भएपछि व्यापारीलाई फाइदा भएको छ, खहरे र मनोहरा खोलाको बालुवा निकालेर बेच्ने गरेको छ ।’ बालुवा चोरी निकासीका कारण मनोहरा कटान बढेको उनी बताउँछिन् ।
बालुवा खानी सञ्चालन नहुँदा जिल्ला समन्वय समिति (जिसस) भक्तपुरको राजस्व तीन आर्थिक वर्षदेखि गुमेको छ । यता बालुवा तस्करीलाई भने खानी बन्दले कुनै प्रभाव पारेको छैन । बालुवा तस्करीले भक्तपुरमा बालुवा निकाली मनोहरा खोला हुँदै काठमाडांै निकासा गर्ने गरेको स्थानीय बताउँछन् । राजनीतिक दल, जिसस, जिल्ला प्रशासन, प्रहरी लगायतकै संरक्षणमा बालुवाको तस्करी भइरहेको स्थानीय बताउँछन् । ‘भक्तपुर जिससले बालुवा खानी सञ्चालनमा अनुमति नदिए पनि तस्करीले बालुवा उत्खनन गरिरहेको छ,’ एक स्थानीय महिलाले भनिन् । यसरी खानी बन्द भएको अवस्थामा समेत खुला रूपमा अवैध व्यापार गर्नेलाई सम्बन्धित निकायको मौनताले थप बल पुगेको स्थानीय बताउँछन् । 
खानी बन्द भएको मौका छोपी खहरे खोलाको बालुवा निकालेको निहुँमा बालुवा तस्करीले भटाभट खानीबाट बालुवा झिकी बिक्री गरेको समेत उनीहरूको गुनासो छ । व्यापारिक प्रयोजनका लागि खोलाले बगाएर ल्याएको बालुवा समेत निकाल्न नपाइने जिससले जनाएको छ । यता जिसस भक्तपुरले भने बालुवा उत्खनन तथा निकासीका लागि स्वीकृति नदिइएको जनाएको छ । जिल्लाको अधिकांश खानी बन्द भएको र बिक्री–वितरणको हिसाबले खहरेको बालुवासमेत निकाल्न नपाइने जिसस भक्तपुरका संयोजक ध्रुवप्रसाद कोइरालाले बताए । 
नगरपालिका, जिसस स्थानीय जनप्रतिनिधिले सञ्चालन सुरु गरिसकेको अवस्थामा पनि समस्या उही रहनु दुर्भाग्य भएको स्थानयीयको गुनासो छ । यता नवनिर्वाचित जिसस प्रमुख नवराज गेलालले भने बालुवा चोरी निकासी भएको स्वीकार गर्दै तस्करी रोक्न जिसस एक्लैले नसक्ने र स्थानीय, जनप्रतिनिधि, जिल्ला प्रशासन, प्रहरी लगायतको रोहबरमा नीति तयार गरी अघि बढ्नुपर्ने बताए । 

प्रकाशित : भाद्र ८, २०७४ १०:०७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्