आफ्नै गढमा राजमो कमजोर

दुर्गा खनाल, भीम घिमिरे, प्रकाश बराल

गल्कोट (बागलुङ) — मुलुक संघीयतामा गइसक्दा पनि एकात्मक शासन प्रणाली चाहिन्छ भन्दै आन्दोलन गरिरहेको दल हो, राष्ट्रिय जनमोर्चा । राजनीतिक लाइनअनुसार यो दललाई केन्द्रीय तहको चुनावी प्रतिस्पर्धा सुहाउँदो पनि हो । तर, आफ्नै पकड क्षेत्र मानिएको जिल्लामा यस पटक राजमोको राजनीतिक लाइन र चुनावी प्रतिस्पर्धा विरोधाभासपूर्ण छ । प्रादेशिक संरचनाको विरोधी दल भए पनि राजमो प्रदेशसभाकै मात्र चुनावी प्रतिस्पर्धामा होमिएको छ ।

यो जिल्लाबाट राजमोले केन्द्रीय संसदका लागि भने उम्मेदवारी नै दिएको छैन । प्रदेशसभामा मात्र उम्मेदवारी छ । प्रदेशसभाका लागि क्षेत्र १ ‘ख’ मा कृष्ण थापा र क्षेत्र २ ‘ख’ मा टेकबहादुर घर्ती उम्मेदवार छन् । वामपन्थी गठबन्धनमा सामेल भएको राजमोले प्यूठानमा प्रतिनिधिसभाको एउटा उम्मेदवारी लिएर बागलुङमा प्रदेशसभामा मात्र तालमेल गरेको हो । अध्यक्ष चित्रबहादुर केसीले भने संघीयताविरोधी आन्दोलनकै निरन्तरतास्वरूप प्रादेशिक चुनावको प्रतिस्पर्धामा उत्रिएको बताए । ‘अहिले पनि संघीयताले मुलुकलाई थेग्न सक्दैन भन्ने हाम्रो निष्कर्ष छ,’ उनले भने, ‘यही कुरा भन्न पनि हामी प्रदेशको चुनाव लडेका हौं ।’ विगतमा जसरी संसदमा संघीयता ठीक छैन भनेर भनिएजस्तै प्रदेशमा पुगेर पनि त्यही अडान अघि सार्ने उनले बताए ।

दलको राजनीतिक लाइन संघीयताविरोधी भए पनि चुनावी प्रतिस्पर्धामा उत्रिएका उम्मेदवारले भने अन्य दलकै जस्तो विकासे आश्वासन दिएर भोट मागिरहेका छन् ।
‘मैले चुनाव जिते यो क्षेत्रका सबै गाउँमा यातायात विकास गर्नेछु, पर्यटन विकासका लागि पनि पहल हुनेछ,’ क्षेत्र १ ‘ख’ का उम्मेदवार थापाले भने, ‘प्रदेश संसद्मा पुगेर संघीयताको नकारात्मक विषय उठाउनेछु ।’

क्षेत्र २ ‘ख’ का उम्मेदवार टेकबहादुर घर्तीले भने पर्यटनको सम्भावना रहेको ढोरपाटनलगायत क्षेत्रको विकासका लागि उम्मेदवारी दिएको बताए । पार्टीका मूल एजेन्डा उठिरहे पनि आफ्नो ध्यान विकासमा केन्द्रित हुने उनले उल्लेख गरे । ‘पार्टीले एजेन्डा उठाइरहन्छ, जितेर गएपछि मैले यहाँका जनताको चाहनाअनुसार विकासका काम ल्याउँछु,’ उनले भने, ‘बागलुङ जिल्ला अझै पनि राजमोकै नेतृत्वमा चल्छ ।’

बागलुङ विगतमा राजमोको गढ थियो । अन्य दललाई यहाँ छिर्न मुस्किल थियो । वामपन्थी आन्दोलनको उर्बर क्षेत्र भएकाले धेरै नेताहरू यहीँबाट राष्ट्रिय राजनीतिमा स्थापित पनि भए । त्यसैले विगतका चुनावमा यस जिल्लामा अन्य दल राजमोसँग तालमेल गरेर अघि बढ्न खोज्थे । अर्थात् राजमो मुख्य तथा अन्य दल सहायक जस्ता हुन्थे ।

विगतको जस्तो अवस्था अहिले राजमोको छैन । आफ्नो पकड राख्ने जिल्लामा पनि क्रमश: खुम्चिँदै गएको छ । विगतमा एमाले राजमोसँग तालमेल गर्न बागलुङमा जोडिने गथ्र्याे । अहिले राजमो चाहिँ एमाले माओवादी गठबन्धनमा जोडिन पुगेको छ । बागलुङमा राजमो निर्णायक हुन्थ्यो, अहिले सहायक जस्तो छ । त्यसैले बागलुङमै उसले प्रतिनिधिसभाका लागि एक सिट पनि लिन सकेन । प्यूठानमा गठबन्धनबाट उम्मेदवारीको एक सिट पाएको भन्दै बागलुङमा प्रदेशसभा उम्मेदवारीमा मात्र चित्त बुझायो । पहिले आफ्नै बलमा चुनाव जित्ने उसको इतिहास अहिले अन्य वामपन्थी दलको टेकोमा अडिनुपर्ने अवस्थामा पुगेको छ ।

‘राष्ट्रिय दल बन्नका लागि चाहिने ३ प्रतिशत मत पाउन अहिले गाह्रो छ तर, हामीले गठबन्धनमा लिएको प्यूठान १ को प्रतिनिधिसभा र बागलुङका दुइटा प्रदेश सभा जित्छौं,’ जिल्ला अध्यक्ष अमर थापाले भने, ‘हामी कमजोरै भएका भने होइनौं, प्राविधिक रूपमा पछाडि परेका हौं ।’ राजनीतिमा कसका पछाडि कति मान्छे हिँडेभन्दा पनि सिद्धान्त र दर्शन ठूलो कुरा हुने अध्यक्ष केसीको धारणा छ । त्यसैले प्राविधिक रूपमा केही सानो जस्तो देखिए पनि पछि विस्तार हुन सक्ने उनले बताए । ‘भारतमा कुनै समय भारतीय जनता पार्टी ३ सिटको थियो, अहिले कत्रो भयो ?’ राजमो अध्यक्ष केसीले भने, ‘त्यसैले कुनै बेला सानो देखिएको पार्टी राजनीतिको बलमा पछि ठूलो हुन सक्छ । कसका पछि कति मान्छे छन् भन्ने महत्त्वपूर्ण होइन ।’

पार्टीका मुख्य नेता केसी आफैं प्रत्यक्ष चुनाव लड्न छाडेका छन् । २०५१ देखि ०६४ सम्मका तीनवटै चुनावमा उनले प्रत्यक्ष चुनाव लडे । ०५६ र ०६४ मा जिते पनि । त्यस्तै राजमोबाटै ०५६ मा परी थापाले चुनाव जितेका थिए । थापा अहिले पार्टीबाट बाहिरिइसकेका छन् । ०७० को चुनावबाट केसी पनि प्रत्यक्ष छाडेर समानुपातिकमा बस्न थालेका छन् । ०७४ को चुनावमा पनि केसी प्रत्यक्षमा उठ्न तयार भएनन् । समानुपातिक सूचीका उम्मेदवार छन् । त्यसैले उनी केही फुर्सदिला पनि छन् । धेरै सभा सम्मेलनमा जाँदैनन् । यस पटक चुनाव प्रचारमा पनि उनी उति हिँडेका भेटिएनन् ।

स्थानीय तह निर्वाचनमा जिल्लाको एउटा मात्र गाउँपालिकामा राजमोले प्रमुख पद जित्यो । वाम तालमेलका बीच २ स्थानमा उपप्रमुख हात पारेको छ । स्थानीय निर्वाचनमा ८ स्थान कांग्रेस, ६ स्थान एमाले र २ ठाउँ माओवादीले जिते ।

वामपन्थी गठबन्धनमा रहेका प्रमुख दुई दल एमाले र माओवादी केन्द्र चुनावपछि पार्टी एकता नै गर्ने अभियानमा छन् । अब धेरै दल आवश्यक नरहेको उनीहरूको निष्कर्ष छ । ठूला दलसमेत एकता प्रक्रियामा गइरहँदा खुम्चिँदै गएको यो दलले भने त्यतातर्फ केही सोचेको छैन । ‘चुनावसम्म मात्र हाम्रो तालमेल हो, पार्टी एकता गर्नेतर्फ हामीले सोचेका छैनांै,’ राजमो अध्यक्ष केसीले भने, ‘पार्टी एकता गर्नका लागि सिद्धान्त र व्यवहार मिल्नुपर्छ तर अहिले सबै कुरा मिल्ने अवस्था छैन ।’

गठबन्धनमा रहेकाले एमाले र माओवादीका नेताहरू राजमोको खस्कँदो प्रभावबारे टिप्पणी गर्न चाहन्नन् । बरु पार्टी एकीकरणको अभियानमा आउने सक्ने सम्भावना देख्छन् । मुलुकको मूल राजनीतिक लाइनभन्दा फरक रहेकाले उसको प्रभाव घटेको प्रतिस्पर्धी दल कांग्रेसको पनि बुझाइ छ । त्यसैले विगतमा जस्तो अहिले बागलुडमा राजमोबाट धेरै चुनौती खेप्नु नपर्ने उनीहरूको निष्कर्ष छ । ‘राष्ट्रिय एजेन्डाभन्दा फरक भएकाले उनीहरूको ठूलो प्रभाव छैन । हामीले धेरै चुनौती ठानेका छैनौं,’ कांग्रेस जिल्ला सभापति दीपेन्द्रबहादुर थापा भन्छन्, ‘कम्युनिस्ट उत्पादनको केन्द्र राजमो हो तर उसको पहिलेको जस्तो संगठन र कार्यकर्तामा उत्साह पनि छैन, त्यसैले हामीलाई सजिलो हँुदै गएको छ ।’

प्रकाशित : मंसिर ६, २०७४ ०७:०३
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

‘अब कुनै आन्दोलनमा जान्नँ’

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौं — तेस्रो मधेस आन्दोलनमा वीरगन्जको सीमावर्ती मैत्री पुलमा ६ महिनासम्म धर्ना दिनेमध्ये एक युवक थिए– १३ वर्षीय अजय गिरी । आफ्नो नाम पछाडि ‘क्रान्तिकारी’ झुन्ड्याएका उनी अहिले १५ वर्षका भए, बाराको कलैयास्थित एउटा होटलमा सहयोगीको काम गर्छन् ।

आन्दोलनका क्रममा प्रहरीको गोलीबाट जोगिए । अनगिन्ती अश्रुग्यास खाए । प्रहरीलाई पेट्रोल बम हान्दा उनको हातैमा पडकियो । रबरका गोलीहरू उनका शरीरमा पटकपटक बर्सिए । गरिबीका कारण पढाइबाट वञ्चित भएका, सानैमा बुबा बितेपछि श्रम गरेर परिवार पालिरहेका उनलाई अचेल आन्दोलनले होइन, जनताको एकताले देश बन्ने रहेछ भन्ने लाग्छ । प्रस्तुत छ– उनीसँग अखण्ड भण्डारी र लक्ष्मी साहले गरेको कुराकानी ।

 
तपाईंको नाम के हो ?
अजय गिरी ‘क्रान्तिकारी’ ।
नामै त्रान्तिकारी ?
हो, मेरो नाम राजेन्द्र महतो सरले ‘क्रान्तिकारी’ राखिदिनुभयो । हामी मैत्री पुलमा आन्दोलनमा गएका थियौं । त्यसपछि भेट्नुभयो महतो सर । अनि सरले भन्दिनुभयो– ‘तिमी क्रान्तिकारी ।’
तपाईंलाई मन पर्छ यो नाम ? 
मन पर्छ । 
क्रान्तिकारी भनेको के हो ?
क्रान्तिकारी भनेको देशको सेवाका लागि, विकासका लागि (लड्नु) हो । जसरी कि आन्दोलन भयो, मधेसका लागि । तर, हामीलाई थाहा थिएन कि पार्टीका लागि आन्दोलन गरिरहेका छौं । हामीले सोचिरहेका थियौं कि मधेसका लागि पार्टी आन्दोलन गरिरहेको छ । त्यही भएर त्यसमा हामी गयौं । कति कुटाइ खायौं । कति पिटाइ खायौं । पुलिसलाई कति हान्यौं । त्यसमा गोली लाग्न सक्थ्यो । 
‘क्रान्तिकारी’ शब्दको अर्थ त बुझिएन नि ?
आफ्नो देशमा कोही पीडित भयो, कोहीलाई पीडा भयो । देशमा त्यसलाई कोही पनि सहयोग दिएन भने त्योसँग मिलेर त्यसको काम गराउनु, त्यही हो क्रान्तिकारी । 
त्यसो भए तपाईं ‘क्रान्तिकारी’ हो कि ‘पीडित’ ? 
म त पीडितै हुँु । अहिले क्रान्तिकारी त छैन । त्यो बेला आन्दोलन थियो । हामीले खुबै आन्दोलन गर्‍यौं । मैले पाँच दिनसम्म आन्दोलनमा खाना खाएन । भोकै थियो । कति छाक मीठा (सख्खर) चिउरा खाएँ । धेरै दु:ख गरेको थिएँ, मधेस आन्दोलनमा । मधेस आन्दोलन बितेपछि कोही पनि चिन्दैन । माया पनि गर्दैन नेताहरू । 
 
 -  आन्दोलनपछि कोही पनि चिन्दैन, माया पनि गर्दैन नेताहरू । 
 -  पुलिसलाई हानेको पेट्रोल बम आफ्नै हातमा पड्कियो । 
 -  आँसुग्यास चल्दा चट्टीको बोरा भिजाएर पुलिसतिरै हान्थ्यौं । 
 -  नेताले भन्छ, त्यो पार्टी गलत छ, फेरि त्यहीलाई सपोर्ट गरिदिन्छ । 
 -  नेताहरू केही गर्दैन, फोकटमा मर्न लगाउँछ, काट्न लगाउँछ । 
 
कति वर्ष पुग्नुभयो ? 
१५ वर्ष । 
पढेको छ कि छैन ? 
पढेको त छैन । 
अक्षर चिन्नुहुन्छ ? 
हल्का चिन्छ । पत्रिका पढ्न जान्दैन । लेख्न सक्दैन । 
घरमा को–को हुनुहुन्छ ? 
म र आमा । म पाँच वर्षको हुँदा बुवा बित्नुभो । खोकी र दम रोगले । दिदी तीन जना । बहिनी एक जना । उनीहरूको बिहे भइसक्यो । 
आमा कहाँ बस्नुहुन्छ ?
काठमाडौं बहिनीको घरमा । 
तपाईं नि ? 
म होटेलमै बस्छु । घर टुट्यो (भत्कियो) । बर्खामा बाढ आएको थियो । त्यसैमा टुटिसक्यो । तीन/चार महिनापछि होटलबाट पैसा उठाएर घर बनाउँछु भन्ने सोच्दै छु । आमा होलीमा आउने भन्नुभएको छ । त्यतिन्जेलमा बनाउनु छ । 
कहिलेदेखि होटलमा काम गर्नुभएको ? 
म पाँच वर्षको हुँदादेखि नै होटलमा काम गर्छु । बुवा बितेपछि घर हेर्ने कोही भएन । आमालाई र बहिनीलाई पाल्नुपर्‍यो । त्यही भएर काम गर्न थालेको । पछि होटल साहुसँगै १७ हजार रुपैयाँ मागेर बहिनीको बिहे गरें । त्यो पैसा काम गरेर सधाएँ । तीन दिदीको बिहे बुवाले गर्नुभएको थियो । 
अहिलेसम्म कतिवटा होटलमा काम गर्नुभयो ? 
धेरै वटामा । कम्तीमा १०–१५ वटामा । सबभन्दा पहिलो बसपार्कको खसी बजारको होटलमा काम गरें । मिठाईको होटलमा पनि गरें । 
त्यहाँ के गर्नुहुन्थ्यो ? 
भाँडा माझ्थें । त्यहाँ दुई/तीन वर्ष काम गरें । पछि मन नलागेर छाडें । साहुले धेरै कराउँथे, हप्काउँथे । त्यहाँबाट छाडेर बजारको होटलमा काम गरें । फेरि त्यहाँ केही वर्ष काम गरेर छाडें । यस्तै यस्तै काम गरेर ‘लाइफ’ बढाइरहेको छु । 
मधेस आन्दोलनमा कसरी जानुभयो त ?
नेताहरूले भाषण गरिरहेको थियो, हाम्रो मधेसको माग जायज छ रे । किनकि पहाडको मान्छे हुन्छ नि, त्यो हामीलाई हेप्छ । पहाड र काठमाडौंमा हामीलाई गाली पनि दिन्छ । त्यही भएर जुन बेला आन्दोलन भइरहेको थियो, म १३ वर्षको थिएँ । ती सब कुरा सुनेर जोस, जाँगर चल्यो । त्यही बेला मैले होटलको सबै काम छोडिदिएँ । र, आन्दोलनमा होमिहालें । 
सुरुमा कहाँ जानुभयो ? 
कलैयामा आन्दोलन जुन भयो, त्यो क्रान्तिकारी आन्दोलन थियो । त्यसमा धेरै इँटापत्थर (ढुंगामुढा) चलिरहेको थियो । त्यही बेला पत्रकारको गाडी नेताहरूले जलाउने भनिरहेको थियो । तपाईंको कान्तिपुरलाई जलाउने कुरा गरिरहेको थियो । किनभने पत्रकारहरूले तराईको मान्छेको दु:ख छाप्दैन भनेर सुरुमै गाडी जलाउने योजना बनायो । तर गाडी जलाएन । खाली जलाउने मात्र सबैले भन्थे । पहाडको पत्रकारहरू आउँछन् अनि तराईको दु:ख छाप्दैन रे भनेर सबै भन्थे । यहाँको दु:ख काठमाडौंमा हेराउँदैन । त्यही भएर जनतालाई दु:ख हुन्थ्यो । त्यही भएर रिसाएको थियो पत्रकारसित । 
अनि के भयो ? 
जब क्रान्तिकारी आन्दोलन चलिरहेको थियो, त्यसमा ढुंगाहरू चलिरहेको थियो । त्यसपछि पुलिसहरूले हामीमाथि आँसुग्यास छोड्न थाल्यो । बन्दुकबाट ग्यास छोडदा हाम्रो आँखाबाट आँसु चुहिरहेको थियो । जसलाई पथ्र्यो त्यसले केही सेकेन्डका लागि केही देख्दैनथ्यो आँखाबाट । फेरि त्यही आन्दोलनमा मेरा साथी थियो, कलैयाको हिफाजत मियाँ । उसले गोली खायो । ऊ र म पनि पुलिसलाई ढुंगा हानिरहेका थियौं, यो कलैयाको कुरा हो । आँसुग्यास बेस्सरी चलेपछि छाडेर भागिहाल्थे । तर त्यही बेला साथी हिफाजत मियाँ पक्राइहाल्यो । त्यसको दाहिने हातमा गोली लाग्यो । त्यो भाग्न सकेन । लडिहाल्यो । त्यही बेला एउटा पुलिस आयो । गोली हान्यो । त्यसपछि हामी वीरगन्जको मैत्री पुलमा गयौं, भाषण गर्न । त्यहाँ धेरै मिहिनेत गरें । धेरै कुटाइ, पिटाइ पनि खाएँ । पूरै ६ महिना बसें । 
त्यहाँ कति जना धर्नामा हुन्थे ? 
सुरु–सुरुमा त थुप्रै हुन्थ्यो । त्यसपछि पाँच सय, हजार भयो । जब आन्दोलन कम भयो, कात्तिकमा मान्छे पनि कम भयो, २० जना २५ जना हुन्थ्यो । जुन दिन नाका खुल्यो, ट्रक खुल्यो, त्यो दिन म पनि त्यहीं थिएँ । 
त्यहाँ पुलिसले गोली हान्ने, कुट्ने, पिट्ने गथ्र्यो कि गर्दैन थियो ?
गर्‍यो नि । त्यो बेला इन्डियामा भोट भइरहेको थियो । जब हामी सुतिरहेका थियौं, पुलिस ढुका लागेर (गौंडा कुरेर) बस्थ्यो । जब सुत्थ्यौं, आएर कुट्थे । मेरो घुँडामा कुट्यो । कुटाइ खाएपछि हामी ढुंगा चलाउँथ्यौं । प्रहरीलाई लखेटदै भगाइदिन्थ्यौं । प्रहरीलाई थाना (चौकी) सम्म पुर्‍याउँथ्यौं । त्यस्तै बेला प्रहरीले गोली फायर गरेको थियो । त्यही बेला गोली आशिषकुमार रामलाई लागेको थियो । रक्सौलको आशिष मर्‍यो । त्यो गोली मलाई नै लाग्ने थियो । त्यो बखतमा म मर्थें । तर संयोगले जोगिएँ । गोली फायर गरेपछि म भुइँमा सुतिहालें । 
भुइँमा सुत्न कसरी सिक्नुभयो ? 
टीभीमा हेरेर सिकेको थिएँ । विचरा आशिष मर्‍यो । ऊ मेरो मिल्ने साथी थियो । उसको फोटो भन्सारमा अहिले पनि तपाईं गएर देख्न सक्नुहुन्छ । त्यसबेला मैले पुलिसमाथि पेट्रोल बम हान्दा मेरो हात जलेको छ । पुलिसलाई हानेको तर आफ्नै हातमा पड्कियो । उपचार गरें । निको भयो । 
आन्दोलनमा अरू के–के भयो ?
आँसुग्यास धेरै खाएँ । सुरुको आन्दोलनमा कलैयामा त आँसुग्यास चल्दा चट्टीको बोरा भिजाएर पुलिसलाई हान्थ्यौं । पुलिस भाग्थ्यो । पुलिसलाई चोट लागेपछि आ म:म भन्दै भाग्थे । भारतले नाकाबन्दी लगाएको थियो । (एक दिन) मैत्री पलमा तेल ल्याइरहेको थियो, मैले रोक्यो । भन्यो कि– किन तेल बेच्छौ ? न बेच्नुस् । हाम्रो तराईको माग माग्नु छ । उनीहरूले भन्यो– तँ धेरै बोल्छ ? तलाई पेट्रोल छरेर आगो लगाइदिन्छौं । 
तपाईंले के जवाफ दिनुभयो ? 
केही भन्न सकिनँ, जलाइदिनै के बेर ? डराएँ । चुप लागें । 
आन्दोलन अहिले सम्झिँदा कस्तो लाग्छ ? 
त्यो त एउटा काल थियो, तराईको र पहाडको मान्छेका लागि । नेताहरू कम राजनीति खेल्छ र । नेताले भन्छन्– त्यो पार्टी गलत छ, फेरि त्यहीलाई सपोर्ट गरिदिन्छ, हामीसित सपोर्ट गराएर त्यही पार्टीमा घुसाइदिन्छ । कार्यकर्ता भिडाएर जे पनि गरिदिन्छ, फेरि त्यही पार्टीलाई सपोर्ट गरिदिन्छ । यस्तो त हुन्छ नेपालको राजनीति । 
त्यो बाटो ठीकै थियो त ? 
हाम्रो देश जति सानो छ नि, हैन, यदि हामी जनता मिल्यो भने देश स्वर्ग बन्छ । म धनी भयो भने नेपालको जीवन सुधार्न सक्छु । हामी पहाड र तराईको सबै मिल्यो भने त्यो देश राम्रो हुन्छ । गाउँ–गाउँमा विकास हुन्छ । सडक बन्छ । गाडी पल्टिँदैन । काठमाडौं जाने बेलामा कम जाम लाग्छ ? एउटा–दुईवटा बाटो छ । त्यसैमा ७५ जिल्लाकै गाडी कोचिएको हुन्छ । पूर्वको सिरहा, झापा, मोरङ, सुनसरी, सप्तरी, धनुषा, सर्लाही, रौतहट, बारा, पर्सा, पश्चिम दाङ जाने गाडी यति घातक छ कि एउटा बस नै पल्टिहाल्यो– मधेस आन्दोलनका क्रममा । त्यो भयो, बित्यो । हामी चाहन्छौं, कि सबै मिलेर बसौं । आपस–आपसमा झगडा नहोस् । आफ्नो–आफ्नो जीवन सबै सुरक्षाले धानौं ।
मधेस आन्दोलनले के दियो ? के पाइएको ठान्नुहुन्छ ? 
त्यही एउटा पायौं– देशभक्ति । ८ वटा जिल्लाको २ नम्बर प्रदेश दियो । नेताहरूलाई चाहिँ के दियो, थाहा छैन । हामी त्यो बेला घर पनि गएनौं । ६ महिनासम्म पिटायौं । त्यो फाँवमा (बेकार) गयो । अहिले नेताहरूसित बोल्न जान्छौं त कोही बोल्दैनन् हामीसित । 
६ महिनासम्म आन्दोलनमा जाँदा तपाईंलाई घाटा भयो कि नाफा ? 
कम्तीमा २५ हजार घाटा लाग्यो । होटलमा काम गरेको भए कमाइ हुन्थ्यो । 
अब फेरि आन्दोलन भयो भने जानुहुन्छ ? 
जाँदिनँ । 
किन ?
किनकि, ती नेताहरू केही गर्दैन, कोही मान्छेलाई । खालि फोकट (बेकारमा) मर्न लगाउँछ । काट्न लगाउँछ । 
मधेस आन्दोलनको त्यो बेलाको माग के थियो, थाहा छ ? 
मधेसका लागि शासन, प्रशासन, स्रोत, संघीय प्रदेशको राजधानी । जस्तै– वीरगन्जमा राजधानी भयो भने तराईको जनतालाई सजिलो हुन्छ । तराईको मान्छे काठमाडौंमा कम गयो भने त्यो रोडमा चाप पनि कम हुन्छ । रोड खाली हुन्छ । काठमाडौं जान जिपबाट ६ घण्टा लाग्छ । बसबाट रातभर । जाममा फस्दै–फस्दै जानुपर्छ । दु:ख हुन्छ । थकाइ लाग्छ । 
तपाईं आन्दोलनमा बुझेर जानुभएको थियो कि नबुझी ? 
त्यही बुझेर गएको थिएँ कि तराई मधेसको जनता पीडित छ । पहाडको नेताहरूले (त्यो कुरा) बुझ्दैनथ्यो । तर त्यो हाम्रो सोच गलत थियो । अब मलाई कुनै पार्टीसित मतलब हुँदैन । पार्टीका मान्छेहरू गरिबका लागि केही गर्दैन । 
चुनाव हुन गइरहेको छ, कस्तो लागेको छ ?
राम्रो लागिरहेको छ । मैले त सोच्छु कि मासु, दारु नखाएर भोट दिऊँ । नेताहरूले पाँच/छ सय पैसा, मासु दारु, दिन्छ । भोट लिन्छ । केही गर्दैन । पैसा लिने त्यो जनताले पनि सोच्दैन कि किन मासु, दारु, पैसा लिएर भोट दिने ? गएको स्थानीय तहको ‘मुखिया’ को भोटमा मासु, दारु खाएर भोट दिएको हेरेको छु । म नेता भएर कसैलाई पैसा दिएर भोट लिन्छु भने किन विकास गर्छु भन्ने सोच हुन्छ । न नेताले पैसा दिऊन्, न जनताले नेतासित भोटका लागि पैसा लिऊन् भने मेरो सोच छ ।
हस्, तपाईंलाई धन्यवाद । 
धन्यवाद । जय मधेस । जय नेपाल ।

प्रकाशित : मंसिर ६, २०७४ ०७:०३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT