बीआरआईमा नेपालको सकस

विद्युत् उत्पादन, रेलमार्ग, प्रसारण लाइन, कृषि र खानेपानी परियोजनामा चीनको लगानी ल्याउने गरी छलफल
बूढीगण्डकी सम्झौता रद्दपछि बाहिरिन थाल्यो चिनियाँ असन्तुष्टि
चन्द्रशेखर अधिकारी

काठमाडौं — चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङको महत्वाकांक्षी परियोजना बेल्ट एन्ड रोड इनिसियटिभ्स (बीआरआई) मा नेपालका कस्ताकस्ता परियोजना अघि बढाउने भन्ने विषयमा अर्थ र परराष्ट्र मन्त्रालय टुंगोमा पुग्न सकेका छैनन् ।

नेपालले सम्भावित पाँच ठूला परियोजनाबारे छलफल अघि बढाए पनि चिनियाँ पक्ष पछिल्लो समय हच्किएका कारण टुंगोमा पुग्न समस्या भएको अधिकारीहरूले जनाएका छन् । सम्भावित परियोजनाबारे एक/दुई बैठक भए पनि निचोड निकाल्ने विषयमा गम्भीर छलफल हुन सकेको छैन । अधिकारीहरू भन्छन्, ‘सबैमा एक प्रकारको त्रास र आशको भाव देखिन्छ ।’

१२ सय मेगावाटको जलाशययुक्त बूढीगण्डकी परियोजना चिनियाँ कम्पनी गेजुबालाई दिने अघिल्लो सरकारको निर्णय वर्तमान सरकारले बदर गरिदिएपछि चिनियाँ कूटनीतिज्ञहरूले असन्तुष्टि व्यक्त गरिरहेका छन् । परराष्ट्र अधिकारीका अनुसार त्यसैले नेपाली अधिकारीमा मनोवैज्ञानिक त्रास उत्पन्न गराएको छ । ‘हामी सबैमा मनोवैज्ञानिक दबाब छ । हामीले गर्न नखोजेका होइनौं,’ परराष्ट्रका एक उच्च अधिकारीले भने, ‘कतै परियोजना फेरि बूढीगण्डकीजस्तो हुने त होइन भन्ने पनि छ । कतै करिअर नै दाउमा लाग्ने त होइन भन्ने पनि छ । किन जोखिम मोल्ने भन्दै कतिपय विषय अघि बढ्न नसकेको हो ।’ उनीहरूले कस्तो जोखिम भन्ने खुलाउन चाहेनन् । राजनीतिक नेतृत्व नै स्पष्ट नभएकाले कर्मचारी अलमलमा परेका हुन् । 

यद्यपि, नेपालले आफ्नातर्फबाट विभिन्न परियोजना अघि बढाएको दाबी अधिकारीहरूको छ । नेपालले विद्युत उत्पादन, रेलमार्ग, प्रसारण लाइन, कृषि, खानेपानीलगायत क्षेत्रमा चीनको लगानी ल्याउने गरी तयारी अघि बढाएको जनाइएको छ । छलफल भए पनि त्यसले अन्तिम रूप पाउन नसकेको अधिकारीहरूले बताए । ‘बीआरआईअन्तर्गत धेरै परियोजना पाइपलाइनमा छन्,’ अर्थसचिव शंकर अधिकारीले भने, ‘रेलमार्ग, सडक, विद्युत प्रसारण लाइन, सिँचाइ, आधुनिक कृषि र खानेपानीजस्ता विषयहरू अहिले छलफलमा छन् । छिट्टै अन्तिम रूप पाउनेछन् ।’ चिनियाँ पक्षले सकारात्मक तवरले कुरा गरिरहेको भन्दै उनले बाहिर भएका चर्चाबारे आफूलाई थाहा नभएको बताए । ‘बूढीगण्डकीको विषयमा केही असन्तुष्टि ब्यक्त भएको भन्ने मैले पनि पढें तर आफैंलाई त्यो विषयमा जानकारी छैन । हाम्रो छलफल चलिरहेको छ,’ अधिकारीले भने ।

बीआरआईका लागि चीनको केरुङदेखि काठमाडौं, पोखरा हुँदै लुम्बिनीसम्मको रेलमार्ग, केरुङदेखि गल्छीसम्मको विद्युत् प्रसारण लाइन तथा सुनसरीमा सिँचाइ व्यवस्थाबारे छलफल अघि बढेका छन् । यसअलावा तराईमा आधुनिक कृषि, सहरी क्षेत्रमा खानेपानी व्यवस्थापनलगायत विषयमा पनि छलफल भएको छ । यसमा छिट्टै निर्णय हुने अधिकारीहरूले बताए । नेपाल र चीनबीच हस्ताक्षर भएको ओबीओआर सम्झौता कार्यान्वयन गर्न बनेको स्टेयरिङ कमिटीको आयोजना विकास र सहजीकरण समितिमा विभिन्न परियोजनामा छलफल भएर पाँच परियोजना अघि बढाउने गरी काम थालिएको जनाउँदै सचिव अधिकारीले भने, ‘परियोजनाको विषयमा विभिन्न चरणमा छलफलहरू भइरहेका छन् ।’ अर्थ, भौतिक विकास तथा यातायात, ऊर्जा, सहरी विकास, सिँचाइ, कृषिलगायत मन्त्रालयका अधिकारी उपस्थितिमा नै त्यस्ता परियोजना छलफल भएका हुन् ।

मुलुकको प्राथमिकता र आवश्यकताको आधार तय गरेर परियोजना अघि बढाइने जनाइएको छ । यसअघि सरकारले गरेको सम्झौता नै कार्यान्वयन नहुने गरी अघि बढेपछि अन्य कार्यक्रममा चिनिया पक्ष पछि हट्न सक्ने अधिकारीहरूको धारणा छ । यो विषयमा परराष्ट्र प्रवक्ता भरतराज पौड्यालले अहिले बोल्नैपर्ने गरी परियोजनामा त्यस्तो विकास भएको आफूलाई जानकारी नभएको बताए । ‘छलफलकै क्रममा भएकाले केही विषय निर्वाचनपछि मात्र भन्न सकिन्छ,’ पौड्यालले कान्तिपुरसँग भने । 

चिनियाँ असन्तुष्टि बाहिरिन थाल्यो

चीनसँग सम्झौता भएर अघि बढ्ने भनिएको परियोजना बीचमै रद्द भएपछि नेपालको नेतृत्वको विश्वसनीयतामा चिनियाँ पक्षले प्रश्न उठाउँदै कूटनीतिक असन्तुष्टिसमेत प्रकट गरेको छ । ‘बूढीगण्डकीको सम्झौतापछि सबै पक्ष निकै डराएका छन् । के गर्ने के नगर्ने अन्योल छ,’ एक अधिकारीले भने, ‘हामी मात्र होइन, चिनियाँ पक्ष झन् झस्केको छ । सम्झौता हुन्छ, कायान्वयनमा जाने बेला एकपक्षीय रूपमा रद्द गर्छौं, कसरी काम अघि बढ्छ ?’ सबैजसो भेटमा चिनियाँ पक्षले सोधिहाल्ने प्रश्न हुन्, ‘किन नेपालले दियो ? किन रद्द गर्‍यो ? यसले राष्ट्रको विश्वसनियता के हुन्छ ? कुन आधारमा नयाँ परियोजना सम्झौता हामीले अब गर्ने ? हाम्रा लगानीकर्तालाई के भनेर विश्वास दिलाउने ? कुन आधारमा अब सम्वन्धलाई अघि बढाउने हामी दोधारमा छौं । नेपालले के चाहेको बुझ्नै सकिएन ।’

यस्तो विषय उनीहरूले कूटनीतिज्ञ, राजनीतिज्ञ, पत्रकार सबैलाई राख्ने गरेका छन् । ‘बूढीगण्डकीको सम्झौता रद्द गर्दा न नेपाली कांग्रेसलाई निर्वाचनमा फाइदा पुग्छ न त यसले चीनसँगको सम्झौता थप मजबुद हुन्छ तर किन गर्‍यो भन्ने बुझ्नै सकिएन,’ एक चिनियाँ अधिकारीले भने । चिनियाँ पक्षले परराष्ट्र र अर्थका अधिकारीलाई लगातार भन्न थालेका छन्, ‘कुन विश्वासमा हामीले नेपालमा काम गर्ने ? नेपाली के चाहन्छन्, हामीले बुझ्न सकेनौं ।’ चिनियाँ पक्षको असन्तुष्टि रहेको भए पनि केही काम अघि बढेको अधिकारीहरूले बताए ।

प्रकाशित : मंसिर २१, २०७४ ११:२१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

मतदान र सेलेब्रिटी

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौं — मलाई मतदानजस्तो मौलिक अधिकार प्रयोग गर्ने संयोग नै जुरेन । स्थानीय निर्वाचनमा पनि फिल्मकै काममा व्यस्त थिएँ । अहिले त झन मुस्ताङमा छु । जनताले जनताको हितका लागि उम्मेदवार छनोट गर्ने प्रणाली हो– निर्वाचन ।


दयाहाङ राई, अभिनेता 
कलाकारको हैसियतले पनि देशको जिम्मेवार नागरिक हुनुपर्ने हो । मनमा चुकचुक लागेको छ । साथीहरू भोट हाल्न भोजपुर पुगिसकेका छन् । बोरिङ अनुभव गरेको छु । कलाकारले चाहेर पनि समय म्यानेज गर्न सक्दो रहेनछ भन्ने अहिले अनुभव गरेको छु । तर, आफू पुग्न नसके पनि भोजपुरबासीलाई देशको विकास गर्ने जो छ, उसैलाई भोट दिन अनुरोध गर्छु । देशको मुहार कस्तो बनाउने हो, हाम्रो एक भोटले निर्धारण गर्छ ।

दीपाश्री निरौला, निर्देशक 
स्थानीय निर्वाचनको बेला म फिल्म सुटिङमा व्यस्त थिएँ । त्यो बेला चाहना हुँदाहँुदै पनि भोट हाल्न विराटनगर पाएकी थिइनँ । आफ्नै स्थानको नेता चुन्न जान नपाउँदा कताकति दु:ख लाग्नु स्वाभाविकै थियो । अहिले भने व्यस्त हुँदाहँुदै पनि प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभाको चुनावमा चाहिँ जसरी पनि मतदान गर्न जाने सोचमा छु । यसका लागि बुधबारै विराटनगर जान्छु । मोरङको क्षेत्र नम्बर १ मा परेको छ मेरो मतदान केन्द्र । मन परेका, देशका लागि केही गर्ने योजना भएका उम्मेदवालाई भोट दिन्छु । आफ्ना लागि होइन, देशका लागि काम नेता नभएर देश उँभो लाग्न नसकेको हो । काम गर्ने मान्छे भए भने देश विकासमा समय लाग्दैन । 

मदनगोपाल, गायक
भोट हाल्न भनेर मलाई अहिलेसम्म कुनै नेता र आफन्तले बोलाएका छैनन् । तर, यो भनिरहँदा आफू भाउ खोजेर चुप लाग्ने बेला पनि होइन । निर्वाचनजस्तो महत्त्वपूर्ण क्षण उम्मेदवारका लागि मात्रै होइन जनताका लागि पनि हो । हरेक सचेत नागरिकले विवेक पुर्‍याएर मतदानको प्रयोग गर्नुपर्छ । निर्वाचनमा हरेक मतको महत्त्व हुन्छ । म आफैँ यसको भुक्तभोगी हुँ । कलेज पढ्दा स्वतन्त्र विद्यार्थी युनियनको सदस्यमा चुनाव लडेर भारी मतले विजय भएको अनुभव छ मसँग । त्यही बेलादेखि मलाई मतदान भन्ने कुरो अमूल्य रहेको बोध भएको हो । म बुधबार विराटनगर जाँदै छु । मोरङको क्षेत्र नम्बर २ मा गई बिहीबार योग्य उम्मेदवारलाई भोट हाल्छु । 

निशा देशार, गायिका
मेरो मतदान केन्द्र ललितपुरको क्षेत्र नम्बर १ हो । तर, नजिक हुँदाहँुदै पनि मतदाता लिन जान बल्लबल्ल भ्याएँ । स्थानीय तहको निर्वाचनमा मेरो नाम सोलुखुम्बुको मतदाता सूचीमा परेको रहेछ, विवाह उतै गरेकाले । पछि यतै सारेँ, सजिलो हुन्छ भनेर । मतदान गर्नु भनेको जनताले राज्यप्रतिको दायित्व निर्वाह गर्नु हो । कलाकार भएकाले हामीलाई देशको झन् माया हुने नै भयो । हाम्रो एक भोटले देश विकासमा इँटाको काम गर्न सक्छ । त्यसैले अल्छी नमानी मतदान अधिकार प्रयोग गर्नु सचेत नागरिकको परम कर्तव्य हो । भोट यसमा हाल्नु उसमा हाल्नु भनेर अनुरोध गर्ने धेरै हुन्छन् । तर, मनले खाएका उम्मेदवारलाई भोट हाल्नुपर्छ । 

रामजी खाँड, गायक
मतदाता नामावली संकलन गर्ने बेला फोटो खिच्नुपर्दो रहेछ । एक दिन त समय मिलाएर पुगेँ पनि । तर, लाइन लामै देखेपछि दिक्क लागेर फर्केको थिएँ । पछि जाउँला भन्दाभन्दै समय घर्किएछ । अनि म पनि गीत गाउनमै व्यस्त रहेँ । उति बेला अल्छी गर्दा अहिले मनमा चूकचूक भएको छ । मतदाता परिचयपत्र बनाउन कुनै पनि नागरिक अल्छी मान्नु हुन्न रहेछ । सबैले मतदानको अधिकार सदुपयोग गरेका छन् । मेरो गाउँघर (स्याङ्जा) मा त दसैं नै आएजस्तो भएको छ । स्थानीय निर्वाचनमा मतदाता नामावलीमा नाम नभए पनि गाउँ पुगेर चुनावी माहोलमा सरिक भएको थिएँ । यो पटक त्यो संयोग पनि जुरेन । काठमाडौं बसेर दुखेसो मनाउनुपरेको छ । 

रेखा थापा, अभिनेत्री
स्थानीय तहको निर्वाचनमा जुन चार्म थियो, प्रतिनिधि र प्रदेशसभाको निर्वाचनमा मलाई त्यस्तो खासै लागेको छैन । उस बेला मतदान गर्न लाइनमा बस्दा धेरैले ‘तपाईंले किन उम्मेदवारी नदिएको’ भनेर सोधेका थिए । यो पटक पनि उस्तै प्रश्नको सामना गर्नुपर्ने सम्भावना छ । काठमाडौंको मेरो घर चाबहिलको पशुपति क्याम्पसकै कम्पाउन्डसँग जोडिएको छ । मतदान गर्न बिहीबार बिहानै आफ्नो केन्द्रमा जान्छु । अनि दिनभरि घरको छतमा बसेर रमाइलो हेर्नुपर्ला । सबै सचेत नागरिकले के भुल्नु हुन्न भने, खास गरी युवाहरूले, विवेक पुर्‍याई उचित पार्टी र नेताका पक्षमा मतदान गर्नुपर्छ । 

शम्भुजित बाँस्कोटा, संगीतकार
मेरी ९६ वर्षकी हुनुहुन्छ । बिहीबार उहाँलाई लिएर म साढे एघार बजेतिर महाराजगन्जस्थित मतदान केन्द्रमा पुग्ने सोचमा छु । हामी कलाकारको गौरव भनेको देशको समृद्धि हो । बाहिर जाँदा कुनै 
विदेशीले ‘तेरो देशको सौन्र्दय के हो ?’ भनेर सोध्दा खालि प्राकृतिक स्रोत भने चिनाउनुपर्छ । यहाँको राजनीतिक व्यवस्था र भौतिक समृद्धिको विषयमा खुलेर भन्न गाह्रो पर्छ । अबचाहिँ यस्तो स्थिति नरहिदिए हुन्थ्यो भन्ने लागेको छ । जनताको समेत शिर ठाडो बनाउने भनेको देशका नेतृत्वकर्ताले नै हो । त्यसैले आफ्नो मत खेर नजाने गरी मतदान गर्नुपर्छ । 

शारदा चित्रकार, कलाकार
मेरो मतदान केन्द्र ललितपुरको पुलचोकनजिकै परेको छ । स्थानीय निर्वाचनमा मेरा श्रीमान् र मैले जावलाखेलबाट गफ गर्दै गएर मतदान गरेका थियौं । म ७५ वर्ष पुगेकीले होला, धेरैले माया र सम्मान गरेर ‘हजुर पहिला भोट दिनुस्’ भन्दै हामीलाई अघि लगाएका थिए । मलाई चाहिँ मतदानको रमाइलो हेर्नु थियो, त्यसैले अन्तिमअन्तिम मात्रै मत खसालेकी थिएँ । यो पटक भने त्यति अबेरसम्म बस्दिनँ होला । अलि चिसो छ । घाम छँदै मतदान केन्द्र पुगेर घाम नअस्ताउँदै घर फर्किनुपर्ला । स्वाभिमानी नेतालाई भोट दिन्छु । किनकि देश रहे मात्रै हामी पनि रहने हौं । 

रमेशरञ्जन झा, रंगकर्मी
मतदान गर्न काठमाडौंबाट दुई दिनअघि घर (धनुषा) आइपुगेको छु । मेरो नाम औरही गाउँपालिका–२ को मतदान केन्द्रमा परेको छ । बिहीबार बिहानै परिवारका सबैलाई लिएर भोट हाल्न जाने योजनामा छु । यस पटकको निर्वाचनको माहोल अत्यन्त शान्त र सभ्य छ । अझ एजेन्डाकै कुरा गर्ने हो भने अहिले विकासका विषय मूल मुद्दा बनेका छन् । यो सकारात्मक पक्ष हो । हामी जनताले चाहेको पनि विकासै हो । अति राजनीतिक उतारचढावले गर्दा देश तलतल गइरहेको छ । प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभाको चुनावपछि देशको भविष्य पक्कै उज्ज्वल हुन्छ । 

नरहरि प्रेमी, गायक
प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभाको निर्वाचनमा देश रंगिएको छ । देश र जनताका लागि ऐतिहासिक अवसर हो यो । यस्तो मूल्यवान् क्षणमा सचेत नागरिकको हैसियतले मैले आफूलाई थप जिम्मेवार भएको महसुस गरेको छु । 
त्यसैले भोट हाल्न बुधबारै नवलपरासी जाँदै छु । बर्दघाट नगरपालिका–१३ मा मेरो मतदान केन्द्र 
पर्छ । स्थानीय तहको निर्वाचनमा कार्यक्रमको सिलसिलामा म देशबाहिर थिएँ । यसपालि राम्रा नेता चुन्ने सोच बनाएको छु । 
जसले देशको समृद्धि चाहन्छ उसैलाई मेरो मत जान्छ ।

प्रकाशित : मंसिर २१, २०७४ ११:२१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT