फुकेन अध्यादेशको ‘गाँठो’

राष्ट्रपति थप परामर्शमा
माओवादी केन्द्र पनि एकल संक्रमणीयमा नरम 
सरकार प्रदेश प्रमुख र अस्थायी राजधानी तोक्ने तयारीमा
कुलचन्द्र न्यौपाने

काठमाडौँ — प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवासहित कांग्रेस नेताहरूले राष्ट्रिय सभा निर्वाचनसम्बन्धी अध्यादेश ‘होल्ड’ गरिराखेको प्रति प्रश्न उठाइरहेका बेला राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले दलहरूको सहमतिबिना जारी नगर्ने संकेत दिएकी छन् ।

राष्ट्रिय सभाको निर्वाचन एकल संक्रमणीय कि बहुमतीय भन्ने मुद्दामा अध्यादेश विवादमा तानिएपछि राष्ट्रपति दलहरूसँगको परामर्श लम्ब्याउन लागेकी हुन्।

Yamaha

‘विवादमा परेपछि राष्ट्रपतिले दलहरूकै सहमतिबेगर अध्यादेश जारी नगर्ने सन्देश दिनुभएको छ,’ राष्ट्रपति कार्यालय स्रोतले भन्यो। राष्ट्रपतिका प्रेस सल्लाहकार माधव शर्माले भने अध्यादेशमा राष्ट्रपतिले सहमतिका लागि राजनीतिक परामर्श लिने क्रम जारी राखेको बताए। उनका अनुसार राष्ट्रपतिले आइतबार संघीय समाजवादी फोरम नेपालका नेताहरूसंँग परामर्श लिँदैछिन्। त्यसपछि राष्ट्रिय जनता पार्टीसँग परामर्श लिने राष्ट्रपतिको योजना छ।

हिजो (शुक्रबार) कुरा गर्दा राष्ट्रपतिजी कन्भिन्स हुनुभएको हो। तर, अहिलेसम्म अध्यादेशलाई स्वीकृत गर्नुभएको छैन, हामीसँग थप परामर्श र सल्लाह गर्ने कुरा गर्नुभएको थिएन। तर, कसलाई पर्खिरहनुभएको छ, बुझ्न सकिएन : पौडेल

कांग्रेस नेताहरूले भने राष्ट्रपतिले शनिबारै अध्यादेश जारी गर्ने सन्देश शुक्रबार आफूहरूसँगको छलफलमा दिएको दाबी गरे। राष्ट्रपतिले थप परामर्शका नाममा ‘डेडलक’ लम्ब्याउन खोजेको उनीहरूको आरोप छ।

अध्यादेशको ‘गाँठो’ फुकाउन प्रधानमन्त्री देउवाले शुक्रबार बोलाएको सर्वदलीय बैठकले सहमति जुटाउन नसकेपछि राष्ट्रपति भण्डारीले प्रधानमन्त्रीसहित कांग्रेस नेताहरूसंँग शीतल निवासमा करिब एक घण्टा छलफल गरेकी थिइन्। कांग्रेस वरिष्ठ नेता रामचन्द्र पौडेलका अनुसार शुक्रबारको छलफलमा राष्ट्रपतिले तत्कालै अध्यादेश जारी गर्ने संकेत आफूहरूलाई दिएको बताए।

‘हिजो (शुक्रबार) कुरा गर्दा राष्ट्रपतिज्यू कन्भिन्स हुनुभएको हो। तर, अहिलेसम्म अध्यादेशलाई स्वीकृत गर्नुभएको छैन,’ नेता पौडेलले भने, ‘उहाँले हामीसंँग थप परामर्श गर्ने कुरा पनि गर्नुभएन, सल्लाह गर्नुपर्छ पनि भन्नुभएन। हामीले राष्ट्रपतिको संवैधानिक भूमिका र अध्यादेशका प्रावधानबारे प्रस्ट पारेका थियौं, तर, कसलाई पर्खिरहनुभएको छ, बुझ्न सकिएन।’

संविधानको धारा ६६ को उपधारा २ अनुसार राष्ट्रपतिले आफ्नो अधिकार र कर्तव्य पालना गर्दा संविधान र संघीय कानुनबमोजिम कुनै निकाय वा पदाधिकारीको सिफारिसमा गरिने भनी किटानीसाथ व्यवस्था भएको कार्यबाहेक राष्ट्रपतिबाट सम्पादन गरिने अन्य जुनसुकै कार्य मन्त्रिपरिषदको सिफारिस र सम्मतिबाट हुनेछ भन्ने उल्लेख छ। कांग्रेसले संविधानले निर्दिष्ट गरेको यो व्यवस्थाविपरीत राष्ट्रपतिले दुई महिनादेखि अध्यादेश अडकाएर राखेको आरोप लगाउँदै आएको छ। अध्यादेश अडकाउँदा राष्ट्रिय सभा निर्वाचन अन्योलमा छ भने सरकार निर्माणसमेत प्रभावित भएको छ।

‘अहिलेको डेडलक नै राष्ट्रपतिले अध्यादेश अडकाएका कारण भएको हो, एमालेको नेतृत्व र वकिलको उक्साहटमा राष्ट्रपतिबाट संवैधानिक भूमिका निर्वाह भएको छैन,’ कांग्रेस नेता पौडेलले थपे, ‘यो डेडलक खुलाउन राष्ट्रपतिले अध्यादेश स्वीकृत गर्नुको विकल्प छैन। राष्ट्रपतिलाई दायाँ/बायाँ गर्ने अधिकार छैन।’ यो ढिलाइले सरकार निर्माण प्रक्रियासमेत लम्बिने उनले दाबी गरे। ‘सरकारमै टाँसिने कांग्रेसको चाहना छैन, जति सक्दो चाँडो सरकार छाड्न चाहन्छ,’ पौडेलले थपे, ‘तर राष्ट्रपतिले अध्यादेश अडकाएकै कारण ढिलाइ हुँदै छ।’ शुक्रबारको सर्वदलीय बैठकमा एमाले अध्यक्ष केपी ओली र माओवादी केन्द्रका नेताहरूले राष्ट्रिय सभाको गठन नभए पनि सरकार निर्माण नरोकिने बताएका थिए।

माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले शुक्रबार चितवनमा राष्ट्रिय सभालाई समावेशी बनाउन एकल संक्रमणीय निर्वाचन पद्धति उपयुक्त हुन सक्ने धारणा राखेपछि राष्ट्रपति भण्डारी थप दबाबमा परेकी छन्। यद्यपि माओवादीको औपचारिक धारणा भने त्यस्तो छैन। एमाले बहुमतीय प्रणालीकै अडानमा रहेकाले पनि माओवादीको नेतृत्व मध्यमार्गी भूमिकामा देखिएको हो। बहुमतीय प्रणाली अपनाउँदा राष्ट्रिय सभामा एमालेको वर्चस्व हुन्छ। कांग्रेस, माओवादी केन्द्र, राजपा र संघीय समाजवादी फोरमको उपस्थिति न्यून हुन्छ। एकल संक्रमणीय प्रणाली अपनाउँदा त्यसको लाभ कांग्रेसलाई मात्र नभई माओवादी केन्द्र, राजपा र संघीय समाजवादी फोरमलाई समेत हुन जान्छ। त्यही कारण माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष दाहाल एकल संक्रमणीय निर्वाचन प्रणालीप्रति सकारात्मक देखिएका हुन्। राजपा र फोरम एकल संक्रमणीय निर्वाचन प्रणालीकै पक्षमा उभिएका छन्।

माओवादी केन्द्रका नेता हरिबोल गजुरेल विगतमा एमाले र कांग्रेसले बहुमतीय प्रणाली अपनाउने सहमति गरेका कारण समस्या उब्जेको बताउँछन्। ‘हामी त त्यतिबेला दुई पार्टीले बहुमतीयमै जाने भनेपछि मान्यौं, केही प्रतिक्रिया दिएनौं, तर कांग्रेसले पछि आफैंले विधेयक संशोधन गरेर एकल संक्रमणीय मतमा जानुपर्ने धारणा किन राख्यो? उनले भने, ‘सबभन्दा पहिला कांग्रेसले गल्ती महसुस गर्नुपर्छ। गल्ती महसुस नगरी अध्यादेश जारी मात्रै हुनुपर्छ भनेर सहमति जुटदैन।’

उनले औपचारिक रूपमा अध्यादेशको विषयमा वाम गठबन्धनको एउटै धारणा रहेको बताए। ‘आन्तरिक रूपमा कसरी मिलाउन सकिन्छ भन्नेबारे आ–आफ्नै धारणा होलान्, तर सार्वजनिक रूपमा एमाले र माओवादी केन्द्रको धारणा एउटै छ,’ उनले भने, ‘राष्ट्रपतिले पनि संसद् हुँदैमा विधेयक पारित नभएकाले अध्यादेशबाट आउँदा राजनीतिक परामर्श लिनु स्वाभाविक हो।’

राष्ट्रिय सभा गठन पूर्ण नहुँदासम्म सरकार निर्माणको प्रक्रियासमेत लम्बिनेछ। राष्ट्रिय सभाले पूर्णता नपाएसम्म प्रतिनिधिसभाले पूर्णता नपाउने हुनाले यस्तो अवस्था देखिएको हो। कानूनअनुसार निर्वाचन आयोगले संघीय संसदको निर्वाचन परिणाम राष्ट्रपतिलाई र प्रदेशको निर्वाचन परिणाम प्रदेश प्रमुखलाई बुझाउनुपर्ने व्यवस्था छ। त्यसपछि मात्रै सरकार निर्माणको प्रक्रिया अघि बढ्छ। निर्वाचन आयोगले राष्ट्रिय सभाको निर्वाचन नभई संघीय संसद्मा न्यूनतम एक तिहाइ महिला प्रतिनिधित्व हुनुपर्ने संवैधानिक व्यवस्थाअन्तर्गत दलहरूले पठाउने कोटा छुट्याउन नसकिने बताउँदै आएको छ। संघीय संसद्अन्तर्गत राष्ट्रिय सभा र प्रतिनिधिसभा दुवै पर्छन्।

राष्ट्रिय सभा निर्वाचनमा अन्योल बढिरहेका बेला सरकारले प्रदेश प्रमुख र प्रदेशको अस्थायी राजधानी तोक्ने तयारी अघि बढाएको छ। अर्थमन्त्री ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्कीले कानुनी व्यवस्थाअनुसार सरकारले प्रदेश प्रमुख र अस्थायी राजधानी तोक्ने तयारी बढाएको बताए। प्रदेशसभा सञ्चालनअघि त्यसका ज्येष्ठ सदस्यदेखि सभामुख, उपसभामुख तथा मुख्यमन्त्रीलाई प्रदेश प्रमुखले शपथ गराउनुपर्ने संवैधानिक व्यवस्था छ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : पुस ८, २०७४ २१:०१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

मीराको उत्कृष्ट पुनरागमन

घुँडाको शल्यक्रियापछि साहसिक दौडमा फर्केकी मीरा राईले सन् २०१७ मा दुई उपाधि जितिन् । अहिले उनी नयाँ सिजनको तयारीमा छिन् ।
राजु घिसिङ

काठमाडौँ — अल्ट्रा धाविका मीरा राई सन् २०१५ फेब्रुअरीमा हङकङमा भएको एसियन स्काइरनिङ च्याम्पियन भएपछि चर्चामा आएकी थिइन्। वल्र्ड सिरिजको मोन्ट ब्लान्क (फ्रान्स) मा पनि पहिलो भएपछि उनी विश्वमै चर्चित् भएकी थिइन् ।

त्यसैबेला उनले बाँया घुँडामा दुखाइ महसुस गर्न थालेकी थिइन् । तैपनि दौडिरहेकी थिइन्।
एसीएल टियर भएको रहेछ । उनले २८ जुलाई २०१६ मा इटालीस्थित भेरोना हस्पिटलमा घुँडाको शल्यक्रिया गराउनैपर्‍यो । त्यसबेला चिकित्सकले रिकोभरीका लागि ७–८ महिना लाग्ने बताएका थिए । उनी सात महिनासम्म त दौडिएनन् नै बिस्तारै अभ्यासमा भने सुरु गरेकी थिइन् । हिँड्ने र बिस्तारै दौडिने, साइक्लिङ, वाल क्लाइम्बिङ, योगाको निरन्तर अभ्यास गरिरहिन् । फिजियोथेरापी पनि निरन्तर । त्यसैले उनी २०१७ को सिजन नै दौडमा फर्किन सफल भइन् । सुरुमै सोचेजस्तो नतिजा हात पार्न सकिनन् तर उनी प्रयासरत रहिन् ।
अनवरत प्रयासपछि उनी २०१७ सेप्टेम्बरमा बेन नेभिस अल्ट्रा (स्कटल्यान्ड) मा पहिलो भइन्, जुन उनको पुनरागनको पहिलो उपाधि थियो । डिसेम्बरको पहिलो साता हङकङमा प्रथम हुँदै उनी फेरि एसियन स्काइरनिङ च्याम्पियन भइन् । यसले उनको पुनरागमनमा ऊर्जा थपिदियो ।

दौडनुपर्ने कुनै पनि खेलाडीलाई एसीएल टियर वास्तवमै ठूलो समस्या हुने गर्छ । यसले केही चर्चित खेलाडीको करिअर नै टुंग्याइदिएको छ । मीरालाई पनि त्यस्तो हुन्न भन्ने कुनै ग्यारेन्टी थिएन । तर उनी मानसिक रूपमा निकै बलियो थिइन्/छिन् । आर्थिक संकटमा गुज्रिएको परिवारलाई केही गर्छु भन्ने बेला सेना समायोजनमा ‘अयोग्य लडाकु’ को ट्याग लागेकाले पनि उनलाई जस्तोसुकै तगारो पन्छाउन पनि आत्मविश्वासी बनाएको हुन सक्छ । हुन त उनले बेहोरेका दु:खकष्टको सूची बनाउने नै हो भने सफलताको चाङभन्दा बढी नै हुन आउँछ ।
दौडमा फर्कने तयारीमा रहेकै बेला उनले नेसनल जोग्राफीको एड्भेन्चर्स अफ दी इयर २०१७ को अवार्ड जितिन् । अवार्ड जितेपछि उनले गत वर्ष भनेकी थिइन्, ‘अपरेसन गरेको नौ महिना भइसक्यो । अझै सोचेजस्तो रिकोभरी भएको छैन, दौडियो भने घुँडा सुनिन्छ ।’ यसबीच घुँडा ठीक गर्नकै लागि उनी इटाली पनि पुगेकी थिइन् । गत वर्ष एसियन च्याम्पियनसिपमा जुम्लाका सुनमाया बुढा र पूर्णलक्ष्मी नेउपानेलाई लिएर हङकङ पुगेकी उनी धावकभन्दा बढी अल्ट्रा रेस अभियन्ताको रूपमा सक्रिय भइन् । उनले दौडमा फर्कनलाई हिम्मत भने हारेकी थिइनन् । कहिले स्वदेशमा त कहिले फ्रान्स–इटालीमा अभ्यास गरिरहिन् ।
‘सबभन्दा ठूलो आफ्नो स्वास्थ्य हो । पहिले घुँडा ठीक गर्छु । स्वस्थ हुन्छु । अनि दौडनेछु,’ गत वर्ष उनले भनेकी थिइन् । योजनाअनुसार रिकोभरी नभएपछि उनले २०१७ को सिजन केही रेस पनि छाड्नुपर्‍यो । उनी अहिले पनि आफ्नो घुँडा पूर्ण रूपमा ठीक नभएको बताउँछिन् । ‘लगभग ८० प्रतिशत रिकोभरी भएजस्तो लाग्छ । अलि बढी दौड्दा भने अझै दुख्न छाडेको छैन । अझै रिकोभरी हुने प्रक्रियामै छु । चाँडै ठीक हुने आशा छ,’ दोस्रोपल्ट एसियन च्याम्पियन भएपछि उनले भनिन्, ‘घुँडालाई ध्यान दिएर तनाव लिनुभन्दा छिटो रिकोभरी हुने र मानसिक रूपमा बलियो बन्ने प्रयास गरिरहेकी छु ।’
उनलाई तीन वर्षयता स्पोर्ट्स वेयर कम्पनी ‘सलोमन रनिङ’ ले प्रयोजन गरिरहेको छ । उनी पूर्ण रूपमा ठीक नहुँदै सलोमन रनिङको २०१७ को लागि तिब्बतमा भएको क्याम्पमा सहभागी भएकी थिइन् । चोटले सताएपछि उनले तीन दिनमै अभ्यास त्याग्नुपरेको थियो । त्यसैले पनि २०१७ मा उनको मुख्य योजना नै दौडमा फर्कने थियो । फर्किइन् पनि । दुई उपाधि जितिन् बेन नेभिस र एसियन च्याम्पियनसिप । यसले उनको पुरागमनलाई सानदार बनायो ।
हङकङबाट फर्केलगत्तै उनी नयाँ सिजन (२०१८) को तयारीका लागि फ्रान्स पुगिन् । फ्रान्सको आनेसीमा एक साता चलेको सलोमन क्याम्पमा विश्वका उत्कृष्ट साहसिक धावकहरू सहभागी थिए । तयहाँ उनीहरूलाई पनि प्रेरणा दिँदै आउने सिजनलाई आफैं तयारी गर्ने मीराको काम थियो । नयाँ सिजनमा के–कस्तो रणनीति बनाउने ? के–कति रेसमा दौडिने ? त्यसैको तयारीको रूपमा यस्ता क्याम्प सञ्चालन गरिन्छ ।
उनले २०१८ को सिजन लामो दूरीको अल्ट्रा दौडमा प्रतिस्पर्धा गर्ने योजना बनाएकी छन् । ‘अब लामोदूरीको दौडमा केन्द्रित हुनेछु, जसमा ८० देखि १२० किमिसम्म दौडिनुपर्छ,’ क्याम्प सकेर इटाली पुगेकी उनले भनिन्, ‘आउने सिजन सात रेसमा प्रतिस्पर्धा गर्दै स्काई रनिङ अल्ट्रा म्याराथन च्याम्पियन बन्ने प्रयास गर्नेछु । त्यसको लागि स्वदेशमै काठमाडौंका डाँडाहरूमाअभ्यास गर्नेछु ।’

प्रकाशित : पुस ८, २०७४ २०:४९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT