बहसमा साइकल सिटी अभियान

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — ‘दुई पांग्रे साइकल यो इन्जिन नहालेको, कति राम्रो चढी हिंडा धुवाँ नफालेकोज्यान बनाऊँ पैसा बचाऊँ, जोगाऊँ वातावरण, सर्वगुणी साइकल चढी बनौं उदाहरण ...’ साइकल अभियानका सदस्य हरिकुमार सिलवालले आफ्नो कविता यसरी वाचन गर्दै गर्दा दर्शकदीर्घामा समर्थनको ताली बज्यो । उनी पेसाले चार्टर एकान्टेन्ट हुन् ।


‘दुई पांग्रे साइकल यो इन्जिन नहालेको, कति राम्रो चढी हिंडा धुवाँ नफालेकोज्यान बनाऊँ पैसा बचाऊँ, जोगाऊँवातावरण, सर्वगुणी साइकल चढी बनौं उदाहरण ...’

Yamaha

साइकल अभियानका सदस्य हरिकुमार सिलवालले आफ्नो कविता यसरी वाचन गर्दै गर्दा दर्शकदीर्घामा समर्थनको ताली बज्यो । उनी पेसाले चार्टर एकान्टेन्ट हुन् । साइकल प्रयोगले वातावरण र जनस्वास्थ्यमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने विषयमा उनले शुक्रबार राजधानीको थापाथलीस्थित मार्टिन चौतारीमा आयोजित अन्तरक्रियामा कविता सुनाए । साइकल सिटी नेटवर्कले साइकल आविष्कारको दुई सय वर्ष पुगेको सन्दर्भमा उक्त अन्तक्र्रिया गरेको हो । अध्यक्ष शैल श्रेष्ठका अनुसार नेटवर्कले काठमाडौं उपत्यकालगायत सातवटा सहरमा साइकल अभियान चलाइरहेको छ । साइकल प्रयोगले शारीरिक, मानसिक तन्दरुस्ती कागम गर्ने , वातावरणीय प्रदूषण घट्ने, ध्वनि प्रदुषण नहुने, गरिब मुलुकको कुल गार्हस्थ बढाउन सहयोग पुग्नेलगायत फाइदा पुग्छ । तर समाजमा साइकललाई ‘निम्नवर्गले चढ्ने साधन’का रुपमा लिने गरिएको अभियनता उल्लेख गर्छन् ।

अभियानले पाँच वर्षदेखि हरेक सहरमा ‘साइकल सिटी’ निर्माण गरी प्रदुषणमुक्त गर्ने लक्ष्य लिएको छ । सडक विस्तारसँगै नीलो साइकल लेन निर्माण हुनुपर्ने भन्दै अभियानले सरकारको ध्यानाकर्षण गराउँदै आएको छ । साइकल लेन निर्माण गर्दा बढीमा १० प्रतिशत थप बजेट बढ्ने आंकलन गरिदै आएको छ । ‘साइकल मनोरन्जनको निम्ति मात्र सोच्नु गलत हो,’ हङकङ युनिभर्सिटीबाट काठमाडौंमा साइकल प्रयोगको सम्भावनाबारे अनुसन्धान गरेका सोमराज रानाले भने, ‘साइकललाई मूल सडक, नदी किनारा र सार्वजनिक थलोहरूमा लेन तयार गर्न उपयुक्त छ । त्यसो गर्दा पैदल यात्री बढ्ने र व्यापार व्यावसायले समेत बढावा पाउने अवस्था आउँछ ।’

साइकल प्रयोगको अवस्था भने नाजुक रहेको प्रयोगकर्ता उल्लेख गर्छन् । ‘अहिले साइकल चलाउनु मुस्किल हुँदैछ,’ अभियानका सदस्य रत्नराम श्रेष्ठले अनुभव सुनाउँदै भने, ‘सार्वजनिक गाडीले साइकल यात्रीलाई किचेमा भैसीको मूल्यभन्दा पनि कम क्षतिपूर्ति दिइन्छ ।’

महानगरीय ट्राफिक प्रहरी कार्यालयका प्रहरी नायव उपरीक्षक विपिन गौतम राजधानी साइकल प्रयोगका लागि सुविधाजनक नरहेको बताए । ‘साइकल प्रयोग गर्नु स्वास्थ्य र वातावरण संरक्षणका निम्ति उपयुक्त छ,’ अन्तरक्रियामा उनले भने, ‘तर साइकलले सडकमा दिने संकेत नहुनु, साइकल चलाउनेलाई सवारी नियमबारे जानकार नहुनुले दुर्घटना हुने खतरा छ । साइकल चालकलाई पैदल यात्री र सवारीचालकको नियमबारे जानकारी भए मात्र उपयुक्त हुन्छ ।’ राजधानीमा निर्माण भइरहेका सडकहरूमा नीलो साइकल लेनको व्यवस्था हुन नसकेको समेत उनले जनाए ।

प्रकाशित : पुस ९, २०७४ ०८:११
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

मौरी चराउन रोक

काँकडाका बासिन्दाद्वारा ४ हजार घारभन्दा बढी मौरीपालन
कान्तिपुर संवाददाता

हेटौंडा — मकवानपुरका पश्चिमी क्षेत्रका बासिन्दाले बाहिरी जिल्लाबाट मौरी चराउन ल्याउन रोक लगाएका छन् ।स्थानीयले प्रशस्तै मौरीको घार राखेकाले बाहिरका मौरीपालक कृषकलाई मौरी चराउन ल्याउन नदिएका हुन् ।

मकवानपुरका पश्चिमी क्षेत्रका बासिन्दाले बाहिरी जिल्लाबाट मौरी चराउन ल्याउन रोक लगाएका छन् ।
स्थानीयले प्रशस्तै मौरीको घार राखेकाले बाहिरका मौरीपालक कृषकलाई मौरी चराउन ल्याउन नदिएका हुन् । ‘स्थानीयले पालेका मौरीलाई चिउरीको रस नपुग्ने भएकाले यो वर्षदेखि बाहिरी जिल्लाका मौरीपालकलाई मौरी चराउनमा रोक लगाएका हौं,’ वडाध्यक्ष सिंहबहादुर चेपाङले भने, ‘यहाँका बासिन्दाले व्यावसायिक मौरीपालन गर्न थालेकाले रोकेका हांै ।’ गत वर्षसम्म बाहिरी जिल्लाका मौरीपालक कृषकहरूसँग प्रतिघार १५० रुपैयाँ लिएर मौरी चराउन ल्याउन दिएका थिए ।

चितवन, काठमाडौं, सर्लाहीलगायत जिल्लाका मौरीपालकहरूले राक्सिराङ गाउँपालिका ७, काँकडाको सिलिङेको जंगलमा मंसिरको पहिलो सातादेखि नै मौरी चराउन ल्याउने गर्थे । गत वर्षसम्म बाहिरका मौरीपालकहरूले ३ हजारभन्दा बढी घारसहित मौरी चराउन ल्याएका थिए । स्थानीयको पनि ३ हजारभन्दा बढी मौरीका घार थिए । घारअनुसार चिउरीको फूल नभएकाले गत वर्ष मौरीपालक कृषकहरूले खासै आम्दानी गर्न सकेनन् । ‘चिउरीको जंगल बढेको छैन,’ सिलिङे सामुदायिक वन उपभोक्ता समिति अध्यक्ष कृष्णबहादुर मोक्तानले भने, ‘मौरीको घारमात्र बढेकाले बाहिरका मौरीपालक कृषकहरूलाई मौरी चराउन ल्याउन रोक लगाएका हौं ।’

विगतमा काँकडा सिलिङेका अधिकांश चेपाङ र तामाङ परम्परागत ढंगले मुढेघारमा सेरेना (स्थानीय) जातका मौरी पाल्ने गथ्र्ये । यस वर्षदेखि यस क्षेत्रका बासिन्दाले मुढेघारलाई विस्थापित गरेर आधुनिक घारमा मेलिफेरा (विकासे) जातका मौरीपालन गर्न थालेका छन् । यस क्षेत्रका बासिन्दाले ४ हजार घारभन्दा बढी मौरीपालन गरेका छन् । कृषि विकास कार्यालयले अघिल्लो वर्षदेखि यहाँका बासिन्दालाई व्यावसायिक ढंगले मौरीपालन गर्न घार र मौरी उपलब्ध गराउनुका साथै तालिम पनि दिएको थियो । सिलिङेका आइतेसिंह चेपाङ, विपन चेपाङ र पूर्ण स्याङतानले मात्र २/२ सय घारमा मौरीपालन गरेका छन् ।

‘उक्त क्षेत्रमा मात्र ४ हजार बढी मौरीका घार छन्,’ दिनेश चेपाङले भने, ‘स्थानीय स्रोतबाट अन्य जिल्लाका मौरीपालक कृषकले आम्दानी गरेको देखेर यहाँका बासिन्दाले पनि व्यावसायिक मौरीपालन थालेका हुन्।’ काँकडाको सिलिङेको चिउरीको जंगललाई लक्षित गरी मंसिरदेखि मौरी चराउने गरिन्छ । फागुन दोस्रो सातासम्म यहाँ मौरी चराइन्छ । फागुन दोस्रो सातादेखि चिउरीको फूलमा गेडा लाग्न थाल्छ ।

चिउरीको रसबाट बनेको मह गुणस्तर र स्वास्थ्यवद्र्धक हुने भएकाले चिउरीको मह ग्राहकहरू आकर्षित छन्। लोथरका मह व्यापारी दिनेश चेपाङले कृषकहरूसँग प्रतिकेजी २ सय ५० रुपैयाँमा मह खरिद गरी काठमाडांै लगेर ३२० रुपैयाँमा बिक्री गर्ने गर्छन्। ‘चिउरीको मह गुणस्तरयुक्त हुने भएकाले काठमाडौंमा बिक्री भइहाल्छ,’ उनले भने, ‘मागअनुसार दिन सकिएको छैन ।’

चिउरीको मह पहिलो लट उत्पादन भइसकेको मौरीपालक कृषक आइतेसिंह चेपाङले भने ।

प्रकाशित : पुस ९, २०७४ ०८:१०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT