भूकम्पको कहरः टहरोमा पढाई, गर्मीले मुर्छा पर्छन् विद्यार्थी

छहारी खोज्दै कक्षा
हरिराम उप्रेती

गोरखा — सिरानचोक गाउँपालिका-६ गाखुँ स्थीत संसारी महेन्द्र मावि नयासाघुँमा बुधबार दोस्रो पिरियडको कक्षा चल्दै थियो । कक्षा ७ का सौकात मियाँ एक्कासी विरामी परे । कक्षाकोठा मै वान्ता गरे । गर्मी बढेसँगै भूकम्प पछि बनेको अस्थायी कक्षाकोठाको जस्ता तातेर यहाँ दैनिकजसो विद्यार्थी विरामी पर्न थालेका छन् ।

शिक्षकहरुका अनुसार पहिलो पिरियडदेखि नै गर्मीले कक्षाकोठामा बसिनसक्नु हुन्छ। ‘हाजिर गर्न सक्ने अवस्था पनि छैन,’ शिक्षक उपेन्द्र देवकोटाले भने।

Yamaha

२०७२ वैशाख १२ को भूकम्पले पुरानो विद्यालय भवन भत्काएपछि गोरखा फाउण्डेसन नामक संस्थाले १४ कोठे अस्थायी प्रकृतिको भवन निर्माण गरिदिएको छ। चार वटा ब्लकमा रहेको उत्त कक्षा कोठा भित्र बवस्न निकै सकस रहेको देवकोटा बताउँछन्। ‘विद्यालय भवन प्लाष्टिकको फाइबरले राउण्डिङ गरेर बेरिएको छ, झ्याल पनि राम्रो सँग खोल्न र बन्द गर्न मिल्दैन,’ उनले भने,‘फाइबर तातेरै बस्न सकेनौँ।’ भौगोलिक अवस्था सुहाउँदो कक्षा कोठा निर्माण हुँदा समस्या परेको छ।

गर्मीकै कारण विद्यार्थी मुर्छा पर्ने र विरामी भइरहने शिक्षकहरु बताउँछन्। ‘अघिल्लो वर्ष त असामान्य तवरले विद्यार्थी विरामी परे, यस वर्ष एक दुइ जना विद्यार्थी विरामी नपरेको दिन हुँदैन,’ देवकोटा भन्छन्,‘कक्षा चल्दै गर्दा विद्यार्थी पानी भन्छन्, दिनभरी हम्किएर बस्नुको विकल्प हुँदैन।’

गर्मीकै कारण विद्यार्थीमा काम्ने र साथीलाई चिथोर्ने समस्या पनि देखिँदै आएको विद्यालयले बताएको छ। दरौदी नदी नजिकै रहेको उत्त भेग भौगोलिक हिसावले पनि अत्याधिक गर्मी हुने क्षेत्र हो। ‘गर्मी बढेपछि यहाँको दुवो पनि मर्छ,’ देवकोटाले भने।

गर्मी छल्न विद्यालय परिसरको रुखको छाहारीको सहारा लिने गरेको शिक्षक रामकाजी श्रेष्ठ बताउँछन्। ‘रुख मुनी त अलि अलि भएपनी सित्तल हुन्छ, हावा पनि आउने भयो, त्यहिँ लगेर पढाउने गरेका छौँ,’ उनले भने। यस वर्ष निरन्तर पानी परेकाले बाहिर पढाउने अवस्था पनि नरहेको शिक्षकहरु बताउँछन्। ‘अहिले त अझै धेरै गर्मी बढेको छैन, कहिले काहीँ मात्र बाहिर लान्छौँ, अब गर्मी बढ्दै गएपछि के गर्ने सोच्न सकेका छैनौँ,’ उनले भने। उत्त विद्यालयमा करिव ४ सय ५० विद्यार्थी अध्ययनरत छन्।

बिहानी कक्षा चलाउन गाह्रो नभएपनि दिनमा पढाउन गाह्रो भएको उनीहरु बताउँछन्। प्रयाप्त जग्गा हुँदा पनि कुनै संघ संस्थाले स्थायी प्रकृतिको भवन निर्माणमा नसघाएको विद्यालयका प्रध्यानाध्यापक भोजराज कोइरालाले बताए। ‘१७–१८ रोपनी जग्गा छन्, यहाँ विद्यालय भवन बनाउँछु भन्दै कोही आउँदैनन्,’ उनले भने। गोरखा फाउण्डेसन नामक संस्थाले बनाएको उक्त भवन हस्तान्तरण भएको छैन। हेर्दा राम्रो देखिएपनि भौगोलिक हिसावले उत्त अस्थायी भवन उपयुत्त नभएको शिक्षकहरु बताउँछन्।

विरामी विद्यार्थी नजिकैको गाखुँ स्वास्थ्य चौकीमा उपचारका लागी जाने गरेका छन्। ‘गर्मी त हुने नै भयो, पानीको पनि समस्या छ,’ स्वास्थ्य चौकीका अहेव धन बहादुर गुरुङ भन्छन्,‘विरामी विद्यार्थी दैनिक आइरहन्छन्।'

संसारी महेन्द्र माविको विद्यालय भवन निर्माणको जिम्मा जाइकलाई दिन प्रस्ताव गर्ने शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइका प्रमुख दीपेन्द्र सुवेदीले बताए। ‘दोस्रो फेजमा जाइकालाई दिने भनेका थियौँ, गोरखा फाउण्डेसनले अर्ध स्थायी भवन बनाएपछि जाइका पछि हट्यो,’ सुवेदीले भने। फाउण्डेसनले तत्कालीन जिल्ला शिक्षा कार्यालयसँग समन्वय नगरी विद्यालय भवन बनाएको उनले बताए। ‘गर्मी ठाउँमा उक्त संरचनाले काम गरेन, जाइकालाई फेरी प्रस्ताव गर्छौँ उसले नबनाए, शिक्षा मन्त्रालय अन्तर्गतको जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन इकाइले बनाउँछ।’

२०७२ वैशाख १२ को भूकम्पले भवन भत्काएपछि यहाँका केहि विद्यालयहरु अस्थायी सिकाइ केन्द्र मार्फत संचालित छन्। भूकम्प गएको चार वर्ष लाग्दा चार सय ४३ मध्ये दुइ सय ५५ विद्यालय भवनको मात्र निर्माण कार्य सम्पन्न भएको छ। अस्थायी सिकाइ केन्द्रमा संचालित अधिकांश विद्यालयमा गर्मीले पढाइ प्रभावित हुन थालेको छ।

‘गर्मी बढ्दै छ, विद्यार्थी टाउको दुख्यो भन्छन्, फाट्ट/फुट्ट विरामी पनि परिरहन्छन्,’ पालुङटार नगरपालिका– ९ धुँवाकोटस्थित मदने डाँडा माध्यमिक विद्यालयका प्रध्यानाध्यापक रुद्र उप्रेतीले भने,‘ जाडोमा जस्ताबाट शीत चुहिएर कक्षा चलाउन गाह्रो हुन्थ्यो, गर्मी लाग्यो जस्ता तातेर पढाउन समस्या भयो।’

उक्त विद्यालय भवन निर्माणको जिम्मा जापनिज सहयोग नियोग (जाइका)ले लिएको छ। शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइका अनुसार जिल्लाका स्रोत सुनिश्चित नभएका ७० विद्यालय अझै अस्थायी सिकाइ केन्द्रमै छन्। निर्माणाधीन एक सय ५० मध्ये केही विद्यालय अर्ध स्थायी प्रकृतिको कक्षा कोठा त केही अस्थायी सिकाइ केन्द्रमा छन्। टहरोमा पढाउँदा हावाहुरी चलेपछिपछि पढाइ प्रभावित हुँदै आएका शिक्षक विद्यार्थी बताउँछन्।

स्रोत सुनिश्चित हुन बाँकी विद्यालय निर्माण छिट्टै गर्ने शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइले बताएको छ।

प्रकाशित : वैशाख २७, २०७५ १२:३५
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

मोदीलाई स्वागत गर्न आतुर जनकपुर

वेदराज पौडेल

जनकपुर — प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको जनकपुर आगमनको काउण्ट डाउन जति निजिकिदै छ त्यतिनै आतुर छ जनकपुर नगरी मोदीको स्वागतमा । रातभरि पेन्टरहरुले वाला पेन्टिङ गरिरहेका भेन्टिन्छन् । सडक निर्माण पनि रातभरि नै चलिरहेको छ । गेटहरु पनि रातारात सजिन्छन् ।

मोदीको स्वागतका तुलहरु र प्रचार पनि २४ सै घण्टा अनवरत चलिरहेको छ । रातभरि नसुति मोदीको स्वागतको तयारीमा पुरै नगर लागेको छ । सर्वसाधरणले पनि आफ्नो घर अगाडिको सफाई र स्वागतको घडा राख्ने काम गरिरहेका छन् । मोदी आउने बाटाहरु सफाइका लागि नेपाल प्रहरी, नेपाली सेना, शसस्त्र प्रहरी समेत लागेका छन् । एयरपोर्टदेखि रामानन्द चोकहुँदै १२ बिगाह मैदान र जानकी मन्दिर हुँदै मोदीको भ्रमण हुने रुट हो । 

यहि बाटोमा अहिले पुरै प्रदेश सरकार र जनकपुर उप-महानगरपालिका सफाइ र सजावटमा लागेका छन् । बिहान ७ बजे नै १२ बिगाह मैदानमा मुख्यमन्त्री लालबाबु राउत सहित प्रदेश सरकारका सबै मन्त्रीहरु र उप-महानगरपालिकाका मेयर लालकिशोर साह सहित सुरक्षा प्रमुखहरु सभास्थलको सजावट, सुरक्षा र मोदीको स्वागत तयारीबारे छलफलमा थिए । 

भोली शुक्रबार भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी दिल्लीबाट भारतीय सेनाको जहाजबाट १०:१५ बजे जनकपुर विमानस्थलमा उत्रने छन् । मोदीलाई विमानस्थलमा रक्षा मन्त्री ईश्वर पोखरेल र मुख्यमन्त्री राउतले स्वागत गर्ने छन् । त्यसपछि मोदी सोझै जानकी मन्दिर पुग्ने छन् । उनलाई मन्दिरमा प्रधानमन्त्री केपी ओलीले स्वागत गर्ने छन् । गर्भगृहमा रहेको जानकी मन्दिरमा मोदीले ४५ मिनेट पूजा गर्ने छन् । 

त्यसपछि प्रधानमन्त्री ओली र मोदीले संयुक्त रुपमा रामायण सर्किटको उद्घाटन गर्ने छन् भने अयोध्या र जनकपुरबीचको बस सेवा सञ्चालनको शुभारम्भ समेत गर्ने छन । १२ बिगाहमा जम्मा भएका आम सर्वसाधरणलाई सम्बोधन गरी मोदी राजधानी काठमाडौं प्रस्थान गर्ने छन् । 

मोदीले पूजाअर्चना गर्न लागेको जानकी मन्दिर नेपालको एकमात्र मुगल शैलीको मन्दिर हो । यो मन्दिर एक सय २५ वर्ष पुरानो हो । यो सन् १८९४ देखि निर्माण थालेर सन् १९११ मा सम्पन्न गरिएको हो । भारतको मध्यप्रदेको टिकमगढकी तत्कालिन रानी बृष भानु कुँवरले सन्तान प्राप्तिको भाकल पुरा भएपछि ९ लाख चाँदीका असर्फी खर्च गरेर यो मन्दिर निर्माण गराएकी हुन् । त्यसअघि मन्दिर भएको स्थानमा सानो कुटी मन्दिर थियो ।


प्रकाशित : वैशाख २७, २०७५ १२:०७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT