पर्यटकलाई मिलेमतोमा मोटरसाइकल नामसारी

जनकराज सापकोटा

काठमाडौँ — पर्यटक भिसामा राजधानी आएका फ्रान्सेली नागरिक डेनिस म्याथ्यु मिचेल चप्पु हरेक दिन कालो रङको साइन मोटरसाइकलमा हुइँकिन्थे । यिनै डेनिससहित उनका साथी क्रिस्टोफर गुलियोक्सलाई पक्राउ गरी साउन ८ मा नेपाल प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरोले सार्वजनिक गर्‍यो ।

बाल यौन दुराचार आरोपमा पक्राउ परेका डेनिसमाथिको अनुसन्धान उनी चढ्ने मोटरसाइकलमा पनि केन्द्रित भयो ।

उक्त मोटरसाइकल भाडाको थिएन । उनले ६० हजार रुपैयाँमा किनेर आफ्ना नाममा पास गर्न भ्याइसकेका थिए । नेपालमा कुनै पेसा–व्यवसाय गर्न अनुमति नलिएका पर्यटकले उक्त मोटरसाइकल कसरी आफ्ना नाममा पास गरे ? त्यो पनि यातायात व्यवस्था विभागबाट कानुनी प्रक्रिया पुर्‍याएर । विभागका अनुसार भारतीयबाहेकका विदेशी नागरिकले नेपालमा सवारीसाधन किनेर आफ्ना नाममा पास गर्न ५ प्रकारको कागजी प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्छ । यातायात व्यवस्था कार्यविधि निर्देशिका २०६० (संशोधित) मा म्याद बहाल रहेको भिसा, सम्बन्धित दूतावासको नो अब्जेक्सन लेटर, नेपालमा कुनै पेसा वा व्यवसाय गरेको प्रमाण, बसोबास गर्ने क्षेत्रको स्थानीय तहको सिफारिस र दूतावासले दिने रजिस्ट्रेसन पत्रका आधारमा मात्रै विदेशी नागरिकले सवारी नामसारी गर्न मिल्ने प्रावधान छ । तर, यी कुनै कागजी प्रक्रिया पूरा नगरेका डेनिसलाई यातायात व्यवस्था विभाग सतुंगलस्थित शाखाले मोटरसाइकल नामसारी गरेर बिलबुक दिएको छ ।

डेनिसको पक्राउसँगै विभागका कर्मचारीले नियमविपरीत विदेशी नागरिकलाई गाडी पास गरिदिएर प्रमाण लुकाउने गरेको तथ्य पनि प्रकाशमा आएको छ । मिलेमतोको यो धन्दा सुरु हुन्छ, वोया ९ भोजपुरका सन्तोष श्रेष्ठले आफ्नो मोटरसाइकल मित्रपार्कको पाठक वर्कसप रिकन्डिसनमा बेचेपछि । उक्त मोटरसाइकल वर्कसपले लुम्बिनी रिकन्डिसनलाई बेच्यो । लेखनदास किशोर भट्टराईले उक्त मोटरसाइकल पासको कागजी प्रक्रिया अघि बढाए । अर्का लेखनदास चित्रप्रसाद सापकोटाले थप काम गरे ।

स्रोतका अनुसार असार ८ मा ३९ लटको मोटरसाइकल पास गर्न रिकन्डिसन हाउसका कर्मचारी डेनिसलाई लिएर सतुंगल शाखाका अधिकृत केदार दाहालको कक्षमा पुगे । शाखामा मोटरसाइकलको लटअनुसार अधिकृत तोकिएका हुन्छन् । दाहालले पास गर्न नमिल्ने बताएपछि उनीहरू असम्बन्धित शाखाका अर्का अधिकृत कमला खत्रीको कोठामा पुगे ।

आफ्नो लटबाहेकको सवारी पास वा नामसारी गर्नुअघि कार्यालय प्रमुखको अनुमति लिनुपर्ने भन्दै कार्यालयले चैत १५ मा आन्तरिक सर्कुलर गरेको थियो जसमा कार्यादेशभन्दा बाहिरको कार्यसम्पादन गर्दा कार्यालय प्रमुखसँग लिखित अनुमति नलिए अनुचित प्रभावमा परेको ठानेर विभागीय कारबाही हुने उल्लेख छ । खत्रीले उक्त सर्कुलर बेवास्ता गर्दै डेनिसलाई मोटरसाइकल नामसारी गर्ने कागजी प्रक्रिया पूरा गरिदिइन् । यातायात व्यवस्थापन निर्देशिका २०६० विपरीत गरिएको कामको पोल खुल्ने डरले नामसारी गर्दा उठाइएको टिप्पणीसहितको फाइल नै रिकन्डिसनका कर्मचारीलाई दिएर पठाइन् ।

सतुंगल शाखाका प्रमुख गणेश अर्यालले यस प्रकरणबारे आन्तरिक छानबिन भइरहेको र केन्द्रीय कार्यालयलाई पनि जानकारी गराइएको बताए । स्रोतका अनुसार शाखाप्रमुखले अधिकृत खत्रीसँग सोधेको स्पष्टीकरणसहितको पत्र विभाग पठाइएको छ । तर विभागले आवश्यक कारबाहीमा ढिलाइ गरिरहेको छ । विभाग प्रवक्ता तुलसीराम अर्याल उक्त घटनाबारे आफूलाई विस्तृतमा थाहा नभएको भन्दै पन्छिए । ‘त्यसबारे ठ्याक्कै थाहा भएन । दैनिक कति निवेदन आउँछन, फ्याट्टै भन्न सक्दिनँ,’ उनले भने । अर्यालले यसो भने पनि विभाग स्रोतका अनुसार उक्त घटनाबारे उनी सबभन्दा धेरै जानकार छन् । सतुंगल शाखाले पत्राचार नै गरेर घटनाबारे बताएको र कर्मचारीको स्पष्टीकरणको पत्र नेपाल प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरोसँगै विभागमा पनि पठाएको छ ।

विभागले मिलेमतोमा मोटरसाइकल पास गरेको तथ्य खुलेलगत्तै ब्युरोले त्यससम्बन्धी कागजात खोजी गरेको थियो । तर सम्बद्ध कागजातको फाइल सतुंगल कार्यालयमा भेटिएन । ‘पोल खुल्ने डरले कर्मचारीले फाइल नै रिकन्डिसन हाउसका कर्मचारीलाई दिएको पाइयो,’ विभाग स्रोतले भन्यो । अधिकृत खत्रीले भीडभाडमा त्यस्तो काम भएको आफूले पछि मात्रै थाहा पाएको बताइन् । ‘अफिसमा राख्नुपर्ने फाइल कसरी अरूको हातमा गएछ ? त्यो बदमासी नै हो । यसमा मेरो केही गल्ती छैन,’ उनले उल्टै प्रश्न गरिन् ।

प्रकाशित : श्रावण २५, २०७५ २०:२०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

आफन्तैले दिँदैनन् रगत

रगत दिँदा शरीर कमजोर हुने गलत सोचाइले बिरामीका आफन्त रक्तदानबाट पन्छिँदै 
दीपक परियार

लेखनाथ — रगत चाहिएर पुगेका बिरामीका आफन्तको पोखराको रक्तसञ्चार केन्द्रमा बेलाबेला भीड हुन्छ । केन्द्रको खाताबाट पाइएको रक्तदाताका नम्बरका फोन गरेर उनीहरू खाँचो परेको सुनाइरहेका हुन्छन् । अधिकांश समय केन्द्रमा रगत अभाव हुन्छ । 

विशेषगरी दसैं, तिहारजस्ता चाडपर्वको समयमा रगत मौज्दात हुँदैन। रक्तदान कार्यक्रमको भरमा माग धानिरहेको क्षेत्रीय रक्तसञ्चार सेवा केन्द्रलाई रगत पुर्‍याउन हम्मे हुन्छ। बिरामीका आफन्तले रगत दिन चासो नदेखाउँदा अभाव हुने गरेको हो।

विभिन्न संघसंस्थाले आयोजना गर्ने रक्तदान कार्यक्रमबाट केन्द्रमा रगतको जोहो हुन्छ। सर्वसाधारणमा रक्तदानप्रति सचेतना बढे पनि बिरामीकै आफन्त भने रक्तदान गर्न आनाकानी गर्छन्। कार्यालयका निर्देशक ध्रुवमणि लामिछानेका अनुसार आºनै रगत दिने बिरामीका आफन्त मुस्किलले वर्षमा १० जना मात्रै हुन्छन्। उनी रक्तदानप्रति आममानिसमा गलत धारणा अझै कायम भएको उदाहरणको रूपमा यसलाई लिन्छन्। ‘सिकिस्त बिरामी लिएर ४/५ जनासम्म आफन्त अस्पताल आउँछन्,’ उनी भन्छन्, ‘रगत चाहियो भनेर दिन कोही तम्सिँदैनन्।’

रगत दिँदा शरीर कमजोर हुने गलत सोचाइले बिरामीको आफन्त रक्तदानबाट पन्छिन खोज्ने उनको अनुभव छ। ‘रगत दिने जिम्मा ब्लड बैंकको मात्रै हो भन्ने आमधारणा छ ,’ उनले भने। बिरामीका आफन्तले रगत दिने हो भने कुनै पनि बेला रगत अभाव नहुने उनी बताउँछन्।

स्वयंसेवी रक्तदाता समाज कास्कीका अध्यक्ष तीर्थराज अवस्थी बिरामीका आफन्तले रगत नदिनुमा पर्याप्त जनचेतनाको अभावलाई कारण मान्छन्। उनले भने, ‘बिरामीका आफन्तमा ब्लड बैंकले रगत खोजिदिन्छ, हामीले किन दिने भन्ने खालको मानसिकता छ।’ सरकारले व्यवस्थापन गर्न जाने कहिल्यै रगतको अभाव नहुने उनको तर्क छ। ‘आफन्तले रगत नदिनु व्यवस्थापनको कमजोरी हो,’ उनले भने।
ब्लड बैंकका अनुसार कास्कीमा आर्थिक ०७३/७४ मा १२ हजार ८ सय ९९ ले रक्तदान गरेका थिए।

गत आर्थिक वर्षमा उक्त संख्या १३ हजार ७ सय पुग्यो। वर्षमा ८ सय मात्रै रक्तदाता बढ्नु सन्तोषजनक नभएको निर्देशक लामिछाने बताउँछन्। पोखरामा औसतमा ४० युनिट रगत दैनिक खपत हुन्छ। ब्लड बैंकमा हाल ‘ए’ र ‘बी’ समूहको रगत अभाव छ। ‘ओ’ र ‘एबी पोजिटिभ’ रगत भने पर्याप्त छ।

प्रकाशित : श्रावण २५, २०७५ १९:३७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्