५० गुणासम्म कर बढाइयो

चितवनमा अनशन सुरु, महोत्तरीमा जनप्रतिनिधि नै आन्दोलनमा
रवीन्द्र उप्रेती, रमेशकुमार पौडेल

काठमाडौँ — स्थानीय तहले ५ हजार प्रतिशतसम्म कर बढाएपछि कांग्रेसलगायत दलको नेतृत्वमा उद्योगी–व्यवसायी आन्दोलनमा उत्रिएका छन् । चितवनको रत्ननगर नगरपालिकामा कर घटाउन माग गर्दै आइतबारबाट अनशन सुरु भएको छ भने महोत्तरीको गौशाला नगरपालिकामा जनप्रतिनिधिकै अगुवाइमा बजार बन्द गराइएको छ ।

महोत्तरीको गौशाला नगरपालिकाले गरेको अप्रत्याशित कर वृद्धिको विरोधमा आइतबार स्थानीयवासी ।

गौशाला नगरपालिकाले अप्रत्याशित रूपमा कर बढाएको विरोधमा कांग्रेस, संघीय समाजवादी फोरमलगायत दलबाट निर्वाचित जनप्रतिनिधिको नेतृत्वमा उद्योगी–व्यवसायीले आइतबार प्रदर्शन गरेका छन्।

Yamaha

जनताले धान्नै नसक्ने गरी नगरपालिकाले अवैज्ञानिक र अस्वाभाविक ढंगले कर लाद्ने कोसिस गरेकाले आन्दोलन गर्नुपरेको वडा ९ का अध्यक्ष महेशप्रसाद सिंहले बताए। यसअघि कर बढाउने निर्णय पुनर्विचार गर्न आग्रह गर्दै आन्दोलनकारीले साउन १८ गते ९ सूत्रीय मागसहित ज्ञापनपत्र बुझाएका थिए। ‘नागरिकको क्षमताले थेग्न नसक्ने करले संविधान र संघीयताविरुद्ध जनभावना तयार हुने भएकाले यसप्रति पुनर्विचार गरियोस्,’ ज्ञापनपत्रमा भनिएको छ। यसको बोधार्थ प्रशासन र प्रहरी कार्यालयलाई दिइएको छ।

ज्ञापनपत्रलाई बेवास्ता गरिएकाले चरणबद्ध आन्दोलन घोषणा गरेको सिंहले बताए। व्यवसायीले आइतबार जिल्लाकै सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक केन्द्र गौशाला बजारका ९ सयभन्दा बढी पसल तथा व्यवसाय ठप्प रहे। विभिन्न प्लेकार्डसहित विपक्षी दल, व्यवसायी र सर्वसाधारणले बजार क्षेत्रमा प्रदर्शन गरे।

नगरसभाले पारित गरेको आव २०७५/७६ को बजेटमा गत वर्षको तुलनामा कर, दस्तुर र शुल्क अप्रत्याशित बढाइएको छ। सर्वसाधारणका लागि दिइने ३६ प्रकारका सिफारिस र प्रमाणीकरण सेवामा साविक दस्तुरको तुलनामा ५ सयदेखि साढे २ हजार प्रतिशतसम्म वृद्धि भएको छ। शिक्षा क्षेत्र, मोही र जग्गाधनीलाई सबैभन्दा बढी शुल्क थोपरिएको छ।

यसअघि यी ३६ प्रकारकै सिफारिस र प्रमाणीकरणका लागि २० रुपैयाँ दस्तुर तिरे पुग्थ्यो। नयाँ बजेटले मोही छुट सिफारिसका लागि एकैपटक एक हजार रुपैयाँ शुल्क बढाएको छ। बढेको दस्तुर गत वर्षको तुलनामा झन्डै ५ हजार प्रतिशतले बढी हो। जग्गा मूल्यांकन सिफारिस २० बाट ४ सय रुपैयाँ र विद्यालय कक्षा थपको सिफारिस माग्दा हजार रुपैयाँ दस्तुर बढाइएको छ।

नयाँ बजेटले गरिब, निमुखा, असहाय, बिरामी र मृतक परिवारलाई समेत पीडा दिएको वडा १० का अध्यक्ष बद्री श्रेष्ठले प्रदर्शनपछि आयोजित कोणसभामा बताए। उनका अनुसार बिरामीले स्वास्थ्य उपचारको सिफारिस र मृतक परिवारले नाता प्रमाणित गर्दा ४/४ सय तिर्नुपर्ने भएको छ। ‘यो दस्तुर गत आवको तुलनामा २ हजार प्रतिशत बढी हो,’ उनले भने। एकीकृत सम्पत्ति कर वृद्धिको व्यापारीदेखि मजदुरसम्मले विरोध गरेका छन्। नगरपालिकाले एकीकृत सम्पत्ति कर सयदेखि ६० हजार रुपैयाँसम्म लगाएको छ।

नगरपालिकाले ज्यानमारा कर लगाएकाले विरोध जनाएको वडा १० की फूलझरदेवी रामले बताइन्। ‘हामी भरपेट खान पनि नपाउने समुदायले कसरी तिर्ने कर?’ उनले प्रश्न गरिन्, ‘सुविधा केही नदिने, कर मात्र लिने यस्तो संघीयता चाहिँदैन?’

नगर प्रमुख शिवनाथ महतोले आफूले नभई परामर्श समितिले कर बढाउने निर्णय गरेको बताए। ‘कर समितिको निर्णय कार्यपालिकामा सर्वसम्मतिले पारित गरेपछि नगरसभाबाट पास भएको हो,’ उनले भने। कर नबढाए नगरपालिका आत्मनिर्भरै हुनै नसक्ने उनको धारणा छ। गत वर्षको तुलनामा माथिबाट बजेट कम आएकाले कर बढाउनुपरेको उनले जिकिर गरे। ‘वित्तीय समानीकरण शीर्षकमा गत वर्ष केन्द्रले ३१ करोड रुपैयाँ पठाएको थियो,’ उनले भने, ‘चालु आवका लागि घटाएर १७ करोड मात्र पठाइएकाले बाध्यताले कर बढाइएको हो।’

कर घटाउन माग गर्दै अनशन
चितवनको रत्ननगर नगरपालिकाले कर बढाएको विरोधमा कांग्रेससहित सात दलले आइतबारदेखि रिले अनशन सुरु गरेका छन्। नगरपालिकाले अस्वाभाविक रूपमा बढाएको एकीकृत सम्पत्ति कर, व्यवसाय कर र घर बहाल कर घटाउनुपर्ने उनीहरूको माग छ।

‘सय रुपैयाँ तिर्दै आएको ठाउँमा १४ सय रुपैयाँ तिर्नुपर्ने भएपछि विरोधमा उत्रेका हौं,’ कांग्रेसका रत्ननगर सभापति रूपनराज घिमिरेले भने, ‘कर नघटेसम्म अनशन जारी रहन्छ।’ बिहान ६ बजेदेखि १२ घण्टा अनशन बसेपछि अर्को टोलीले पालो दिने उनले जानकारी दिए।

उनीहरूले अन्य ११ वटा माग पनि नगरपालिकासमक्ष राखेका छन्। नगरपालिकामा जनप्रतिनिधि आउनुअघि सुरु भएका विकास–निर्माणका कामको भुक्तानी रोकेको, नगर शिक्षा ऐन जारी गरेर वडाध्यक्षलाई विद्यालय व्यवस्थापन समितिको अध्यक्ष बनाउन खोजेको, नगरभित्रका विकास–निर्माणको काम उपभोक्ता समितिबाट नभएर ठेकेदारबाट गराउन थालेकाले विरोध गरेको घिमिरेले बताए। जल उपभोक्ता समितिको विधानलाई नगरपालिकाले नमानेको उनको जिकिर छ। ‘कर हजार प्रतिशतभन्दा धेरै बढ्यो, अन्य क्षेत्रमा पनि विसंगति सुरु हुन थालेपछि आन्दोलनमा लागेका हौं,’ उनले भने।

रत्ननगरका मेयर नारायण वनले भने नगरपालिकाले अस्वाभाविक कर नलगाएको बताए। मालपोत कार्यालयले जग्गाको मूल्यांकन परिमार्जन गर्दा एकीकृत सम्पत्ति करमा असर परेको उनको भनाइ छ। ‘हाम्रातर्फबाट कर बढेको होइन, मालपोत कार्यालयले जग्गाको मूल्यांकन परिमार्जन गरेपछि त्यसको असर एकीकृत सम्पत्ति करमा परेको हो,’ मेयर वनले भने, ‘केही वडामा एकीकृत सम्पत्ति कर घटेको पनि छ।’ वडा २ मा पहिला ८७ सय रुपैयाँ तिर्नेहरूले अहिले ७५ सय रुपैयाँ तिर्न थालेको उनले जानकारी दिए। तर वडा ३ र ४ मा सम्पत्ति कर बढेको उनले स्वीकार गरे। नगरवासीलाई मर्का परेको हो/हैन हेरेर उचित निर्णय लिने उनको भनाइ छ।

कांग्रेससँगै नेकपा (माले), राष्ट्रिय जनमोर्चा, देशभक्त जनगणतान्त्रिक मोर्चा (देजमो), राप्रपा, राप्रपा (प्रजातान्त्रिक) र नयाँ शक्ति पार्टी नेपालले संयुक्त रिले अनशन सुरु गरेका हुन्।

Esewa Pasal

प्रकाशित : श्रावण २८, २०७५ ०८:०३
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

सिक्का पोखरी

दीपेन्द्र शाक्य

संखुवासभा — धार्मिक तथा पर्यटकीय महत्त्व बोकेको सभापोखरीमा वर्षौंदेखि भेटी संकलन भएको छैन । यहाँ पुजारीले पनि भेटी लिँदैनन् । पूजा गर्न पुगेकाहरूले चढाएको भेटी पोखरीमै देख्न सकिन्छ । सभापोखरी गाउँपालिकामा रहेको यो धार्मिक पोखरीको दर्शन गर्न विभिन्न जिल्लाबाट भक्तजन आउँछन् । भक्तजनहरूले चढाएको भेटी संकलन नहुँदा लाखौँ रुपैयाँ पोखरीमै छ ।

पोखरीका पुजारी बाबुराम अधिकारीका अनुसार यहाँ दर्शन गर्न हरेक वर्ष २ हजारभन्दा बढी आन्तरिक तथा बाह्य भक्तजन आउँछन् । यहाँ आएर पूजा गरिसकेपछि चढाएको ढक्की र सिक्का पैसा पोखरीभरी सेताम्मे देखिन्छ ।

‘तीर्थयात्रीले चढाएको दक्षिणा कुनै पनि निकायले संकलन गरेका छैनन्,’ अधिकारी भन्छन्, ‘२०१५ सालदेखि म पूजा गर्दै आएको छु । भक्तजनले चढाएको भेटी संकलनमा कसैले चासो देखाएको छैन ।’ संकलन नभएपछि कागजी नोट कुहिएर जाने गरेको उनले बताए । भेटी संकलन गरी भक्तजन राख्ने पाटीपौवा निर्माण गर्न सकिने उनको भनाइ छ ।

एकपटक बनेको समितिले पनि भेटी संकलन नगरी त्यसै छाडेको उनले सुनाए । आफ्नो काम सिद्ध भएपछि भक्तजनले विभिन्न धातुका पैसा र गरगहनासमेत पोखरीमा चढाउने गरेका छन् । ‘मलाई कसैले टीका लगाएपछि दिएको दक्षिणा मात्र लिन्छु,’ उनले भने, ‘सभापोखरीमा चढाइएका पैसा र अन्य सामग्री लिन्नँ ।’

सभापोखरीबाट फर्किएका खाँदबारीका सन्तोष चापागाईं गाउँपालिकाले यसको व्यवस्थापन गर्नुपर्ने बताउँछन् । ‘हामीले गाउँपालिका अध्यक्षको पनि ध्यानाकर्षण गराएका छौं,’ उनले भने, ‘यहाँ संकलित भेटी व्यवस्थापन गर्नुपर्छ ।’ संकलित रकमले यसको विकास र प्रवद्र्धनमा प्रयोग गर्न सकिने उनले बताए । समिति बनाएर चढाएको रकम संकलन गर्ने व्यवस्था मिलाउनुपर्ने अर्का स्थानीय लेखनाथ बुढाथोकी बताउँछन् । संकलित रकम दुरुपयोग नगरी बाह्रबीसेबाट सभापोखरीसम्म जाने गोरेटोबाटो चौडा गर्न प्रयोग गर्नुपर्ने उनको सुझाव छ ।

पोखरीमा भेटी मात्र नभई फोहोर थुप्रिन थालेको छ । दैनिक पुग्ने भक्तजनहरूले प्रयोग गरेका प्लास्टिक छरपस्ट देख्न सकिन्छ । ‘कतिपय भक्तजनले लत्ताकपडा पनि फाल्ने गरेका छन्,’ उनले भने, ‘त्यसको व्यवस्थापन हुन सकेको छैन ।’ सभापोखरी पुगेका माधव सापकोटाका अनुसार पोखरी आसपास दर्शनार्थी बस्न २ वटा पाटी बनिसकेका छन् भने एउटा निमार्णाधीन छ ।

‘म चार पटक यो पोखरीको दर्शन गर्न आएँ, पहिलेभन्दा फोहोर झन् झन् बढदै गएको छ,’ उनले भने, ‘संरक्षण र व्यवस्थापनमा कसैले ध्यान नदिँदा प्रचार पनि भएको छैन, फोहर पनि थपिँदै गएको छ ।’ दर्शनार्थीले पाटी बनाए पनि शौचालयको अभाव छ । यहाँ आउने पर्यटक शौचालय नहुँदा पोखरी आसपास खुला स्थानमा दिसापिसाब गर्न बाध्य छन् । सभापोखरी सदमुकाम खाँदबारीबाट ४ दिनको पैदल दूरीमा पर्छ । पोखरीमा जनैपूर्णिमाका दिन ठूलो मेला लाग्छ ।

पूजा गरे सन्तानलाभ
किंवदन्तीअनुसार पृथ्वीमा दैत्यहरूले गर्ने विनाश रोक्न देवताहरूले यहाँ सभा बसी योजना बनाएका थिए । अर्को किंवदन्तीअनुसार व्यासमुनिले सम्पूर्ण देवीदेवतालाई भेला गराएर पुराण भनेका थिए । सन्तान नहुनेहरूले यहाँ पूजा गरेमा सन्तान हुने विश्वासका साथ श्रद्धालुहरू पुग्ने गरेका छन् । यो तालको लम्बाइ २ सय मिटर र चौडाइ करिब १ सय मिटर छ ।

समुद्र सतहदेखि ४ हजार २ सय ४० मिटर उचाइ छ । गाउँपालिकाको नामसमेत यसै पोखरीबाट राखिएको छ । यो पोखरी धार्मिक, ऐतिहासिक तथा पर्यटकीय हिसाबले निकै महत्त्वपूर्ण भए पनि संरक्षणमा हालसम्म कसैले चासो नदिएको गुनासो स्थानीयको छ । बहुमूल्य जडीबुटी, लोपोन्मुख वन्यजन्तु पाइने क्षेत्र भएकाले पनि राज्यले विशेष ध्यान दिन आवश्यक भएको उनीहरू बताउँछन् ।

प्रकाशित : श्रावण २८, २०७५ ०७:५९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT