उर्लियो मर्स्याङ्दी

किनारको बस्ती त्रसित
कान्तिपुर संवाददाता

लमजुङ — हिमाल भएर आउने मर्स्याङ्दी नदीको बढ्दाे जलस्तरसँगै किनारका बस्ती जोखिममा परेका छन् । मनाङबाट लमजुङ हुँदै तनहुँ भएर मर्स्याङ्दी नदी मुग्लिनमा पुगेपछि त्रिशुलीसँग मिसिन्छ ।

मनाङको सवैभन्दा तल्लो बस्ती नासों गाउँपालिका १ मा पर्ने मर्स्याङ्दी नदीछेउको तालगाउँ । तस्बिर : आश गुरुङ । कान्तिपुर

तल्लो क्षेत्रको तनहुँमा खासै समस्या नभएपनि माथिल्लो क्षेत्रको मनाङ र लमजुङमा जोखिम बढेको छ। भेल बढेपछि डरले निदाउन नसकेको मनाङको नासों गाउँपालिका–१ तालगाउँका बासिन्दाले बताएका छन्।

Yamaha

तालगाउँ माथिका सिरानताल, खोत्रो, बगरछाप, धारापानी र चामे लगायतका गाउँ मस्र्याङदीको बाढीबाट बढी जोखिममा रहेको स्थानीय बताउँछन्। सिरानतालका सिंहबहादुर गुरुङका अनुसार मस्र्याङदीमा बढो बाढीसँगै बस्तीमा पस्ने जोखिम बढेको छ। ‘नदी नै घरखेतमा पस्ने डर छ,’ उनले भने। तालगाउँका बुधराज गुरुङका अनुसार घरछेवैको ग्याबिन पर्खाल बाढीले नाघेको छ। ‘अलिकतिमात्रै बढ्यो भनेपनि बस्तीमा आउने डर छ,’ उनले भने, ‘केही दिनयता मस्र्याङदीमा बढेको पानीको बहावले हामी सुत्न सकेका छैनौं।’ रातको समय खोला बढ्ने डरले माथिल्ला क्षेत्रका स्थानीयसंग खोला बढेनबढेकोबारे जानकारी लिने गरिएको उनले बताए।

तालगाउँमा ५ बर्षअघि गाउँको माथिल्लो क्षेत्र क्ल्युफी जंगलबाट पहिरो खसेको थियो। अहिले पनि पहिरो खस्ने सम्भावना उत्तिकै रहेको स्थानीय बताउँछन्। यसबाट गाउँका ५५ घरधुरी बढी जोखिममा रहेको स्थानीयको भनाइ छ। स्थानीय मीनराशी गुरुङका अनुसार तालगाउँ बाढी र पहिरो दुवैको जोखिममा छ। गाउँमा २०६३ सालबाट मस्र्याङीले कटान थालेको थियो। तालगाउँका हरेक क्षेत्र यसअघि डुवानमा पर्दै आएको ठाउँ हो।

जलउत्पन्न प्रकोप केन्द्रले ग्याबिन पर्खाल लगाएर तटबन्ध निर्माण गरेपछि बस्तीमा बाढी चढेको छैन। तर, उर्लिंदै आएको मस्र्याङदीले त्रास फैलिएको भानु माविका प्रधानाध्यापक श्यामकृष्ण पन्तले बताए। उनका अनुसार स्कुल पनि उत्तिकै जोखिममा छ। ‘नदीको छेउमै स्कुल छ। पानी परिरहे बाढी बढ्छ। विद्यालयमा बस्न गाह्रो हुन्छ,’ उनले भने। स्थानीयका अनुसार दूधखोलाको बाढीले बगाएर ल्याएको गिटीबालुवा बस्ती नजिकैको फाँटान थुप्रिएपछि समस्या बढेको हो। ५ बर्षअघि सेनाले डोजर चलाएर गिटीबालुवा खोलिदिएको थियो। अहिले फेरी जम्न थालेको स्थानीय बताउँछन्।

नासों गाउँपालिका अध्यक्ष चन्द्रबहादुर घलेका अनुसार मस्र्याङदी उर्लिपछि किनारका बस्तीमा जोखिम बढेको छ। उनका अनुसार नदीको छेवैमा भएकाले तालगाउँ बढी जोखिममा छ। सिरानताल, खोत्रो, बगरछाप, धारापानी, थोंंचे लगायत गाउँका बस्ती जोखिममा छ। ‘अहिलेको भन्दा मस्र्याङदी ठूलो भएर आएमा समस्या पर्न सक्छ,’ उनले भने, ‘मस्र्याङदी बढेमा जिउधनको बचाउनु भनेर भनेको छु।’ प्रमुख जिल्ला अधिकारी हरिप्रसाद पन्तका अनुसार मनाङको चामे साथै तल्लो मनाङको मस्र्याङदी नजिकका गाउँमा उर्लिएको मस्र्याङदीले जोखिम बढाएको छ।

यसअघिको बाढीले चामेस्थित तातोपानी संरक्षणका लागि निर्माण गरिएको ४ वटा ग्याबिन बगाएको छ। ‘मस्र्याङदी उर्लिएको छ। छेउका बस्ती जोखिममा छन्। चामेकै पनि १०/१२ घर समस्यामा परेको छ’ उनले भने, ‘बाढी आएपछि स्थानीयलाई सतर्क रहन आग्रह गरेका छौं।’ उनले नदीको बहाव कति बढ्यो भन्ने कुनैपनि जानकारी लिन नसकिएको बताए। ‘हामीसंग नदीको बहाव नाप्ने कुनै यन्त्र छैन। बाढी बढ्दै आएपछि अड्कल गर्ने मात्रै हो। त्यसरी नै स्थानीयलाई सतर्क गराउँदै आएका छौं,’ उनले भने।

प्रकाशित : श्रावण २८, २०७५ १९:०४
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

महानगरमा विस्फोटः 'पक्राउ परेकाहरुको संलग्नता देखिएन'

विनोद भण्डारी

काठमाडौँ — विराटनगर महानगरपालिकाका प्रमुख भीमप्रसाद पराजुलीको कार्यकक्षअघि आइतबार दिउँसो भएको बम विस्फोट कसले गरेको प्रहरीले भन्ने अझै पुष्टि गर्न सकेको छैन ।

विस्फोटमा संलग्न भएको आशंकामा नियन्त्रणमा लिएका ८ जना घटनामा संलग्न नभएको प्रहरीले बताएको छ ।

विस्फोट कसले गराएको भन्ने पुष्टि हुन नसकेको मोरङका प्रहरी प्रमुख एसपी मनोज केसीले बताए । 'यसैले विस्फोट गराएको हो भन्ने स्थिती छैन’ उनले भने, 'घटनालगत्तै नियन्त्रणमा लिइएका ८ जना विस्फोटमा संलग्न नभएको पाइएको छ ।’ प्रहरीले उनीहरुको नाम भने सार्वजनिक गरेको छैन ।

तराई जनतान्त्रिक मुक्ति मोर्चा (क्रान्तिकारी)ले आइतबार विज्ञप्ती सार्वजनिक गर्दै बिस्फोटको जिम्मेवारी लिएको थियो । एसपी केसीले भने मोर्चा वा माओवादीको विप्लप समुह कसले विस्फोट गराएको हो भन्ने बारे अनुसन्धान भइरहेको बताए ।

कार्यालयको माथिल्लो तलामा रहेको प्रमुखको कार्यकक्ष अगाडीको सेवाग्राही बस्ने स्थानमा भएको विस्फोटले त्यहाँका फर्निचर, झ्यालका सिसा र आगनमा पार्किङ गरिएको प्रमुख चढने गाडीको सिसा क्षतिग्रस्त भएको थियो ।

महानगरले नगरको उचित सुरक्षा प्रबन्ध मिलाउन स्थानीय सुरक्षा संयन्त्रसमक्ष लिखित माग गरेको छ । प्रमुख पराजुलीका अनुसार प्रमुख र उपप्रमुखको व्याक्तिगत सुरक्षा मागपनि गरिएको छ ।

आइतबारको घटनापछि जिल्ला प्रहरी कार्यालयले सोमबारदेखि महानगरको कार्यालयमा सुरक्षा तैनाथ गरेको छ । यसअघि त्यहाँ प्रहरीको सुरक्षा नभएको महानगरले जनाएको छ ।

तर सुरक्षा निकायले महानगर प्रमुख पराजुलीको भनाईलाई खण्डन गर्दै सुरक्षा चुनौती बढको स्वीकारेको छ । एसपी केसी भन्छन्, 'बिस्फोटले महानगको सुरक्षा कमजोर भएको नभई थप चुनौती थपिएको मात्र हो ।’ महानगरसहित अन्य स्थानीय निकायमा सुरक्षा व्यवस्थामा थप कडाई गर्दै कभर क्षेत्रलाई फराकिलो बनाइएको केसीले बताए ।

सेवाग्राहीको बढी भीड हुने स्थानीय निकाय र अन्य कार्यालय तथा आर्थिक कारोबार बढी हुने स्थानमा सुरक्षाको निगरानी बढाउने तयारी गरिएको उल्लेख गर्दै केसीले भने, 'महानगर, नगर प्रमुख र उपप्रमुखलाई व्याक्तिगत सुरक्षा (पीएसओ) को व्यवस्था गर्न नीतिगत रुपमा स्पष्ट भएमात्र सम्भव हुन्छ ।’ मोरङमा एक महानगरपालिकासहित ८ नगरपालिका र ८ गाउँपालिका छन् ।

मोरङका केही नगरपालिका प्रमुख र उपप्रमुखले व्याक्तिगत सुरक्षाकालागि पीएसओ लिएको उल्लेख गर्दै उपप्रमुख इन्दिरा कार्कीले महानगरपालिकाका प्रमुख र उपप्रमुखले पीएसओ माग्दा सुरक्षा निकायलाई नीतिगत निर्देशन चाहिने आफैँमा अनौठो भएको बताइन् । 'सुरक्षा निकायको यो दोहोरो चरित्र हो । 'उनले भनिन्, 'नगर प्रमुखले सुरक्षा पाउने महानगर प्रमुख र उपप्रमुखले सुरक्षा नपाउने भन्ने पनि हुन्छ ।'

'अन्य नगरपालिकाका प्रमुख र उप्रमुखले आन्तरिक रुपमा व्याक्तिगत सुरक्षाको सुविधा लिएका होलान् ।ु एसपी केसीले भने, 'नीतिगत रुपमा प्रमुख र उपप्रमुखलाई पीएसओ उपलब्ध गराउन नीतिगत रुपमै प्रष्ट जरुरी छ ।'

यसैबीच, मोरङ कांग्रेसले महानगरपालिका कार्यालयमा भएको बिस्फोटको निन्दा गर्दै संलग्न पत्ता लगाएर कारबाही गर्न माग गरेको छ ।

प्रकाशित : श्रावण २८, २०७५ १८:४९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT