सिक्टा सिँचाइ : नहर भत्किएपछि अख्तियारद्वारा छानबिन

सिक्टाको मूल नहर परीक्षणकै क्रममा पटकपटक भत्किएपछि त्यसको गुणस्तर जाँचका लागि नागरिक समाजले दबाब दिंदै आएको थियो 
ठाकुरसिंह थारू

नेपालगन्ज — सिक्टा सिँचाइ आयोजनाको मूल नहर परीक्षणकै क्रममा दुई पटक भत्किएपछि अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगको एक टोलीले स्थलगत अध्ययन सुरु गरेको छ । काठमाडौंबाट आएको अख्तियार टोलीले नहर भत्किएको स्थानमै पुगेर निरीक्षण गरेको हो ।

बाँकेको राप्ती सोनारी गाउँपालिकाको चंगाईनाला नजिकै भत्किएको सिक्टा सिँचाइ आयोजनाको मूल नहर । तस्बिर : कान्तिपुर

अख्तियारका अधिकारीहरूले नेपालगन्जस्थित सिँचाइ आयोजना प्रमुखलगायतसँग आर्थिक तथा प्राविधिक पक्षका बारेमा जानकारीसमेत मागेका छन्। सिक्टाको मूल नहर परीक्षणकै क्रममा पटकपटक भत्किएपछि त्यसको गुणस्तर जाँचका लागि नागरिक समाजले दबाब दिंदै आएको थियो। सरकारले पनि त्यसको अध्ययनका लागि समिति गठन गरिसकेको छ।

Yamaha

अख्तियार केन्द्रीय कार्यालयका प्रवक्ता रामेश्वर दंगालले सिक्टा आयोजनाको भत्किएको नहरबारे अध्ययनका लागि टोली नेपालगन्ज गएको बताए। उनले हाल अध्ययन र अनुसन्धानकै क्रममा रहेकाले त्यसबारे विस्तृत जानकारी दिन नमिल्ने जनाए। ‘हाम्रो टोली छानबिनका लागि नेपालगन्ज पुगेको छ। विस्तृत अध्ययनपछि सबै कुरा खुल्दै जान्छ,’ उनले भने।

सिक्टाको मूल नहर पहिलोपल्ट ०७३ असार १४ गते परीक्षण गर्दा अगैया ब्यारेजदेखि पश्चिमतर्फको २६ किलोमिटर दूरी झिझरी नजिकै भत्किएको थियो। निर्माण कम्पनी कालिका कन्स्ट्रक्सनले हस्तान्तरण नगरिसकेका कारण भत्केको मूल नहर तत्कालै मर्मत गरेको थियो। यो वर्षामा पनि नहर फेरि भत्किएपछि गुणस्तर जाँचका लागि आवाज उठेको हो।

सरकारी लगानीमा मुलुककै बहुचर्चित आयोजना भएका कारणले पनि बाँकेवासीले बढी चासो देखाएका छन्। २५ अर्ब बढीको लगानीमा निर्माण भइरहेको राष्ट्रिय गौरवको आयोजनाको मूल नहर र स्लोभ पटकपटक भत्किने गरेको छ। हाल उक्त आयोजनाका लागि १४ अर्ब खर्च भइसकेको आयोजनाले जनाएको छ।

आयोजनाले मूल नहरमा उत्तरदक्षिण बग्ने खोलानाला अत्यधिक रहेकाले वर्षामा प्राविधिक समस्या भएर नहरमा क्षति हुने गरेको दाबी गर्दै आएको छ। आयोजनाका निर्देशक रमेश बस्नेतका अनुसार दायाँबायाँ दुवै मूल नहरको चुरे र फुटहिल क्षेत्रबाट दर्जनाैं खोलानाला बगेका कारण वर्षामा पानीले नहरमा क्षति पुर्‍याउने गरेको छ।

दायाँ मूल नहरको डिजाइन चरणमा नहरको रेखांकन गर्दा चेनेज २० किलोमिटरदेखि ३५ किलोमिटरसम्म नहर अत्यधिक कटिङ तथा फिलिङमा रहेको उनको दाबी छ। यसका साथै दायाँ मूल नहरको उक्त खण्डको रेखांकन विषम प्रकृतिको घुलनशील माटो भएर गएको पाइएको छ। सिक्टाको मूल नहरको पानी धान्ने क्षमता ५० क्युसेक मानिएको छ। तर, परीक्षण र बाढी आएका बेला उक्त नहर भत्किने गरेका कारण गुणस्तरमा प्रश्न उठ्ने गरेको छ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : श्रावण २८, २०७५ २०:१८
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

बन्दरगाह निर्माणले गति लियो

ठाकुरसिंह थारू

नेपालगन्ज — नेपाल–भारत सीमा नाका जयसपुरमा सुख्खा बन्दरगाह निर्माण कार्यले गति लिएको छ । बन्दरगाहलाई जोड्ने ३ सय १५ मिटर पहुँच मार्ग ग्राबेल गरिएको छ । बन्दरगाह निर्माणस्थलदेखि नेपालगन्जको चौलिकासम्मको दूरी २ हजार ७ सय मिटर छ । त्यसका लागि गत वर्ष सरकारले ४० लाख रुपैयाँ बजेट छुटयाएको थियो ।

नेपालगन्जको चार लेनको चौलिकादेखि सुरु हुने पहुँच मार्ग जीर्ण भएका कारण मर्मत गरिएको हो । थप पहुँच मार्ग निर्माणलगायतका काम भारतीय पक्षले गर्ने सम्झौता छ । त्यस्तै सुरक्षाका लागि अस्थायी सुरक्षा पोस्ट पनि निर्माण गरिएको छ । यसअघि निर्माण गरिएको सुरक्षा पोस्ट जीर्ण बनेको थियो ।


चालु आर्थिक वर्षमा भने मर्मत सम्भार गरिएको छ । भारत सरकारको सहयोगमा दुई मुलुकको सीमामा सुक्खा बन्दरगाह निर्माण सुरु गरिएको हो । नेपाल सरकारले स्थानीयबासीलाई मुआब्जा दिएर जयसपुर क्षेत्रमा ९० बिघा जग्गा अधिग्रहण गरी तारबार गरिसकेको छ ।


त्यस्तै भारत सरकारले पनि आफ्नो क्षेत्रमा जग्गा अधिग्रहण गरी पर्खाल निर्माणको कामलाई तीव्रता दिएको छ । नेपालतर्फको ९० बिघा जग्गामध्ये २७ बिघामा सडक निर्माण गरिनेछ । पहुँच मार्गको चौडाइ ६० मिटर रहने नेपालगन्जस्थित सहरी तथा भवन निर्माण विभाग डिभिजन कार्यालयका इन्जिनियर होमनाथ भुसालले बताए । उक्त पहुँच मार्ग ६ लेनको हुनेछ । उनका अनुसार बन्दरगाहका लागि आवश्यक पर्ने भौतिक संरचनाका लागि भारत सरकारले छिट्टै ठेक्का दिने तयारीमा छ ।


‘नेपाल सरकारले गर्नुपर्ने आवश्यक काम करिबकरिब पूरा भएको छ । भारतीय पक्षले टेन्डर खोल्ने प्रक्रियामा छ,’ भुसालले भने, ‘हामीले गर्नुपर्ने काम गरिसक्यौं । भारतीय पक्षले सबै भौतिक निर्माणको काम गर्नेछ ।’ बन्दरगाहलाई नेपालगन्जको चार लेन सडकसँग जोड्न चौलिकासम्म ६ लेन पहुँच मार्ग निर्माण गर्ने लक्ष्य छ ।


सुख्खा बन्दरगाह निर्माण भएपछि त्यहाँ दुई मुलुकले एकीकृत सुरक्षा पोस्ट (आईसीपी) सञ्चालन गर्नेछन् । सुख्खा बन्दरगाह निर्माण भएपछि आधुनिक भन्सारको काम सुरु हुनेछ । बन्दरगाहसम्म रेल्वे सेवा विस्तार हुनेछ । एकीकृत सुरक्षा पोस्टमा नेपाल–भारतका सुरक्षाकर्मीहरूले संयुक्त जाँच गर्नेछन् । यसले सुरक्षा व्यवस्था चुस्त बनाउनुका साथै सर्वसाधारणलाई सहज हुने विश्वास गरिएको छ ।


बन्दरगाह निर्माणपछि व्यापारी व्यवसायीले पनि बिनाझन्झट भारतबाट विभिन्न सामान निर्वाध रूपमा आयात गर्न सक्ने जनाइएको छ । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको भारत भ्रमणका क्रममा आईसीपी कार्यान्वयनका लागि भारतीय पक्षले प्रतिबद्धता जनाएको थियो । त्यसयता सीमामा एकीकृत सुरक्षा पोस्ट कार्यान्वयनका लागि काम अगाडि बढेको हो ।


अहिले सीमामा छामछुमका भरमा सुरक्षा जाँच हुँदै आएको छ । भारतीय सीमा सुरक्षा बल (एसएसबी) ले एक्सरे मेसिनबाट सुरक्षा जाँच गर्दै आएको छ । भारतले निर्माण गर्ने भनेको बन्दरगाह एक दशकदेखि अलपत्र पर्दै आएको थियो ।


भारतको राजधानी दिल्लीबाट सबैभन्दा नजिक मानिने नेपालको नेपालगन्जमा बन्दरगाह आवश्यक रहेको भन्दै जयसपुरलाई रोजिएको हो । बन्दरगाह सञ्चालन भए भारतबाट विभिन्न सामग्री नेपालमा सहजै आयात हुने र नेपालका जडीबुटी र उत्पादनहरू भारतमा निकासी गर्न सरल हुने जनाइएको छ । त्यसका लागि चार लेन राजमार्ग र चार गेज रेलवे लाइन विस्तार गर्ने लक्ष्य छ ।

प्रकाशित : श्रावण २८, २०७५ १०:३४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT