बाजपेयीको अन्त्येष्टि समारोहमा परराष्ट्रमन्त्री ज्ञवाली

मन्त्री ज्ञवालीद्वारा समकक्षी स्वराजसँग भेटवार्ता
कान्तिपुर संवाददाता

नयाँदिल्ली — परराष्ट्रमन्त्री प्रदीप ज्ञवाली भारतका पूर्वप्रधानमन्त्री अटल बिहारी बाजपेयीप्रति अन्त्येष्टिस्थलमै पुगेर अन्तिम श्रद्धाञ्जली व्यक्त गरेका छन् । बिहीबार साँझ ५ बजेर ५ मिनेटजाँदा ९३ वर्षको उमेरमा निधन भएका बाजपेयीको राष्ट्रिय स्मृतिस्थलमा दाहसंस्कार गरिएको छ । 

गत ११ जुनमा मिर्गौला, छाती र पिसाबसम्बन्धी समस्या देखिएपछि उनलाई अस्पताल भर्ना गरिएको थियो । बाजपेयीले पहिलो पटक सन् १९७७ मा परराष्ट्रमन्त्रीका रुपमा र दोस्रो पटक सन् २००२ मा ११ औं सार्क सम्मेलनका अवसरमा प्रधानमन्त्रीका रुपमा नेपालको औपचारिक भ्रमण गरेका थिए ।

Yamaha


बाजपेयीप्रति श्रद्धान्जली व्यक्त गर्न जानुअघि मन्त्री प्रदीप ज्ञवाली र भारतीय समकक्षी सुष्मा स्वराजबीच विदेश मन्त्रालयमा संक्षित शिष्टाचार भेटवार्ता भएको थियो । भेटमा मन्त्री ज्ञवालीले नेपाल सरकार र नेपाली जनताका तर्फबाट पूर्व प्रधानमन्त्री तथा वरिष्ठ नेता बाजपेयीको निधनप्रति हार्दिक समवेदना प्रकट गरेको नयाँदिल्लीस्थित नेपाली दूताबासले जनाएको छ ।

त्यसैगरी उक्त भेटमा मन्त्री ज्ञवालीले प्रधानमन्त्री केपी ओलीले पठाएको समवेदना सन्देश पनि मन्त्री स्वराजलाई हस्तान्तरण गरेको जानकारी दिइएको छ । बाजपेयीप्रति श्रद्धान्जली व्यक्त गर्न आजै बिहान दिल्ली आएका मन्त्री ज्ञवाली भोली मध्याह्न स्वदेश फर्कने कार्यक्रम छ ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र १, २०७५ १७:१०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

सुरु भयो लाखे जात्रा

विद्या राई

काठमाडौँ — नेवार समुदायको सांस्कृतिक पर्व लाखेजात्रा मनाउन सुरु भएको छ । उपत्यकामा गठेमंगल पर्व र पूर्वी पहाडका जिल्लाहरुमा नागपञ्चमीको दिनबाट औपचारिक रुपमा सुरु भएको छ । 

काठमाडौंको शान्तीनगर, बानेश्वर, शंखमुल, पुरानो बानेश्वर, सिनामंगल क्षेत्रका नेवार समुदायले नागपञ्चमीदेखि लाखेजात्रा औपचारिक सुरु भएको छ। उनीहरुले लाखे निकालेर चोक, गल्लीहरुमा नाच्दै, मन्दिरमा पुजा गरेर तथा हाासको बलि दिएर जात्रा सुरु गरेका छन्।

नेवार समुदायको बाहुल्य रहेको स्थान विशेष विभिन्न तिथि, मितीमा मनाउन सुरु गरिने लाखेजात्राको कृष्ण जन्माष्टमीको भोलिपल्टसम्म धुमधामका साथ मनाइन्छ। उपत्यकामा इन्द्रजात्रा र गाइजात्राको बेला चहलपहल बढी हुन्छ।

नेवार समुदाय र संस्कृति तथा परम्परासँग जानकार राख्ने अगुवा काशीनाथ तमोटका अनुसार लाखेजात्रा देशविदेशमा प्रसिद्ध हँुदै गएको छ। यस समुदायमा देवीदेवताको पुजाआजा र भक्तिभाव गर्ने चलन बढी हुन्छ। परापूर्वकालमा नेवार अग्रजहरुले देवता, देवीयोनी(राक्षस) र मानिस देवता तीनथरीका प्रणीको परिकल्पना गरेका थिए।

तीनथरी मध्ये देवीयोनीलाई मानिसको सहयोगीका रुपमा मान्दै आएको र लाखेजात्रा रुपमा मनाउदै रमाइलो गर्दै आएको अगुवा तमोटले बताए। ‘लाखेजात्राले रमाइलो पनि हुने भयो, मनोरञ्जन पनि दिने भएर नेवार समुदाय बसेको ठाउँमा मनाइन्छ, अन्य समुदायलाई नी आकर्षक बन्दै आयो र देशविदेशमा ‘पपुलर’ हुदै आयो’ उनले भने।

नेवार समुदायको धार्मिक र सांस्कृतिक रुपमा गहिरो सम्बन्ध रहेको लाखेजात्राको रौनकले उपत्यकाका चोक, गल्ली, बजारहरु गुञ्जयमान बन्ने गर्छन्। नेवार समुदायका अग्रज तथा युवाहरु भेला भएर लाखेजात्रामा ढोल, झ्याम्टा बजाउँदै, नाच, रोपाइँ नाच, विभिन्न हास्यव्यंग्यात्मक कार्यक्रम, जातीय संस्कृति र परम्पराअनुसारको नाच प्रदर्शन गर्दै बजारको परिक्रमा गरिन्छ। यसैगरी विभन्न जिल्ला सदरमुकाम र गाउँघरमा सदरमुकाम तथा गाउँको परिक्रमा गराइन्छ।

जात्राको मुख्य आकर्षण भनेकै मुकुण्डोधारी लाखे हुन्छ। ढोल, झ्याम्टाको तालमा जातीय संस्कृति र परम्पराहरुलाई नक्कल गर्दै लाखेसहित सहभागी सबैले नाच्ने र रमाइलो गर्ने गरिन्छ। लाखे बन्नेले केही दिन अघिबाटै शुद्ध खानेकुरा खाएर तयार भएर बसेको हुनुपर्ने हुन्छ।

यस जात्रालाई नेवार समुदायले विशेष महत्वका साथ मनाउछ। ‘साँस्कृतिक, धार्मिक महत्व त छदैछ, सँगै आपसी भाइचारा, भातृत्व कायम राख्ने, घर परिवार, आफन्तजन जमघट हुने, दु:खसुख आदानप्रदान गर्ने माध्यम हो। ’ नेवा: देय् दवूका केन्द्रिय अध्यक्ष नरेन्द्र ताम्राकारले बताए।

लाखेजात्राको अवसरमा नेवार समुदायका परिवार, आफन्त, इष्टमित्र, साथीभाई भेला भएर मिष्ठान्न भोजन गर्ने, रमाइलो गर्ने गर्छन्। अध्ययन, जागिर तथा व्यवसायका क्रममा टाढा–टाढा गएर परिवारका सदस्यहरुको पनि लाखेजात्राको अवसरमा एकठाउा भेला हुन्छन्।

उपत्यका तथा सहरबजारमा लाखे भव्य मनाउने चलन कायमै भएपनि गाउँमा यसको रौनक हराउदै गएको नेवार समुदायको अग्रजको चिन्ता पनि छ। १० वर्ष अघि नेवारी समुदाय बसेका गाउँ—गाउँमा समेत लाखेजात्रा धुमधामका साथ लाग्ने गथ्र्यो।

गाउँबाट जिल्ला सदरमुकाममा समेत जात्रा देखाउन आउनेहरुको घुइँचो लाग्थ्यो। बजारमा लाखे निस्किदा बाटोमा खुट्टा राख्ने ठाउा समेत हुदैनथ्यो। लाखे हेर्ने मानिसहरुको भिडले केटाकेटी र वृद्धहरुलाई हिड्ँनलाई समेत मुस्किल पथ्र्यो।

तर अहिले सदरमुकाम समेत लाखेजात्रा देख्न मुस्किल पर्दै गएको छ। दशक लामो देशमा सशस्त्र द्वन्द्वले नेवार समुदायका मानिसहरु सुविधा सम्पन्न शहरमा पलायन भएका र पलायन भएका युवाहरुको कम चासोका कारण सदियौदेखिको संस्कृति पर्व लाखेजात्रा लोप हुदै जान थालेको भोजपुरका गणेश श्रेष्ठले बताए।

प्रकाशित : भाद्र १, २०७५ १६:५०
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्