अर्को देशको आसमा सकिन्छ खाडीको कमाइ

जनकराज सापकोटा

काठमाडौँ — खाडीमा श्रम गरेर कमाएको पैसा अलि सुविस्ताको काम र धेरै तलब पाउने आशमा तस्करलाई बुझाएर फस्नेको संख्या बढेको छ । साउदी, कतार, मलेसियामा ५–१० वर्ष काम गरेपछि टर्की, ग्रिस वा मकाउजस्ता ‘राम्रो कमाइ हुने’ देश पस्ने लोभमा युवा फस्ने गरेका हुन् ।

यी ठाउँमा गतिलो काम पाइने आशमा वैदेशिक रोजगारीमा रहेका युवाले तस्करलाई २ लाख ५० हजारदेखि ७ लाखसम्म बुझाउने गरेका छन् । तर, पैसा बुझाइसकेपछि ती ठाउँमा जान नपाएका वा अवैध तरिकाले पुगेर फर्किनेको संख्या बढेको प्रहरीको भनाइ छ । प्रहरीमा आएका उजुरीले पनि त्यही देखाउँछ ।


कृष्ण घलेले दुबईमा ५ वर्ष पसिना बगाएर कमाएको पैसा मकाउ जाने आशमा गुमाए । लमजुङको दोर्दी गाउँपालिका ४ का उनले दुबईमा सँगै काम गरेका सफलराज कुँवरको भर परेर झन्डै ७ लाख रुपैयाँ बुझाएका थिए । गाउँका ४ साथीसँग पनि जनही ६ लाख ७५ हजारका दरले एकमुष्ट साढे २६ लाख रुपैयाँ संकलन गरेर सफलले भनेको मान्छेलाई दिए । तर न उनी मकाउ जान पाए, न उनका साथीहरू । यतिबेला कृष्ण फसेको पैसा उठाउन प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो धाइरहेका छन् । ‘दुबईमा कमाएको सबै गयो, दु:खले कमाएको धन फस्यो,’ उनले भने ।

Yamaha


नवलपरासी, कावासोतीका टीकाराम भट्टराईले १० वर्ष मलेसिया र साउदी अरबमा बिताए । ५ वर्ष मलेसियामा काम गरेर फर्केलगत्तै साउदी गएका उनले त्यहाँ २ वर्ष बिताए । फेरि मलेसिया गएर ३ वर्ष काम गरे । अघिल्लो वर्ष माघमा उनी नेपाल फर्के । दशक लामो विदेश बसाइबाट जोगाएको रकम खर्चेर मंसिरमा फेरि टर्की लागे । पर्यटक भिसामा पुगेका उनले त्यहाँ भनेजस्तो काम पाएनन् ।


सोचेजस्तो कमाइ नहुने देखेपछि मानव तस्करको सहयोगमा अवैध रूपमा ग्रिस छिर्ने प्रयत्नमा उनी लागे । त्यही बेला पक्राउ परे । तीन दिन थुनामा बसेपछि नेपाल फर्किए । मनग्गे कमाउने लोभमा उनले मलेसिया र साउदी अरबमा पसिना बगाएर कमाएको करिब ६ लाख गुमाए । लामो प्रयास र झन्झटपछि उनले एजेन्टबाट साढे चार लाख मात्र फिर्ता पाए ।


साढे ६ वर्ष कतार बसेका पाल्पा, रामपुरका नारायण सुनुवारको व्यथा पनि यस्तै छ । डेढ वर्षअघि घर फर्केका उनले कमाएको पैसा कहाँ लगाउने भन्नेमै वर्ष दिन गुजारे । आफन्तको सल्लाहमा उनले पनि टर्की जाने प्रक्रिया सुरु गरे । दिल्ली हुँदै पर्यटक भिसामा टर्की पुगेका उनले भनेजस्तो काम त पाएनन् नै, आवासीय अनुमतिको कानुनी आधार पनि भेटेनन् । त्यसपछि उनी पनि मानव तस्कर गिरोहलाई पैसा बुझाएर ग्रिस जाने तयारीमा जुटे । त्यहीबेला पक्राउ परे । चार दिन थुनामा बसेपछि नेपाल फर्के । उनको पनि साढे ६ लाख रुपैयाँ गुम्यो । ‘कतारको कमाइ स्वाहा भयो,’ नारायण थक्थकाउँछन् । यतिबेला नारायणसहितका व्यक्तिले फसेको रकम उठाउन र अवैध रूपमा विदेश पठाउन संलग्नलाई कारबाही माग्दै केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरोमा उजुरी दिएका छन् ।


इटहरीका उमेश विष्टको भोगाइ पनि उस्तै छ । पाँच वर्ष दुबई बसेर झन्डै दुई वर्षअघि फर्केका उनलाई लाग्यो– अब नेपालमै केही गर्नुपर्छ । के गर्ने भन्ने सोच्दासोच्दै केही महिना बित्यो । छटपटीका तिनै दिनमा उनको सम्पर्क दुबईमा सँगै काम गरेका पुराना साथी सफलराज कुँवरसँग भयो । मकाउ पुगेका सफलले आशा देखाएर भने, ‘मकाउ आउने भए चाँजो मिलाइदिन्छु । भनेजस्तो कमाइन्छ ।’


सफलले भनेअनुसार उनले ४ लाख ५० हजार रुपैयाँ सन्तबहादुर गुरुङको खातामा हालिदिए । उनले गाउँले, छिमेकी र नातेदार गरी सात जनासँग पनि पैसा उठाए । २५ लाख रुपैयाँ सफललाई दिने गरी सन्तको खातामा हालिदिए तर न उमेश मकाउ जान पाए न त गाउँले र आफन्त । उनले दु:खेसो पोखे, ‘खाडीको कमाइ मकाउ सपनाले डुबायो । साथीभाइ र आफन्तको पैसा पनि डुब्यो ।’


वैदेशिक रोजगारीबारे अध्ययन/अनुसन्धानमा संलग्न गणेश गुरुङ खाडी र मलेसियाबाट कमाएर फर्केकाहरू मानव तस्करको चंगुलमा परेर बिल्लीबाठ हुने प्रवृत्ति बढदै गएको बताउँछन् । गुरुङको बुझाइमा स्वदेशभित्रै लगानीको उचित वातावरण र केही रकमसहित फर्किएका कामदारको पैसा सदुपयोग गर्ने नीति नहुँदा यस्ता घटनाले निरन्तरता पाइरहेका छन् । केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरोले साउन १३ मा मकाउ लैजाने आश्वासन दिएर ठगी गरेको आरोपमा सुनसरी, धरानका बालकृष्ण भण्डारीलाई पक्राउ गर्‍यो ।


उनीमाथि २३ जनाबाट प्रतिव्यक्ति २ लाख ७५ हजारका दरले रकम उठाएको आरोप थियो । यही अभियोगमा ब्युरोले काठमाडौं सरस्वतीनगरबाट सन्तबहादुर कुँवरलाई पनि पक्राउ गरेको छ ।


Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र ६, २०७५ ०८:०२
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

किशोरी हत्या प्रकरण: झन् चर्कियो आन्दोलन

भवानी भट्ट

कञ्चनपुर — भीमदत्तकी किशोरीको बलात्कारपछि हत्या घटनामा प्रहरीले नक्कली हत्यारा सार्वजनिक गरेको भन्दै महेन्द्रनगरवासी आन्दोलित बनेका छन् । वास्तविक दोषी पत्ता लगाउन माग गर्दै स्थानीयवासी मंगलबार बिहानैदेखि बजार बन्द गरेर आन्दोलनमा उत्रेका हुन् ।

हत्या आरोपमा पक्राय गरिएका दीलिपसिंह विष्ट ।

प्रदर्शनका कारण महेन्द्रनगर बजार दिनभर तनावग्रस्त बन्यो । प्रहरी र आन्दोलनकारीबीच जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा झडपसमेत भयो । झडपमा १२ स्थानीयवासी र ८ प्रहरी घाइते भएको डीएसपी ज्ञानबहादुर सेठीले बताए । जिल्ला प्रहरी कार्यालयले सोमबार पत्रकार सम्मेलन गरेर हत्यामा संलग्न रहेको भन्दै भीमदत्त १९, बागफांँटाका ४१ वर्षीय दिलीपसिंह बिष्टलाई सार्वजनिक गरेपछि स्थानीय झन् आक्रोशित भएका हुन् ।


उनीहरूले वास्तविक दोषीलाई जोगाउन मानसिक अवस्था ठीक नभएको व्यक्तिलाई सार्वजनिक गरिएको आरोप लगाएका छन् । महेन्द्रनगरमा नाराजुलुससहित प्रदर्शन गर्दै उनीहरूले जिल्ला प्रशासन कार्यालय घेराउ गरे । प्रदर्शन नियन्त्रण गर्न प्रहरीले लाठी चार्जसँगै २१ सेल अश्रुग्याससमेत प्रहार गरेको छ । नागरिक संघर्ष समितिले भने प्रहरीले नै सादा पोसाकका जवान खटाएर आन्दोलन बिथोल्ने प्रयास गरेको आरोप लगाएको छ ।


स्थानीयले प्रदर्शनसँगै आइतबारदेखि सुरु रिले अनशन पनि जारी राखेका छन् । उनीहरूले तत्काल यस विषयमा प्रहरी प्रशासन गम्भीर नभए कडा आन्दोलन गर्ने चेतावनी दिएका छन् । ‘त्यो व्यक्ति दोषी हुनै सक्दैन, यो पीडितलाई भुल्याउने खेल हो,’ किशोरी हत्याका दोषी सार्वजनिक गर्न स्थानीयद्वारा गठित नागरिक संघर्ष समितिकी संयोजक मीना भण्डारीले भनिन्, ‘प्रहरीको यो कदमबाट घटनामा ठूलै व्यक्तिको संलग्नता रहेको पुष्टि हुन्छ ।’


उनका अनुसार मंगलबार साँझ जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा यही विषयमा सर्वपक्षीय छलफल भएको थियो । छलफलमा पनि प्रशासनले अहिलेसम्म जुटेको प्रमाणका आधारमा बिष्ट नै दोषी देखिएको दाबी गरेको थियो । तर आफूहरूले त्यसलाई कुनै हालतमा स्वीकार्न नसकिने बताएको भण्डारीले जानकारी दिइन् । ‘त्यही व्यक्ति दोषी हो भने प्रहरीले प्रमाण किन देखाउँदैन ?’ भण्डारीले भनिन्, ‘नक्कली दोषी देखाएर वास्तविक अपराधी छुटाउने खेल भइरहेको छ ।’


‘प्रहरीले अनावश्यक दबाब दिइरहेको छ’
मृतक किशोरीका बुवाले पनि प्रहरीले फिल्मी शैलीमा नक्कली दोषी सार्वजनिक गरेको बताएका छन् । दुई दिनअघिसम्म कुनै सुधार नभएको बताउने प्रहरीले एकाएक मानसिक अवस्था ठीक नभएको व्यक्तिलाई समातेर घटना मत्थर पार्न खोजेको उनको आरोप छ । ‘मलाई जबर्जस्ती बोलाएर नदेखेका मान्छेका नाममा किटानी जाहेरी दिन दबाब दिए,’ उनले भने, ‘मैले नमानेपछि घटनास्थलमा लगेर बिष्टको टिसर्टको टुक्रा र कन्डमको खोस्रा देखायो । त्यही प्रमाण हो भने आजसम्म किन देखाइएन त ?’


किशोरीका बुवाले सादा पोसाकमा खटिएका प्रहरीसँगै केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरोको टोलीले समेत अनावश्यक रूपमा दबाब दिइरहेको बताए । ‘सीआईबीले अनुसन्धानमा ध्यान दिनेभन्दा पनि मलाई बढी तनाव दिएको छ,’ उनले भने, ‘उनीहरूले अहिलेसम्म के अनुसन्धान गरे ? बिष्ट नै अपराधी हो भने भरपर्दाे प्रमाण खोइ ?’ प्रहरी भने अहिलेसम्म जुटेको प्रमाणका आधारमा विष्ट नै दोषी देखिएको दाबी गरिरहेको छ ।


कञ्चनपुरका डीएसपी सेठीले केही प्रमाण जुटेको र केही जुटाउने क्रममा रहेको बताए । ‘प्रमाणबिनै दोषी सार्वजनिक गर्ने भए यसअघि नै गरिसक्थ्यौं,’ उनले भने, ‘घटना भएको केही दिनमै एक जना मानसिक अवस्था ठीक नभएको व्यक्ति आएर मैले नै बलात्कारपछि हत्या गरेको भनेका थिए तर उनले खुकुरीले घाँटी रेटेको भनेपछि हामीले छोडेका हौं ।’


प्रकाशित : भाद्र ६, २०७५ ०८:००
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT