मलेसियासँग श्रम सम्झौता हुँदै

बायोमेट्रिक, स्वास्थ्य परीक्षण, भिसा प्रोसेसिङलगायत नाममा यसअघि बिचौलिया कम्पनी र एजेन्टहरूले उठाउँदै आएको अतिरिक्त शुल्क पनि कामदारले तिर्नुपर्ने छैन ।
दुर्गा खनाल

काठमाडौँ — मलेसियामा सहज रूपमा नेपाली कामदार पठाउन दुई मुलुकबीच श्रमसम्झौता हुने भएको छ । सम्झौतापछि तीन महिनादेखि रोकिएको मलेसिया कामदार पठाउने प्रक्रिया खुल्नेछ । अब मलेसिया कामदार पठाउने प्रक्रियामा बिचौलिया कम्पनी र एजेन्टहरूले प्रवेश गर्न पाउनेछैनन् ।

बायोमेट्रिक, स्वास्थ्य परीक्षण, भिसा प्रोसेसिङलगायत नाममा यसअघि बिचौलिया कम्पनी र एजेन्टहरूले उठाउँदै आएको अतिरिक्त शुल्क पनि कामदारले तिर्नुपर्नेछैन ।

नेपालीको प्रमुख श्रम गन्तव्य मानिने मलेसिया जाँदा ‘बिचौलिया कम्पनी तथा एजेन्टहरू’ ले कामदारबाट आफूखुसी शुल्क लिएर ठग्दै आएका थिए । जेठ २ गते श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षामन्त्री गोकर्ण विष्टले तत्काल मलेसिया कामदार पठाउन रोक लगाउँदै ठगी गर्ने कम्पनी खारेज र कारबाही प्रक्रिया अघि बढाएका थिए ।

Yamaha

अतिरिक्त शुल्क लिने कम्पनी खारेज गर्दै नेपालले कामदार पठाउन रोकेपछि मलेसिया सरकारले चासो दिएको थियो । त्यसपछि दुई मुलुकबीच सहज रूपमा कामदार आदानप्रदान गर्न भइरहेको अनौपचारिक छलफल करिब निष्कर्षमा पुगेको छ । बिचौलिया एजेन्ट र कम्पनीलाई कामदार पठाउने प्रक्रियामा संलग्न हुन नदिने गरी मलेसिया सरकार श्रमसमझदारी गर्न तयार भएको छ ।

यससम्बन्धी समझदारीको प्रारम्भिक प्रस्ताव मलेसियाले नेपाल सरकारलाई पठाइसकेको श्रम मन्त्रालयका अधिकारीले जनाएका छन् । प्रस्तावमा नेपालले सुझाव दिएपछि समझदारी हुनेछ । समझदारीको तयारीका लागि मलेसियास्थित नेपाली कार्यवाहक राजदूत कुमारराज खरेल स्वदेश आएका छन् । मन्त्री विष्टसहित श्रम र परराष्ट्रका अधिकारीबीच छलफल भइरहेको छ । ‘दुईपक्षीय श्रम समस्याबारे छलफल गर्न नै आएको हुँ । अनौपचारिक रूपमा छलफल भइरहेको छ,’ खरेलले भने । नेपालले आफ्नो प्रस्ताव पठाएपछि मलेसियन मानव संसाधनमन्त्री एम कुलसेगरन नै नेपाल आएर समझदारी गर्ने तयारी भएको श्रम मन्त्रालयका अधिकारीले जनाएका छन् ।

मलेसियन सरकारले भिसा शुल्कबापत ७ सय मात्र तोके पनि बिचौलिया कम्पनी र एजेन्टहरूले बायोमेट्रिक प्रणालीका नाममा ४ हजार ५ सय, स्वास्थ्य परीक्षण गर्न सफ्टवेयरमा नाम दर्ता गर्ने ‘माइग्राम’का नाममा ३ हजार ४ सय लिने गरेका थिए । त्यस्तै, पासपोर्ट संकलन गरी नेपालस्थित मलेसियन राजदूतावाससम्म पुर्‍याउने प्रयोजनका लागि ‘वान स्टप सेन्टर’का नाममा २ हजार ८ सय, इमिग्रेसन सेक्युरिटी क्लियरेन्सका नाममा ३ हजार २ सय तथा भिसा प्रेसेसिङबापत ‘भीएलएन’का नाममा ३ हजार २ सय गरी प्रतिकामदार १९ हजार ३ सय ३२ रुपैयाँ (भ्याटसहित) का दरले असुलेका थिए ।

स्वास्थ्य परीक्षण गर्ने ३९ कम्पनीले सिन्डिकेट खडा गरी शुल्क उठाउँदै आएका थिए । अतिरिक्त शुल्क लिई गैरकानुनी काम गर्ने त्यस्ता ३४ संस्थाका ४४ जना उपर प्रहरीले ३ अर्ब १० करोड ५५ लाख बराबारको बिगोसहित अदालतमा मुद्दा दायर गरेको छ । हाल उक्त मुद्दा विचाराधीन छ ।

बिचौलिया एजेन्ट र कम्पनीहरू मलेसियाबाट कामदार मगाउने रोजगारदाता कम्पनीहरूको समेत संरक्षणमा हुर्केका थिए । अब नयाँ सम्झौताअनुसार रोजगारदाता कम्पनी र कामदार पठाउने म्यानपावर कम्पनीबीच सम्झौता हुने र उनीहरूले बिनाशुल्क सबै प्रक्रिया पूरा गरी कामदार लिनु–दिनुपर्नेछ ।

मलेसियाका रोजगारदाता र नेपालमा म्यानपावर कम्पनीको अनुगमन सम्बन्धित मुलुकका सरकारले गर्नेछन् । मलेसियामा नेपाली कामदार भर पर्दा मानिन्छन् तर नेपाल सरकारले रोजगारदाता कम्पनीकै संलग्नतामा बिचौलिया कम्पनी र एजेन्ट खडा गरेर नेपाली कामदारमाथि ठगी भएको भन्दै एकतर्फी रूपमा कामदार पठाउन रोक लगाएको थियो । त्यसपछि मलेसियाको संसद्मा आफ्नै मुलुकका कम्पनीहरूका कारण नेपालीमाथि ठगी भएको कुरा उठेको थियो ।

मलेसियन सञ्चार माध्यमले पनि नेपाली कामदारबाट अबैध रकम असुली भइरहेको समाचार प्रकाशित गरेका थिए । त्यसपछि त्यहाँका मानव संसाधनमन्त्री एम कुलसेगरनले संसद्मा जवाफ दिने क्रममा नेपाली कामदार नआएको विषयमा ध्यानाकर्षण भएको जनाएका थिए । संसद्मा कुरा उठेपछि मन्त्री कुलसेगरले नै श्रममन्त्री विष्टसँग द्विपक्षीय समझदारीको पहल गरेका थिए ।

एक साताअघि मलेसियाका प्रधानमन्त्री महाथिर मोहम्मदले पनि नेपाली कामदारका विषयमा बोल्दै अब दुईपक्षीय सम्झौता गरिने जानकारी संसद्लाई दिएका थिए । मोहम्मदले नेपालसँग एकद्वार प्रणालीका आधारमा कामदार आपूर्ति गर्ने बताएका थिए । उनले बंगलादेशसँगको जस्तै ‘जी टु जी’ अर्थात् सरकार–सरकारबीचको मोडलबाट कामदार आपूर्ति गर्ने संकेत दिए पनि अब हुने सम्झौता त्यो मोडलको होइन । अहिले रोजगारदाता र कामदार आपूर्ति गर्ने कम्पनी बीचबाटै कामदार आदानप्रदान हुनेछ । पछि ‘जी टु जी मोडलमा विस्तार गर्न सकिने गरी दुई पक्षका अधिकारीबीच कुराकानी भइरहेको श्रम मन्त्रालयका उच्च अधिकारीले जनाए ।

हाल नेपालले दक्षिण कोरियासँग मात्र ‘जी टु जी’ मोडलमा कामदार आपूर्ति सम्झौता गरेको छ । यो सम्झौताअनुसार कोरियन भाषा परीक्षा पास गरेकालाई त्यहाँको सरकारले निश्चित कोटामा नेपाली कामदार लिने गर्छ । दुईपक्षीय समझदारी क्रममा मलेसिया सरकारले अन्य मुलुकका कामदारलाई जस्तै नेपाली कामदारलाई पनि समान ज्यालाको व्यवस्था गर्न नेपाली अधिकारीले प्रस्ताव गरेका छन् । हाल मलेसियामा नेपाली कामदारले न्यूनतम १ हजार रिंगेट बराबर तलब पाउँदै आएका छन् । अब यो रकमलाई कम्तीमा १५ सय पुर्‍याउन पहल भइरहेको छ ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र ८, २०७५ ०७:१५
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

विद्यार्थी तान्दै मानविकी

समयानुकूल पाठ्यक्रम परिमार्जन नहुँदा विद्यार्थी आकर्षित हुन नसकेकाले प्रयोगात्मक र अनुसन्धानमूलक खालको अध्यापन पद्धति विकास गरिँदै ।
दुर्गा खनाल

काठमाडौँ — समाजशास्त्री प्राध्यापक चैतन्य मिश्रले २०७४ साल वैशाख २ मा एउटा लेखमा उल्लेख गरेका हरफहरू हुन् यी । मानविकी तथा समाजशास्त्र अध्ययनको आकर्षण घटिरहेका बेला प्राध्यापक मिश्रका यी हरफले उक्त संकायको महत्त्व झल्काउँछ । पछिल्लो समय अन्य प्राविधिक विषयमा विद्यार्थीको आकर्षण बढिरहेको छ ।

-सामाजिकशास्त्रले हामीलाई ‘कुवाको भ्यागुतो’ हुनबाट जोगाउँछ । विश्वभरिका व्यापकता, विशिष्टता र समानताहरू हामीमा छिराउँछ । आफ्नो र अरू सबैको समाज परिवर्तनशील र प्रवाहमा छ, त्यो प्रवाह कहिले ढिलो र कहिले छिटो हुन्छ, तर थामिँदैन भन्ने सिकाउँछ ।

-सामाजिकशास्त्रको ज्ञानले अन्यायविरुद्ध लड्न र संगठित हुन प्रेरित गर्छ । अन्याय प्राकृतिक, दैवी वा स्वनिर्मित हुने होइन, बरु ऐतिहासिक–सामाजिक रूपले निर्मित हुने हो भन्नेबित्तिकै अन्यायविरुद्ध लड्न सकिने रहेछ भन्ने ज्ञान खुल्छ ।


मानविकी तथा सामाजिकशास्त्र संकायमा अध्ययन विद्यार्थीको कम रोजाइमा पर्ने गरेको छ । तर, समाज बुझ्न र सामाजिक क्षेत्रका स्थापित हुने मानविकी तथा सामाजिकशास्त्र संकायले सहयोग पुर्‍याउन सक्छ । पछिल्लो विज्ञान, व्यवस्थापन, इन्जिनियरिङलगायतमा विद्यार्थीको चाप छ ।


मानविकी र सामाजिकशास्त्रमा तुलनात्मक रूपमा कम चाप देखिन्छ । तर यो संकायभित्रका अध्ययन गर्ने विषयको छनोट सही हुन सक्यो भने विद्यार्थीले यही संकाय पढेर पनि राम्रो अवसर पाउने सक्ने अवस्था छ । त्रिभुवन विश्वविद्यालयले विद्यार्थीका पछिल्ला चाहनाहरूलाई बुझेर विषयहरूको विविधता र अध्ययन गर्ने पाठ्यक्रमलाई परिमार्जन गर्न थालेको छ ।
‘समाजको सबै क्षेत्रको नेतृत्व गर्न सक्ने जनशक्ति मानविकी तथा सामाजिकशास्त्र संकायभित्रका विषयको अध्ययनले दिलाउन सक्छ,’ त्रिवि मानविकी संकायका डिन प्राध्यापक शिवलाल भुसालले भने, ‘विद्यार्थीलाई थप आकर्षित गर्न हामीले नया कार्यक्रमहरू थप्न थालेका छौं ।’


अहिलेसम्म मानविकीको पढाइ सैद्धान्तिक बढी थियो । प्रयोगात्मक र व्यावहारिक पाटोलाई यो संकायले कम प्राथमिकता दिएको थियो । पछिल्लो समय आर्थिक उपार्जनसँग सीधा जोडिने खालका विषयहरू विद्यार्थीका रोजाइमा पर्न थाले त्यसैले मानविकी संकायमा पनि अब विविधता थपिन थालेका छन् ।


त्रिविका ३० आंगिक र ३ सय सम्बन्धनप्राप्त क्याम्पसहरूमा मानविकी अध्यापन हुन्छ । स्नातक र स्नातकोत्तर अध्यापन हुने यो संकायमा नयाँनयाँ विषय भित्रिएका छन् । स्नातक तहमा अहिले ‘कम्प्युटर एप्लिकेसन’ विषय सुरु भएको छ । नयाँ पुस्ता सूचना प्रविधिमा अभ्यस्त हुनुपर्ने भएकाले मानविकीभित्र पनि यो विषय भित्र्याइएको डिन भुसालले जानकारी दिए । बढी प्रयोगात्मक हुने यो विषयले प्राविधिक रूपमा अब्बल बनाउन सक्छ ।


त्रिविले अन्य केही विषयहरूलाई पनि प्रवेश गराउन तयारी गरेको छ । ‘गुड गभरनेन्स एन्ड लिडरसिप डेभलपमेन्ट’, फेसन डिजाइनिङ, सोसल इन्टरप्रेनरसिपजस्ता विषय पनि त्रिविले स्नातक तहमा अब प्रवेश गराउँदै छ ।


‘मानविकी र समाजशास्त्र पहिले ज्ञान आर्जन गर्ने खालको मानिथ्यो तर अब हामीले यसलाई जीविकोपार्जनसँगसमेत जोड्ने गरी नयाँ कार्यक्रम थपेका छौं,’ डिन भुसालले भने । मनोविज्ञान, सामजिक कार्य र पत्रकारिताजस्ता चालु विषयलाई थप स्तरोन्नति गर्ने तयारी पनि भइरहेको छ । अब यी विषयलाई ४ वर्षे बनाउने तयारी छ ।
स्नातकोत्तरदेखि विद्यावारिधिसम्मका लागि त्रिविले यो संकायमा केही नयाँ विषयहरू चलाइरहेको छ । जसमा विद्यार्थीहरूले रुचि देखाउन थालेका छन् ।


स्नातकोत्तरमा ‘टुरिजम एन्ड हस्पिटालिटी’, ‘डेभलपमेन्ट स्टडिज’, फोल्कलोर स्टडिज’, ‘स्पोटर्स साइन्स’ जस्ता विषय छन् । ‘विमेन्स स्टडिज’, लाइब्रेरी साइन्स र काउन्सिलिङ साइकोलोजी विषयमा स्नातकोत्तर तहको एक वर्ष विशेष कोर्सको योजना पनि त्रिविले ल्याएको छ । यी नयाँ विषयहरू अहिलेको बजारअनुसार बिक्ने खालका हुन् । यो अध्ययन गरेका व्यक्ति सामाजिक क्षेत्रमा रोजगारीका लागि खोजिने सूचीमा पर्छन् ।


मानविकीका केही विषय भने अहिले संकटमा छन् । इतिहास, भूगोल, नेपालभाषा, हिन्दी भाषालगायतका बिषय करिब बन्द नै गर्नुपर्ने अवस्थामा छन् । यी विषयमा विद्यार्थीको कुनै आकर्षण छैन । महत्त्वप्ूार्ण हुँदाहुँदै पनि कुनै विषयमा विद्यार्थीले नरुचाउनुमा पाठयक्रमको पनि भूमिका छ । वर्षौंदेखि एउटै पाठयक्रम छ ।


समयानुकूल पाठ्यक्रम परिमार्जन नहुँदा विद्यार्थी आकर्षित हुन सकेका छैनन् । तर, अब पाठयक्रम परिमार्जन गर्ने प्रयास भइरहेको डिन भुसालले जानकारी दिए । पुरानो पाठयक्रम र अध्ययन पद्धतिमा भएका कमजोरीहरू हटाउनका लागि सुधार्न खोजिएको उनले जनाए ।


अब प्रयोगात्मक र अनुसन्धानमूलक खालको अध्यापन पद्धति हुनेछ । जसले विद्यार्थीहरूलाई यो संकायप्रतिका आकर्षण अझै बढाउनेछ ।


विद्यालय तहको शिक्षा सकेर उच्च शिक्षाका लागि जान खोज्ने विद्यार्थीहरूले विषय र संकाय चयन गर्दा ध्यान पुर्‍याउनुपर्ने हुन्छ । त्यसका लागि आफ्नो क्षमताअनुसार कुन विषयमा पढ्ने भन्ने विद्यार्थीको स्वतन्त्र निर्णयमा भर पर्छ ।


अध्ययनका लागि अन्य संकायजस्तै मानविकी तथा सामाजिकशास्त्र संकायका विषय पनि जीवनोपयोगी शिक्षाको कसीमा कमजोर छैनन् । त्यो प्रयास काठमाडौं विश्वविद्यालयले गुणात्मक हिसाबले अघि बढाएको देखिन्छ । त्यसैले पोखरा, पूर्वाञ्चल, सुदूरपश्चिमलगायत नयाँ खुलेका विश्वविद्यालयले मानविकीका विषयलाई उठान गर्न आवश्यक रहेको विज्ञले आंैल्याएका छन्।

प्रकाशित : श्रावण ३१, २०७५ ११:०६
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT