लेनिन विष्ट प्रकरणमा अनुसन्धान सुरु

गृह सचिव र अध्यागमनका महानिर्देशकलाई कार्यालयमै झिकाउन पत्र
घनश्याम खडका

काठमाडौँ — राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगले थाइल्यान्ड जान लागेका पूर्वबाल सैनिक लेनिन विष्टलाई विमानस्थलबाटै फिर्ता गरिएको घटनामाथि छानबिन थालेको छ ।

आयोगले मंगलबार गृह सचिव प्रेम राई र अध्यागमन विभागका महानिर्देशक ईश्वरराज पौडेललाई पत्र लेखी सोधपुछका लागि बोलाएको छ । पत्रमा उनीहरू दुवैलाई आइतबार उपस्थित हुन निर्देशन दिइएको आयोगले जनाएको छ ।

Yamaha

‘लेनिन विष्टको घटना मानव अधिकारका दृष्टिले गम्भीर खालको छ,’ आयोगका सदस्य तथा सर्वोच्चका पूर्वन्यायाधीश प्रकाश वस्तीले भने, ‘त्यसै हुनाले हामीले उहाँहरूलाई उपस्थित हुन पत्र काटेका हौं ।’

लेनिनले सोमबार आयोगमा उजुरी दिँदै स्वतन्त्रतापूर्वक हिँडडुल गर्न पाउने आफ्नो अधिकार हनन भएकाले कारबाही गरिपाऊँ भनेकाले सोधपुछका लागि बोलाउनुपरेको वस्तीले बताए । ‘संविधानले जोकसैलाई अभिव्यक्तिको स्वतन्त्रता र स्वतन्त्र भएर हिँडडुल गर्ने अधिकार दिएको छ,’ उनले भने, ‘तर सरकारले लेनिनलाई थाइल्यान्ड जान दिएन जो मौलिक हकको गम्भीर हनन हो ।’

सरकारले लेनिनलाई दिएको पत्रमा उनी जान लागेको विदेशी संस्था नेपालमा दर्ता नभएकाले रोक्नुपरेको प्रस्टीकरण दिएको थियो, जसलाई उनले आयोगमा बुझाएका थिए ।

‘यो पत्र हेर्दा र सरकारले उनलाई रोक्नुपर्नाको कारण अघि सारेको देख्दा अचम्म लागेर आउँछ,’ वस्तीले भने, ‘कार्यक्रममा भाग लिन जान कुनै विदेशी संस्था नेपालमा दर्ता भइरहन के जरुरी छ रु राष्ट्रसंघ के नेपालमा दर्ता भएको छ !’
राष्ट्रसंघको प्रमाणीकरणका क्रममा बहिर्गमनमा परेका विस्टलाई गृह मन्त्रालयको आदेशमा अध्यागमनले शुक्रबार बिहान जहाज चढ्नबाट वञ्चित गरेको थियो । अध्यागमनले सरकारलाई नसोधीकनै थाइल्यान्ड जान लागेको हुनाले प्रस्थान अनुमति दिन नमिलेको पत्रसमेत विष्टलाई दिएको थियो ।

द्वन्द्वमा परेका युवाको सामाजिक संलग्नता कसरी बढाउने भन्ने विषयमा बैंककस्थित ‘एसियन रिसर्च फाउन्डेसन’ ले गर्न लागेको अन्तर्राष्ट्रिय कार्यक्रममा सहभागी हुन उनी जान लागेका थिए ।

यसैबीच आयोगले मंगलबार कञ्चनपुरकी किशोरी बलात्कार काण्डको पूर्ण छानबिन गर्न आयुक्त सुदीप पाठकको नेतृत्वमा विशेष अनुसन्धान टोली गठन गरेको छ । पाठकले नेतृत्व गर्ने टोली तत्काल कञ्चनपुर पुगेर घटनाको सत्यतथ्य बाहिर ल्याउने काम थाल्ने आयोगले बतायो ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र १२, २०७५ २१:२२
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

थुप्रियो सिसाको फोहोर

घनश्याम खडका

म्याग्दी — बस्तीदेखि केही परको बारीमा घाँस काट्दै गर्दा अन्नपूर्ण गाउँपालिका ६ चित्रेका भक्तबहादुर पुनको खुट्टामा सिसा गाडियो । सिसाले काटेको घाउ पाक्यो, गाउँको ओखतीमुलोले निको भएन ।

म्याग्दीको मालिका गाउँपालिका केन्द्र दरबारस्थित म्याग्दी नदी किनारामा थुपारिएका बियरका खाली बोतल । तस्बिर : घनश्याम

उनी उपचारका लागि पोखरा पुगे । इन्फेक्सन भएको भन्दै चलेको लामो उपचारमा आफ्नो ५० हजार रुपैयाँ खर्च भएको उनले बताए । ‘बियरको बोतलको सिसा बिझेको थियो । बेच्नेले बेचे, पिउनेले पिए, मलाई व्यर्थै सास्ती,’ उनले भने, ‘सिसा जथाभावी फाल्नै हुँदैन, कसै न कसैलाई परिजान्छ ।’

बजार क्षेत्र मात्रै होइन, ग्रामीण र पदमार्गहरू सबैतिर बोतलबन्द बियर, मदिरा र पेय पदार्थ सर्वसुलभ छन् । बिक्रेता र उपभोक्ताले सेवनपछि बोतलको व्यवस्थापनमा ध्यान नपुर्‍याउँदा भक्तबहादुर जस्तो समस्या खेप्ने पनि थुप्रैजना छन् ।

बर्सेनि खेतबारी काम गर्दा वा वनमा घाँसदाउरा गर्दा सिसा गाडिएर घाइते हुनु सामान्य घटना मान्ने गरिएको भए पनि यसले गाउँलेको अतिरिक्त खर्च गराएको छ । अन्नपूर्ण पदमार्गमा आएका पर्यटकले खाएका बियर र मदिराका रित्ता बोटल व्यवस्थापन नहुँदा गाउँलेका बारी र वनजंगलमा पुगेका छन् । एउटाले सेवन गरेको अर्कोले बेचेर पैसा कमाएको मदिराको खाली बोतलबाट भने निर्दोष पीडित भइरहेका छन् ।

राउन्ड अन्नपूर्ण पदमार्गका बस्तीमा मात्र होइन जिल्लाका प्राय: सबै बस्तीमा बियर समेतका सिसाजन्य मदिराका बोतलको व्यवस्थापन समस्या भएका छन । गाउँगाउँ पुर्‍याइएका सिसा बोतलहरू यत्रतत्र फालिँदा फुटेर दुर्घटना मात्र निम्त्याएको छैन, पूरै बस्तीलाई प्रदूषण बढाएको छ ।

सडक सञ्जालमा जोडिएका सबै दुर्गम भेगका बस्ती मदिराका बोतल र चिसो पेयपदार्थ, पानीका बोतल, चाउचाउ, बिस्कुट र चकलेटका प्लाष्टिकजन्य फोहोरबाट बढी प्रदूषित भएका छन् । बस्ती तथा पदमार्गमा सिसाको बोतलको थुप्रो लाग्न थालेपछि पर्यटकीय बस्ती घोडेपानीका व्यवसायीले खाडलमा पुर्न थालेका छन् । सीसाका बोतल खच्चड तथा मान्छेले बोकेर पर्यटकीय बस्तीका होटलमा पुर्‍याइन्छ । नसड्ने तर बिक्री हुने भए पनि सिसा पुन: प्रयोगका लागि फिर्ता लैजाने व्यवस्था छैन ।

‘बियर र रक्सीका सिसाका बोतलले पर्यटकीय क्षेत्रमै फोहोर मात्रै होइन जोखमि नै बढाएपछि चारवटा ठूला खाडल बनाइ पुरेका छौं,’ अन्नपूर्ण गापा ६ घारका सचिव बाबुराम भट्टराईले भने, ‘बस्तीमा थुप्रो लागेका बोतल फुटेर खेतबारीमा पनि पुगेका छन् ।’ फोहोर र दुर्घटनाको जोखिम बढेपछि खाडल खनेर गाड्न सुरु गरिएको उनले बताए ।

पर्यटकीय बस्तीमा मात्र होइन माथिल्लो क्षेत्रका हिमाली पदमार्ग र बेस क्याम्पमा पनि सिसाजन्य पदार्थ समस्याका रूपमा छ । सिसा र टिनका बोतलहरूले हिमाली पर्यावरणमा पनि प्रभाव परिरहेको छ । धौलागिरि बेस क्याम्पलगायत अन्नपूर्ण, नीलगिरी र चुरेनसमेतका हिमाली क्षेत्रमा जथाभावी बोतल र क्यान फालिएको भेटिन्छ ।

प्रकाशित : भाद्र १२, २०७५ ०९:३५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT