१५ सय तिर्न ३० हजार खर्च

जयबहादुर रोकाया

हुम्ला — जिल्लाका साना व्यवसायीलाई करबापत १५ सय रुपैयाँ तिर्न ३० हजार बढी रकम खर्च गर्नुपर्ने बाध्यता छ । करसम्बन्धी कारोबार गर्ने कुनै पनि निकाय जिल्लामा नहुँदा साना व्यवसायीसमेत प्रदेश ५ को नेपालगन्ज जान बाध्य छन् ।

साना व्यवसायीले वार्षिक रूपमा तिर्नुपर्ने कर रकम १५ सय मात्रै हो । तर नेपालगन्ज आवतजावत र बसाइका लागि कम्तीमा ३० हजार रुपैयाँ खर्च हुन्छ ।


संघीय संरचनाअनुसार कर्णाली प्रदेशमा पर्ने जिल्ला भए पनि करको सबै कामकाज प्रदेश ५ को नेपालगन्जस्थित आन्तरिक राजस्व कार्यालयबाट हुने गरेको छ । हुम्ला उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष नामग्याल तामाङ साना व्यवसायीलाई कर तिर्न ठूलो सास्ती भएको बताउँछन् ।

‘यातायातको सुविधा छैन, त्यसैले महँगो भाडा तिरेर हवाई यात्राको विकल्प छैन,’ उनले भने, ‘विगतमा केही वर्ष घुम्ती शिविर स्थापना गरी जिल्लामै कर संकलन गरिएको थियो, तर निरन्तरता दिइएन ।’ घुम्ती टोलीले जिल्लामै अस्थायी प्यान नम्बर वितरण र कर असुल गथ्र्यो । कम्तीमा १/२ दिन नेपालगन्जमा बस्नुपर्ने भएकाले साना व्यवयायीले सास्ती पाएको उनको भनाइ छ ।


संघमा करिब २ सय व्यवसायी आबद्ध छन् । अधिकांश व्यवसायीले सानो लगानीमा व्यवसाय सञ्चालन गरिरहेका छन् । होटल, निर्माण, खुद्रा व्यापारी, फेन्सी, किराना व्यवसाय चलेका छन् । संघको सदस्यता नलिएर व्यवसाय गर्ने पनि उत्तिकै छन् ।

कर तिर्न समस्या भएकाले संघमा धेरैको आबद्धता नभएको अध्यक्ष तामाङले जनाए । प्रक्रिया पूरा गरी दर्ता भएका र दर्ताको पर्खाइमा रहेका व्यवसायी घुम्ती शिविरको प्रतीक्षामा छन् । चालु आवका लागि कर्णाली प्रदेशको सबै राजस्वको कारोबार सुर्खेतबाट हुने निर्देशन आएको संघले जनाएको छ । ‘माथिल्लो निकायबाट निर्देशन आए पनि सबै व्यवस्थापन गर्न समय लाग्ने भएकाले थप अन्योल छ,’ उनले भने ।


यहाँका सर्केघाट, हिल्सा, श्रीनगरका बस्ती बजारउन्मुख छन् । ती क्षेत्रमा व्यवसाय गर्नेको संख्या पनि बढिरहेको छ । सदरमुकामकै व्यवसायीलाई कर तिर्न समस्या भएपछि उनीहरू कानुनी प्रक्रियामा भने आएका छैनन् । सदरमुकाम आउनै ३/४ दिन पैदल हिँड्नुपर्ने बाध्यता छ । सदरमुकामै कर लिने निकाय भए आफूहरू कानुनी प्रक्रियाअनुसार दर्ता हुने उनीहरूको भनाइ छ ।

उनीहरूले स्थानीय तहमा दर्ता हुने र जिल्लास्तरमा कर संकलनको व्यवस्था गर्न माग गरे । व्यवसाय दर्ता गर्ने घरेलु तथा साना उद्योग विकास समितिको कार्यालय सदरमुकाममै सीमित छ । ‘स्थानीय तहमै व्यवसाय दर्ता र जिल्लास्तरमा कर तिर्ने व्यवस्था भए पालिकास्तरीय संघ गठन गर्ने हाम्रो योजना छ,’ अध्यक्ष तामाङले भने ।

प्रकाशित : भाद्र १५, २०७५ ०७:२८
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

किरालाई पासो थाप्ने नयाँ जुक्तिः पहेँलो सिट

कान्तिपुर संवाददाता

काँकडभिट्टा — लामखुट्टे, रातो माकुरो, सुल्सुले, खुम्रे किरा, लार्भा चियाका शत्रु हुन् । किराको प्रकोपका कारण चिया उत्पादन बर्सेनि खस्कँदो छ । कहिले बोट पहेँलिएर सुक्ने त कहिले जरै मासिनेजस्ता समस्याले चिया किसान हैरान छन् ।

झापाका चिया बगानले वर्षौंदेखि ती किराको आक्रमण सामना गरिरहेका छन् । विषादी प्रयोगबाट पनि किराको आक्रमण कम भएको छैन । जिल्लाका केही बगानले चियामा आक्रमण कम गर्न किरालाई पासो थाप्ने नयाँ जुक्ति अपनाएका छन् । चिया बगानका रूख वरिपरि पहेँलो प्लास्टिक अर्थात् ‘एल्लो सिट’ बाँधिन्छ । पहेँलो प्लास्टिकमाथि गम (टाँसिने पदार्थ) पोतिन्छ । त्यही गमको पासोमा किरा पर्छन् । ‘पहेँलो प्लास्टिकमा किरा झुम्मिन्छन्,’ टोकला चिया बगानका प्रबन्धक राजु सिन्हाले भने, ‘अनि गममा आएर टाँसिन्छन्, टाँसिएपछि उम्किन मुस्किल पर्छ ।’

उनका अनुसार यो प्रविधि किरा मार्न निकै प्रभावकारी बन्दै गएको छ । सस्तो र भरपर्दो पनि छ । अहिले टोकलासहित अन्य बगानमा समेत किरालाई पासो थाप्ने प्रविधि प्रयोग भइरहेको छ । सिन्हाका अनुसार सीमापारि पश्चिम बंगालका दार्जिलिङ, मिरिक, खरसाङ तथा तराईका बागडुग्रा आदि बगानमा दुई/तीन वर्षदेखि ‘एल्लो सिट’ प्रविधि प्रयोग भइरहेको छ । यो प्रविधि अपनाएसँगै बगानमा विषादी प्रयोग घटेको छ । चियामा तीन सय प्रजातिका किरा र ५८ प्रजातिका ढुसीजन्य रोग लाग्ने गरेको तथ्यांक छ । यो प्रविधिले प्राय: किरा नष्ट पारिरहेको छ । सिन्हाले झापाका सबै चिया बगानले यो प्रविधि पछ्याउनुपर्ने बताए । ‘कम खर्चमा किरा नष्ट पार्न सकिन्छ,’ उनले भने, ‘यसले विषादीमा लाग्ने खर्च पनि कम हुन्छ ।’


चिया प्राविधिक इन्द्र अधिकारीका अनुसार चियालाई बढी क्षति पुर्‍याउने रोग फोके मरुवा हो । ओसिलो र कुहिरो बढी लाग्ने क्षेत्रमा देखिने यो रोगले पातको तल्लो भागमा सेतासेता फोका निर्माण गर्छ । चियामा लाग्ने अर्को रोग हो सिन्दुरे । ढुसीजन्य यो रोगले पातको हरियो रङ हराउँदै जाने र पात झर्ने हुन्छ । जरा कुहिने रोग, थ्रिप्स आदिले पनि चिया उत्पादन चौपट पार्ने गरेको छ ।

किरा नियन्त्रणका लागि चिया बालीमा इमिडा क्लोरोपिड, इमामेक्टिम, बेन्जोएट, स्पाइरोमेसिफिन, एसिटामापिडलगायत दर्जनौं घातक विष प्रयोग भइरहेको छ । बगानहरूले वार्षिक करोडौंका विषादी भारतबाट आयात गर्दै आएका छन् ।

प्रकाशित : भाद्र १५, २०७५ ०७:२८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT