ठेकेदारको लापरबाही : अधुरै अस्पताल

सम्झौताअनुसार काम भए ३ वर्षअघि सेवा पाइन्थ्यो
प्रकाश बराल

बागलुङ — विशेषज्ञसहितको सेवा दिने भन्दै स्तरवृद्धि घोषणा गरिएको ८ वर्ष पुग्दा पनि धौलागिरि अञ्चल अस्पतालका २ भवन अझै बनेका छैनन् ।

सम्झौताअनुसार ठेकेदारले काम गरेको भए ३ वर्षअघि नै सुविधा सम्पन्न ३ भवनबाट अस्पतालले सेवा दिइरहेको हुन्थ्यो । एउटा मात्रै भवनमा अस्पतालका सबै सेवा सञ्चालन गर्नुपर्दा अस्पतालका नियमित काम प्रभावित भइरहेका छन् ।


विभिन्न बहाना बनाएर ठेकेदारले काम अलपत्र पारेका छन् । पटक–पटकको प्रयासमा ठेकेदारले अस्पतालका २ भवनको बाहिरी आवरण मात्र ठडयाएका छन् । प्लास्टर, झयाल ढोका, रङरोगन नगर्दा भवनहरू जीर्ण जस्ता देखिन्छन् । त्यहाँ सञ्चालन गरिनुपर्ने सेवा नपाउँदा बिरामीले सास्ती खेप्नुपरेको छ । प्रशासन भत्किन लागेको टहरामा सारिएको छ । डेढ वर्षदेखि कर्मचारी प्रशासन, मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट र अधिकृतहरू टहरामै छन् ।

Yamaha


अस्पतालको ‘ए’ भवनमा ओपिडी र इमर्जेन्सीसहितका सबै सेवा चलेका छन् । अस्पतालमा आधारित एकद्वार संकट व्यवस्थापन केन्द्र पनि यहीं छ । बिरामी चाप हुँदा भीडले उपचारमा पनि अप्ठयारो पर्ने मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट डा. सागरकुमार राजभण्डारीले बताए । ३ वर्षअघि सक्ने गरी ‘बी’ ब्लक १७ करोड रुपैयाँ र ‘सी’ ब्लक १० करोड रुपैयाँमा ठेक्का दिइएको थियो । पहिलो भवन भने बाबुराम भट्टराई प्रधानमन्त्री हुँदा उद्घाटन भएको थियो । भवन बनाउने जिम्मा लिएको मिलेनियम विल्डर्स निर्माण सेवाले अस्पताल विकास समितिको पटकपटकको आग्रह अटेर गरी काम अलपत्र छाडेको हो । ठेकेदार शिव ढकालले भवन बनाउने क्रममा विद्युत्को तारले अप्ठयारो पारेकाले छाडेको बताए । ‘बिजुलीको तारले काम गर्न अप्ठयारो भएकाले ढिला भएको हो, अब गर्छौं,’ उनले भने, ‘नाकाबन्दीले पनि असर गरेको थियो ।’ पटकपटक थपेको म्यादबाट पनि गत असारमा सक्ने भनिएको ‘बी’ ब्लकसमेत अझै अलपत्र छ । ‘सी’ तर्फ ठेकेदारले हातै नहालेको भवन डिभिजन कार्यालयका इन्जिनियर तेजेन्द्र पौडेलले बताए । यसअघि ढकालले असार मसान्तमा काम सक्ने बताएका थिए । गृह मन्त्रालयले स्थानीय प्रशासनसँग ढिलासुस्ती गर्ने ठेकेदारहरूको विवरण माग गर्दा केही दिन ढकालले कामदार ल्याएर काम अस्पताल भवनको काम लगाएका थिए । चर्चा कम भएपछि उनी फेरि निर्माणस्थलमा आउन छाडेका छन् । कामदार पनि छैनन् ।


सार्वजनिक क्षेत्रको निर्माणमा भएको लापरबाहीले सेवाग्राहीले सास्ती खेपेको अस्पतालका पूर्वअध्यक्ष देवबहादुर श्रेष्ठले बताए । अस्पतालको भवन बनाउने ठेकेदार र सेवाको काम गर्ने स्वास्थ्यकर्मीले पनि जनताको स्वास्थ्यमा चासो दिनुपर्ने उनको भनाइ छ । ‘गृह मन्त्रालयबाट चासो बढेका बेला आएका ठेकेदारहरू फेरि हराए,’ प्रमुख जिल्ला अधिकारी वेदप्रसाद खरेलले भने, ‘यस्तो लापरबाही गर्नेलाई कारबाही गर्नुपर्ने भएको छ ।’ भवन अलपत्र पर्दा अस्पतालको विशेषज्ञ सेवाहरू पूर्णरूपमा प्रभावित रहेको मेसु डा. राजभण्डारी बताउँछन् । ‘विशेषज्ञ आएमा बसेर काम गर्ने ठाउँ कता देखाउने ?’ उनले भने, ‘संवेदनशील उपकरण राख्ने ठाउँ पनि छैन ।’


अस्पतालमा ल्याइएका डायलासिस मेसिन राख्न छुट्टै ठाउँ नभएपछि प्रशासन र मेडिकल सुपरिटेन्डेन्टको कक्षमा राखिएको छ । डायलासिस चलाउनुपरेकाले मेसुको कक्ष छाप्रोमा सारिएको प्रशासन शाखाका नासु तीर्थप्रसाद शर्माले बताए । भवनकै अभावमा ल्याबलाई पनि ठाउँ छैन । ठेकेदारहरूको लापरबाहीकै कारण जिल्लामा दर्जनौं स्वास्थ्यचौकी, वडा कार्यालय लगायतका भवन अलपत्र परिरहेको बागलुङका नगर प्रमुख जनक पौडेलले बताए । अलपत्र परेका भवनको काम तत्काल गराउन अलपत्र छाड्नेको लाइसेन्स खारेजी सम्मको कारबाही प्रक्रिया थाल्न डिभिजनले पत्राचार गरेको उनले दाबी गरे ।

प्रकाशित : भाद्र १५, २०७५ ०७:३७
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

पुनर्वासले गाउँमा न्यास्रो

विप्लव भट्टराई

इलाम — विस्थापित भएर नेपाल छिरेका नेपालीभाषी भुटानीको आश्रयस्थल इलाम थिएन । उनीहरू झापा र मोरङमा रहे पनि अहिले एकाएक पुनर्वासमा गएपछि त्यसको प्रत्यक्ष असर इलाममा पनि परेको छ । झापासँग जोडिएका दक्षिणी गाउँमा उनीहरू गएदेखि नै ‘न्यास्रोपन’ बढेको हो ।

भाषा, संस्कृति, रहनसहन मिलेसँगै उनीहरूको नेपाल बसाइ लम्बिँदै जाँदा साइनो सम्बन्ध जोडिनु, अर्मपर्म र पैंचोसम्म चलिरहेको अवस्थामा एकाएक उनीहरू अमेरिका, क्यानडा, अस्ट्रेलियासहित युरोपेली देशमा गएका हुन् ।

अस्थायी शिविरबाट तेस्रो मुलुक पुनर्वासमा गएसँगै शिविर रित्तो मात्र नभएर आसपासका बस्तीमा मेलापात र आउजाउसम्मको हिमचिमै टुटेको चुलाचुलीका हेमन्त राई बताउँछन् । ‘गाउँठाउँमा काम कुरामा त सहजै थियो,’ उनले भने, ‘हितैसीसमेत टुट्दा नरमाइलो लागेको छ,’ नजिकैको बेलडाँगी शिविरमा बस्नेसँग चुलाचुली, बाँझो, साकफारालगायत गाउँमा हिमचिम बाक्लो थियो ।


भुटानीको उपस्थितिपछि इलामका हरेक क्षेत्र प्रभावित थिए । कृषिदेखि उद्योग र शैक्षिक क्षेत्रमा पनि उनीहरूले लगाएको गुन धेरैको मानसपटलबाट हटेको छैन । क्षमताअनुसार उनीहरूले सबै काममा केही सस्तो पनि सघाएका थिए । यहाँको शैक्षिक योगदानमा उनीहरूको ठूलो योगदान छ । भित्री गाउँसम्म अंग्रेजी शिक्षा पुर्‍याउनमा उनीहरूको निकै मिहिनेत रहेको सन्दकपुर ४ माबुमा बोर्डिङ स्कुल चलाएका दीपेश गुरुङको भनाइ छ ।

‘उनीहरू हुँदा सामान्य ढंगले पनि बोर्डिङ चलाएर अंग्रेजी सिकाउन सकिने भएकाले सदरमुकामबाहिर पनि धेरै स्कुल खुले,’ उनले भने, ‘त्यतिबेला अंग्रेजी पढेका विद्यार्थी अहिले पनि राम्रै प्रगति गरिरहेका छन् ।’ कृषि क्षेत्रमा उनीहरूले पुर्‍याएको सहयोग चुलाचुलीकी तारादेवी राई कहिल्यै बिर्सन्नन् । वैदेशिक रोजगारीमा युवा विदेश जाने लर्को छुटदा पनि धेरै उब्जनी हुने क्षेत्रमा श्रमिकको अभाव टारेका थिए उनीहरूले । धान रोप्न, काट्नदेखि अलैंचीबारीसम्म उनीहरूको उपस्थिति सामान्य भइसकेको थियो । ‘उनीहरू आएर काम सघाउँदा कुनै खेतीपाती ढिलो हुँदैनथ्यो,’ उनले भनिन्, ‘तर अहिले आफूले काम गर्न नसक्दा बारी बाँझै हुने अवस्था छ ।’


उनीहरूको अनुपस्थितिले कृषि उपजको बजारीकरणमा पनि असर पारेको छ । हरेक गाउँमा फलफूलदेखि सागसब्जी र नगदेबाली संकलन गरी व्यवसाय गर्नेहरू पनि धेरै थिए । ‘उनीहरूबीचमै प्रतिस्पर्धा हुने भएकाले उत्पादन बिक्री नहुने चिन्ता नै थिएन,’ रोङको इरौंटारकी इन्द्रावती राईले भनिन् । उनीहरूले यहाँका चिया बगान र कारखानामा समेत सघाएका थिए ।


भुटानी शरणार्थी पुनर्वास क्रममा तेस्रो देश जाने क्रम करिब अन्तिम चरणमा पुगेको छ । शरणार्थी बस्दै आएका टिमाई, गोलधापलगायत शिविर जंगल र बगरमा परिणत हुँदै छन् । कतिसम्म भने हात्ती र जंगली जनावरबाट पनि सुरक्षित ठान्ने शिविर आसपासका बासिन्दा अचेल रात–साँझ हिँड्न पनि डराउँछन् ।


१९९१ मा भुटानमा ज्यादती भएको भन्दै नेपाल छिरेका भुटानीले स्वदेश फर्कन गरेका हरेक प्रयास असफल भए । सन् २००७ देखि उनीहरूलाई पुनर्वासका लागि समुद्रपार पुर्‍याउन थालिएको हो । अहिलेसम्म १ लाख बढी भुटानी तेस्रो देशमा पुनर्वासका लागि गइसकेका छन् ।

प्रकाशित : भाद्र १५, २०७५ ०७:२९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT