एम्बुलेन्स चालकलाई जामले सास्ती

शिल्पा कर्ण

काठमाडौँ — केहि दिनअघि आफन्तलाई अचानक बिसञ्चो भएपछि जनकपुरका पवन कर्णले स्थानीय अस्पतालमा पुर्‍याए । तर चिकित्सकले तत्काल सामान्य उपचारपछि काठमाडौं रिफर गरिदिए । बिहान ६ बजे जनकपुरबाट हिँडेका उनी काठमाडौं पुग्दा २ बजिरहेको थियो । सामान्यता अन्य गाडीले पुर्‍याउने समय नै लाग्यो उपत्यका पुग्न । 

‘बनेपादेखि नै एम्बुलेन्सले साइरन बजाउन थालेपनि जामले निकै ढिला भयो,’ उनले भने, ‘दुई ठाउँको ट्राफिक जाममा प्रहरीले सहयोग गर्‍यो । कोटेश्वरमा घन्टाभर जाम पर्‍यो । शनिबार दिउँसो उनका आफन्तलाई अस्पताल पुर्‍याइसक्दा मुत्यु भइसकेको चिकित्सकले घोषणा गरे । जाम नभएको भए ज्यान बचाउन सकिन्थ्यो कि भन्ने लाग्छ उनलाई । कति ठाउँमा साइरन बजाइरहेको एम्बुलेन्सलाई समेत अन्य गाडीले ठाउँ नदिएको उनले बताए ।

Yamaha

उमेरले ५० छुन लागेका भरत बहादुर राउतले २५ वर्ष भन्दा बढी भइसक्यो उपत्यकामा एम्बुलेन्स चलाउन थालेको । हाल नर्भिक अस्पताल थापाथलीमा कार्यरत उनले ५ वर्ष अघिको घटना सम्झिए, ‘बानेश्वरमा एक जना सँधैजसो यहि अस्पताल आइरहने वृद्ध थिए । उनकोबाट फोन आएपछि एम्बुलेन्स लिएर गएँ । जामले गर्दा त्यहाँ पुग्नै नपाइ उनले ज्यान गुमाए ।’ साँघुरो बाटो भनेर सानो एम्बुलेन्स लिइर गएका थिए उनी । तर अस्पताल पुर्‍याउन नपाइ मृत्यु भयो ।

यस्ता कयौं घटना उनको सम्झनामा छन् । जहाँ बिरामीलाई ल्याउन जाँदासम्म मृत्यु भइसकेको हुन्छ । कति अवस्थामा त अस्पताल ल्याउँदा बिरामीको ज्यान गइसकेको थाहा हुन्छ । उनको अनुभवमा उनले काम गर्दा २०५० सालतिर सडक निकै फराकिलो महसुस हुन्थ्यो । दशकजति बिरामीलाई अस्पताल ल्याउन उनलाई गाह्रो हुन्न्थ्यो । जिम्मेवारी पुरा गर्न अवरोध आएको उनलाई महसुस भयो २०६० सालपछिका दिनमा ।

‘सडकभरी सवारी नै सवारी देखिन्छन् । एम्बुलेन्स ओझेलमा पर्छ, बाटो पाउनै मुस्किल,’ उनले अनुभव सुनाए, ‘अहिलेका दिनमा ट्राफिक प्रहरीले चाहेर पनि सहयोग गर्न सक्ने अवस्था छैन ।’ साँघुरो ठाउँमा समेत दुईपांग्रेले ओगट्न थालेका छन् अचेल । अहिले निकै छोटो दुरी पनि जामले निकै समयलाग्ने बनाइदिएका छन् ।

उपत्यकामै एम्बुलेन्स चलाउने गर्छन् नवराज तामाङ । उनले एम्बुलेन्स चलाउन थालेको वर्ष दिन पनि पुगेको छैन । प्रसूती गृहमा उनले चलाउने एम्बुलेन्समा गर्भवती महिला, भर्खरै शल्यक्रिया गरिएका सुत्केरी हुन्छन् वा नवजात शिशू । बच्चा रोइरहेको र आफन्त आत्तिरहेका आवाज उनका लागि अब नौला रहेनन् । उनलाई पनि कहिले अस्पताल पुर्‍याइदिउँ हुन्छ, तर जामले धेरै अवस्थामा गाह्रो बनाउँछ । उनलाई कठिन यसकारण पनि छ कि गर्भवती महिला बोकेको एम्बुलेन्सलाई खाल्डाखुल्डीबाट जोगाउँदै चलाउनुपर्ने हुन्छ ।

उनीसँग त्यस्तो चित्त दुखेको अनुभव त छैन । तर एकपल्ट पछाडि बिरामी बोकेर उनी घन्टाभर जाममा परेका थिए । त्यस अवस्थामा न साइनले काम गर्‍यो न बत्तिले नै । केही महिनाअघि राष्ट्रपति विदेश जाने बेलामा उनले चलाएको एम्बुलेन्स नक्सालमा थियो र पछाडि हप्तादिन पुगेका शिशू थिए । शिशूको मुटुमा समस्या देखिएकाले गंगालाल अस्पताल पुर्‍याउनुपर्ने थियो तर जामले ‘समय निस्केपछि’ पो पुगिने हो कि भन्ने डर थियो ।

पछाडि बच्चाकी आमा पनि आत्तिएकी थिइन् । तर उनले जति नै आँसु बगाएपनि जाम खुल्ने संकेत थिएन । ट्राफिक प्रहरीले पनि बसेर हेर्नु सिवाय केही गर्न सक्ने अवस्था थिएन । किनकी विपरित लेनमा पनि उत्तिकै जाम थियो । न एक इञ्च पछाडि घस्किने ठाउँ, न त दायाँबायाँ चल्न सक्थ्यो । अन्तत: एक घन्टापछि जाम खुल्यो र उनले शिशूलाई अस्पताल पुर्‍याए । बच्चा स्वस्थ भए वा भएनन् उनलाई थाहा छैन । तर आफ्नो दायित्व पुरा गरेकोले उनी सन्तुष्ट थिए ।

तामाङ यसअघि अन्य भाडाका सवारी चलाउँथे । के फरक रहेछ अन्य गाडी र एम्बुलेन्स चलाउनुमा ? उनको जवाफ छ, ‘मन बढी आत्तिने रहेछ, गाडी बेस्सरी कुदाउनुपर्ने हुन्छ । जसरी भएपनि अस्पताल पुर्‍याएर ज्यान जोगाइदिन पाए हुन्थ्यो भन्ने हुन्छ ।’ एम्बुलेन्सले जाममा अन्य गाडी जस्तो बस्नु नपर्ने हुनाले उनलाई राम्रो लाग्छ । साथसाथै कसैको ज्यान जोगाउनुपर्ने दायित्व पनि चालककै काँधमा हुन्छ ।

जामले निकै सास्ती दिन्छ उनलाई पनि । उपत्यकामा ट्याक्सीले समयमै साइड दिन्छ भने अन्य निजी गाडीले नदिने गरेको उनको अनुभव छ । सडकको अवस्थाले पनि गाह्रो बनाउँछ । ‘भर्खरै अपरेशन गरेका सुत्केरी, बच्चा पाउने समय भएका महिलाहरूलाई सडकमा नउफार्ने गरी चलाउनुपर्ने हुन्छ,’ तामाङले भने । उपत्यकाको त्रिपुरेश्वर–कलंकी, भक्तपुर–कोटेश्वर आउँदा निकै जाम हुने गरेको एम्बुलेन्स चालकको अनुभव छ ।

एम्बुलेन्समा बिरामी भएको अवस्थामा मात्र होइन चालकले बिरामी लिन जाने बेला पनि उत्तिकै आत्तिएका हुन्छन् । तर यस अवस्थामा ट्राफिक प्रहरीले नपत्याइदिने गरेको उनीहरू गुनासो गर्छन् । ‘बिरामी लिन जाँदा पनि हामीलाई उत्तिकै हतार हुन्छ । तर एम्बुलेन्स रित्तै भएको अवस्थामा ट्राफिक प्रहरीले ध्यान दिँदैन, तामाङले भने, ‘जति चाँडो पुग्यो त्यति नै बिरामीलाई बचाउन सकिने सम्भावना हुन्छ ।’

यस्तै कठिनाइ सुनाउँछन् अर्का चालक राउत पनि । खाली एम्बुलेन्सले साइरन बजाउन नपाउने नियम भएपनि जामका कारण बाध्य बनेर बजाउने गरेको उनी स्वीकार्छन् । ‘बिरामी लिन जानुपर्ने हुन्छ, साइड नै दिँदैनन् । बिरामीलाई गाह्रो नहोस् भनेर लगातार साइन बजाउन चाहन्न, तर लाइट बाल्दा कसैले ध्यान नै दिँदैनन्,’ उनले भने ।

उपत्यकामा जामको समस्या यति धेरै भएपनि व्यवस्थापनतर्फ राज्यले खासै चासो दिन नसकेको आरोप छ राउतको । दुई दशकभन्दा बढी एम्बुलेन्स चलाएका उनी हृदयघात, रक्तचाप जस्ता नसर्ने रोगको जोखिम बढै गएकोले सुविधा सम्पन्न एम्बुलेन्सको आवश्यकता झनै बढेको बताउँछन् । पहिले चालकले एम्बुलेन्समा बिरामी लिएर आउँथे भने, अहिले तत्काल आवश्यक उपचारका लागि भनेर पछाडि एक जना चिकित्सक सहित अस्पतालले पठाउँछ । ‘तर जति नै सुविधा भएपनि एम्बुलेन्स डक्टरजस्तो हुन्न । सकभर छिटो अस्पताल पुर्‍याए बाँच्न सक्ने सम्भावना हुन्छ,’ राउतले भने ।

यसको उपायबारे राज्य गम्भीर नभए अझ खराब अवस्था आउन सक्ने उनी औंल्याउँछन् । उनको विचारमा एम्बुलेन्स, दमकल जस्ता आकस्मीक सवारी साधनका लागि छुट्टै लेन बनाउनुपर्छ । यसका साथै उपत्यकामा गाडीको संख्या नियन्त्रण गर्न सक्नुपर्छ । अन्य गाडी चालकलाई पनि सचेत बनाउन सक्नुपर्ने उनी धारणा राख्छन् ।

पूर्व एसपी जगतमान श्रेष्ठ राउतका कुरामा सहि थप्छन् । ‘विकसीत मुलुकमा आकस्मीक साधनका लागि बेग्लै लेन हुन्छ । हाम्रोमा छोड्न चाहे पनि सडकमा छोड्न सकिन्न,’ श्रेष्ठले भने । जथाभावी साइरन र बत्ति बाँडेर पनि यसको महत्व घटेको र दुरुपयोग बढेको उनको ठहर छ । फोहोरको गाडी, प्रमुख जिल्ला अधिकारी लगायतका प्रहरी प्रशासनलाई जथाभावी रातो बत्ती र साइरन दिएकाले पनि मान्छेले वास्ता गर्न छोडेको उनको बुझाइ छ । एम्बुलेन्स भन्दा बढी महत्व भिआइपि र भिभिआइपी सवारीलाई दिँदा परेको मर्काबारे राज्य आँखा चिम्लिएको उनी बताउँछन् ।

प्रकाशित : भाद्र १८, २०७५ २०:३२
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

संसद्‍मा पहिलोपटक मन्त्री–सांसद प्रश्नोत्तर

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — संघीय संसदमा सोमबारदेखि मन्त्रीसँग प्रश्नोत्तर (सवालजवाफ) कार्यक्रम सुरु भएको छ । संसद् नियमावलीमा यस्तो व्यवस्था पहिल्यैदेखि भए पनि पहिलोपटक अभ्यास गरिएको हो ।

पहिलो दिन शिक्षा विज्ञान तथा प्रविधिमन्त्री गिरिराजमणि पोखरेलले सांसदका प्रश्नको जवाफ दिए । उनलाई सञ्जयकुमार गौतमले सुरुवाती प्रश्न गरे । गौतमले बजेट वक्तव्यको ४९ नं. बुँदामा उल्लेख भएअनुसार आर्थिक रूपमा विपन्न सीमान्तकृत समुदाय तथा लक्षित वर्गका विद्यार्थीलाई उच्च, प्राविधिक तथा व्यावसायिक शिक्षा अध्ययनका लागि ५ प्रतिशत ब्याज अनुदानमा कर्जा उपलब्ध गराउने व्यवस्था कहिले कार्यान्वयन हुन्छ भन्ने प्रश्न गरेका थिए ।


मन्त्री पोखरेलले उच्च शिक्षा अध्ययनका लागि निब्र्याजी र सहुलियत ऋण दिने कार्यविधि तयार भइसकेको जवाफ दिए । उनले पहिलो चौमासिकभित्रै विद्यार्थीले सहुलियतपूर्ण ऋण पाउने जानकारी गराए तर उच्च शिक्षाको हकमा भने कुन–कुन विषयलाई यस कार्यक्रमअन्तर्गत समेट्ने भन्नेमा कार्यविधिले टुंगो लगाउन बाँकी रहेको उनले बताए । ‘अर्थ मन्त्रालयसँग समन्वय गरेपछि उच्च शिक्षाको विषय पनि टुंगो लाग्छ,’ उनको जवाफ थियो ।


मन्त्री पोखरेलको जवाफमा पनि सांसदले पूरक प्रश्न गरेका थिए । यसरी सोध्नेमा प्रेम सुवाल, विरोध खतिवडा, तेजुलाल चौधरी, राजेन्द्रकुमार केसी, अमरेशकुमार सिंहलगायत थिए । उनीहरूले शिक्षामा हुने र नहुनेबीच ठूलो अन्तर रहेको भन्दै यसलाई मेटाउनुपर्नेमा जोड दिएका थिए । प्रश्नोत्तर कार्यक्रमका लागि मन्त्रालयगत बार निर्धारण गरिएको छ जसमा आइतबार प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद् कार्यालयसँग सम्बन्धित प्रश्न सोध्न पाइनेछ । त्यसमा प्रधानमन्त्रीले जवाफ दिनुपर्नेछ । सोमबार रक्षा, शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि, ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ, भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयसँग सम्बन्धित प्रश्न सोध्न पाइनेछ ।


मंगलबार स्वास्थ्य तथा जनसंख्या, कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला, संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन, उद्योग वाणिज्य तथा आपूर्ति, बुधबार गृह, कृषि तथा पशुपन्छी विकास, महिला बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक, वन तथा वातवरण, बिहीबार परराष्ट्र, सहरी विकास, संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन, युवा तथा खेलकुद र शुक्रबार श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा, सञ्चार तथा सूचना प्रविधि, खानेपानी तथा भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालयसँग सम्बन्धित प्रश्न सोध्ने व्यवस्था मिलाइएको छ ।


इच्छुक सांसदले बैठकअघि नै प्रश्न टिपाउनुपर्नेछ । त्यसरी टिपाइएकामध्ये छनोट भएका प्रश्नलाई मात्रै संसदमा प्रवेश दिइनेछ । सभामुखले छनोट गरेका प्रश्नलाई संसदको कार्यसूचीसँगै वितरण गर्ने व्यवस्था मिलाइएको छ ।
प्रतिनिधिसभा सञ्चालन नियमावलीको परिच्छेद ८ ले यस्तो प्रश्नोत्तर कार्यक्रम राख्न पाउने व्यवस्था गरेको छ ।


सांसदले सार्वजनिक महत्त्व र सरोकारका कुनै पनि विषयमा प्रश्न सोध्न पाउनेछन् । सभामुख कृष्णबहादुर महराले पहिलोपटक यस्तो प्रश्नोत्तर कार्यक्रम सुरु गरेको बताउँदै यसलाई निरन्तरता दिने बताए । संसदलाई प्रभावकारी बनाउन र सरकारको कामकारबाहीमा समेत चुस्त बनाउन सहयोग पुर्‍याउने उनको विश्वास छ ।

प्रकाशित : भाद्र १८, २०७५ २०:२२
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT