अग्लो नाचैं–थोंचे झोलुंगे पुल

बीच भागबाट पानीको सतहसम्म ४१२ मिटर उचाइ रहेको छ
आश गुरुङ

मनाङ — तल्लो मनाङको नासों गाउँपालिका–२ को नाचैं र ५ को थोंचे ताम्राङ जोड्ने डोना खोलाको झोलुंगे पुल सर्वाधिक अग्लो बनाइएको छ । निर्माण सुरु गरिएको ३ वर्षपछि यसको उचाइको नाप लिइएपछि प्राविधिकले उक्त पुल अहिलेसम्मकै अग्लो रहेको बताए ।

नासों गाउँपालिकाका प्राविधिक र जनप्रतिनिधिलगायत टोलीले उक्त पुलको उचाइ नाप गरेका हुन् । १ सय ३५ मिटर लम्बाइ पुलको बीच भागबाट पानीको सतहसम्म ४ सय १२ मिटर उचाइ रहेको गाउँपालिकाका इन्जिनियर सुवास पाण्डेयले बताए ।

नासों २ का अध्यक्ष भीमबहादुर गुरुङका अनुसार लामो समयदेखि प्रयोगमा रहे पनि खोलाबाट पुलसम्मको उचाइ आइतबार नाप गरेपछि मात्रै थाहा भएको हो । ‘पुल अग्लो ठाउँमा बनेको छ । उचाइबारे हामीलाई पनि जिज्ञासा थियो,’ उनले भने, ‘अब त हाम्रो पुल सर्वाधिक अग्लो रहेछ भन्ने थाहा भयो ।’ उक्त पुल तत्कालीन संघीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालयअन्तर्गत स्थानीय पूर्वाधार विकास तथा कृषि सडक विभागको सस्पेन्सन ब्रिज डिभिजनले ०७२ मा बनाएको हो ।

Yamaha

विकिपिडियामा उल्लेखित ‘लिस्ट अफ हाइएस्ट ब्रिजेज’ शीर्षकको तथ्यांकअनुसार विश्वका सबैभन्दा अग्ला ५ झोलुंगे पुल सबै चीनमा पर्छन् । उक्त तथ्यांकमा नेपालको पुलबारे भने उल्लेख छैन ।

चीनको छिङ्सुई खोला पुलको उचाइ ४ सय ६ मिटर छ । विश्वमै सबैभन्दा अग्लो भनिएको चीनकै तुक पुल ५ सय ६५ मिटर उचाइको छ । दोस्रो अग्लो चीनकै सिदु खोला पुल ४ सय ९६ मिटर, तेस्रो अग्लो पुली पुल ४ सय ८५ मिटर र चौथो यची खोला पुल ४ सय ३४ मिटर उचाइको छ ।

नेपालमा हालसम्म सबैभन्दा अग्लो झोलुंगे पुल भनिएको पर्वतको कुश्मास्थित पुलको उचाइ नदीको सतहबाट १ सय ५६ मिटर छ । ‘सबैले अग्लो भनेका कारण हामीले पुलको उचाइ नाप लियौं । उचाइ ठीक ४१२ मिटर छ । यो नेपालको सबैभन्दा अग्लो पुल ठहरिएको छ,’ इन्जिनियर पाण्डेयले भने, ‘विश्वमा कहाँ कति अग्ला झोलुंगे पुल छन्, त्यो तथ्यांकले बताउला । तर, नेपालको भने सबैभन्दा अग्लो हो भन्न सकिन्छ ।’

नापीपछि वडाअध्यक्ष गुरुङ छक्क परेका छन् । ‘हामीलाई हाम्रै सम्पत्तिबारे थाहा नरहेछ । हामी पहिल्यै यसको प्रचारप्रसार गर्न चुक्यौं,’ उनले भने । उनका अनुसार गाउँका मान्छे वारपार गर्न पुल बनाइएको हो । स्थानीयले माग परेपछि तत्कालीन स्थानीय विकास मन्त्रालयअन्तर्गत डोलिडारको झोलुंगे पुल आयोजनाले बनाएको थियो।

नासों गाउँपालिका अध्यक्ष चन्द्र घलेले आफ्नै गाउँपालिकाको अग्लो पुल सर्वाधिक अग्लोमा भन्ने भर्खरमात्रै थाहा पाएको बताए । ‘विश्वमा रेकर्ड राख्न सक्ने यस्ता सम्पदा हामीसँग धेरै छन् । यहाँ अचम्मका कला र संस्कार संस्कृति छन्,’ उनले भने, ‘अहिले आएर थाहा हुँदै छ ।’ पुललाई सम्बद्ध निकायले विश्व सम्पदामा सूचीकृत गर्न पहल गर्नुपर्ने उनले बताए ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र २०, २०७५ ०७:२७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

खानेपानीका स्रोतमा ‘कोलिफर्म’

दिसाबाट निस्कने ती जीवाणुका कारण मानिसमा पानीबाट सर्ने रोगको महामारी फैलिन सक्ने
पानी उमालेर, क्लोरिनको चक्की वा झोल राखेर वा उमालेर खानुपर्ने
आश गुरुङ

लमजुङ — सदरमुकाम बेंसीसहरका नगरवासीले उपभोग गर्दै आएको खानेपानी स्रोतमै कोलिफर्म (ई–कोली) जीवाणु भेटिएको छ ।

जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालय र लमजुङ जिल्ला सामुदायिक अस्पतालले गरेको नमुना परीक्षणका क्रममा पानीका मुहानमै कोलिफर्म भेटिएको हो ।

दिसाबाट निस्कने ती जीवाणुका कारण मानिसमा पानीबाट सर्ने रोगको महामारी फैलिन सक्छ । दुई संस्थाले कुवा, धारा, पँधेरा, मुहान, ट्यांकी साथै खोलाका पानीको परीक्षण गरेको थियो ।

नमुनाका लागि परीक्षण गरिएका सबै स्रोतमा कोलिफर्म (ई–कोली) भेटिएको जनस्वास्थ्य अधिकृत केशवप्रसाद चापागाईंले बताए । उनका अनुसार कोलिफर्म समूहको ई–कोली जीवाणु मानिसको आन्द्रामा मात्र पाइन्छ ।

पानीमा ई–कोली (कोलनी फर्मिङ युनिट) भेटिए त्यो दिसाबाट आएको हुन्छ । ‘ई–कोली आफैंले रोग निम्त्याउने होइन । पानीमा दिसा मिसिएपछि अन्य रोगका जीवाणुले मानिसमा महामारी फैलिन सक्छ,’ उनले भने ।

उनका अनुसार मानवको घनाबस्ती भएको ठाउँका मुहान तथा धारामा ई–कोलीका जीवाणु बढी मात्रामा देखिएको छ । बेंसीसहरकै चर्चित खानेपानीका धाराहरू गैरीधारा र तीनधारेको पानीमा दिसाबाट निस्कने जीवाणु भेटिएको उनले बताए । ‘मूल नजिकै घरहरू हुँदा सेफ्टि ट्यांकी रसाएर जीवाणु मूलसम्म आइपुग्छन् । यसले गर्दा खानेपानीमै जीवाणु मिसिन्छ र झाडापखला, आउँजस्ता रोगका जीवाणुले मानिसलाई बिरामी पार्छ,’ उनले भने ।

उनका अनुसार बेंसीसहरकै अन्य खानेपानीको स्रोत पनि सुरक्षित छैनन् । राष्ट्रिय खानेपानी गुणस्तर मादण्ड, २०६२ अनुसार शुद्ध अर्थात् मानिसले प्रयोग गर्ने खानेपानीको स्रोतमा ई–कोलीको मात्रा शून्य हुनुपर्छ ।

जनस्वास्थ्यले ६ ठाउँको मुहान, ट्यांकी र धाराको पानी परीक्षण गरेको थियो । ती ठाउँमा ३ देखि ८५ कोलनी फर्मिङ युनिट (ई–कोली) भेटिएको छ । बेंसीसहर ८ बालमन्दिर नजिकैको कुवामा १५ युनिट ई–कोली देखिएको छ ।

क्याम्पस रोडका उपभोक्ताको घरका धाराबाट आएको पानीमा ३ युनिट ई–कोली देखिएको जनस्वास्थ्य कार्यालयका ल्याब टेक्निसियन अधिकृत निरोजकुमार श्रेष्ठले बताए । उनका अनुसार बेंसीसहर ११ रामचोकबेंसी, दोर्दी गाउँपालिका ४ नौथर शेरा, मध्यनेपाल १, जिताकोट र जिताबेंसी, राइनास नगरपालिका २ बोराङखोला र दूधपोखरी गाउँपालिका २ बिचौर ठाँटीका खानेपानीका मुहान, ट्यांकी, धारा, कुवालगायतको पानी परीक्षण गरिएको थियो । सबै पानीका स्रोतमा ई–कोली भेटिएको उनले बताए ।

लमजुङ जिल्ला सामुदायिक अस्पतालले बेंसीसहर नगरपालिकाको चिती तिलाहर, दूधपोखरी गाउँपालिकाको कोल्की, राइनास नगरपालिकाको तार्कुघाट, दोर्दी गाउँपालिकाको भारते, सुन्दरबजार नगरपालिकाको परेवाडाँडा, मध्यनेपाल नगरपालिकाको रम्घा, क्व्होलासोंथर गाउँपालिकाको मालिङ र मस्र्याङदी गाउँपालिकाको सिम्पानीका पानीका मुहान, ट्यांकी र धाराका खानेपानीमा ई–कोली परीक्षण गरेको थियो । अस्पतालका मेडिकल रेकर्डर गणेश गुरुङका अनुसार ती ठाउँमा २ देखि १ सय बढी युनिट बढी ई–कोली भेटिएको छ ।

परेवाडाँडामा १ सय र चिती–तिलाहारका खानेपानीमा १ सयभन्दा बढी ई–कोली भेटिएको उनले बताए । लमजुङमा ४ वर्षअघि एकीकृत पोषण कार्यक्रम (सुआहारा) जिल्लाका साबिक ६१ वटा गाविसमा गरेको नमुना परीक्षणका क्रममा कोलिमर्फ (ई–कोली) देखिएको थियो ।

त्यतिबेला विभिन्न स्रोतबाट आएको ४ सय १९ खानेपानी नमूना परीक्षण गरिएकोमा २ सय ४४ मा कोलिफर्म भेटिएको थियो । त्यसपछि बर्सेनि आर्थिक वर्षको अन्तिम अर्थात् बर्खायाम सुरु हुनै लाग्दा यसको परीक्षण गरिँदै आएको छ ।

लमजुङ जिल्ला सामुदायिक अस्पतालका मेडिकल अधिकृत डा. हिक्मत भण्डारीले स्वास्थ्यका लागि कोलिफर्म (ई–कोली) हानिकारक नभई उक्त पानीमा दिसा मिसिएको प्रमाणित भएकाले दिसाबाट पानी मिसिने अन्य जीवाणुले महामारी निम्तिने खतरा हुने बताए ।

दिसा मिसिएको खानेपानी प्रयोग गर्दा झाडापखला, आउँ, हैजा, टाइफाइडजस्ता रोग लाग्न सक्छ । ‘खानीपानीका स्रोत नजिकै शौचालय भएकाले पानीमा ई–कोलीका जीवाणु मिसिन सक्छन्,’ उनले भने, ‘पानी खाँदा उमालेर, क्लोरिनको चक्की वा झोल राखेर वा उमालेर खाँदा राम्रो हुन्छ ।’ यस्तै पानीलाई फिल्टर, सोडिस गरेर पनि खानेपानी पिउन सकिन्छ । कोलिफर्म (ई–कोली) देखिएको ठाउँमा मुहानको सरसफाइ गर्नुपर्ने उनले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र १९, २०७५ १०:१५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT