कृषि पर्यटनका लागि पन्छीपालन

करिश्मा चौधरी

बाँके — लामो समय उनी होटल व्यवसायमा भुले । थोरबहुत पैसा पनि कमाए । पैसा कमाए पनि खजुरा गाउँपालिका–३ का प्रेम खरेलको मन रत्तिएन । चार वर्षदेखि उनी पशुपन्छी फार्ममा छन्, त्यसमा भने अचम्मै खुसी भेटिरहेका छन् ।

बाँकेको खजुरा गाउँपालिका–३ मा प्रेम खरेलले सञ्चालन गरेको कृषि फार्म । फार्ममा बंगुर, बाख्रा, माछा, हाँस, कुखुरा, खरायो र बट्टाई पालेका छन् ।तस्बिर : कान्तिपुर

‘पैसो त होटल व्यवसायमा पनि थियो,’ फार्ममा आफैं खटिरहेका खरेल खुसी साट्दै भन्छन्, ‘धेरै आनन्द भेटें यहाँ । पशुपन्छीसँग रमाउँदा आनन्द लाग्छ ।’

सुरुमा सामूहिक लगानीमा बंगुरपालनबाट फार्म सुरु भएको थियो । ५० वटा बंगुरबाट पाठापाठी उत्पादन केन्द्रकै रूपमा फार्मलाई चिनियो । पछि खरेलले फार्म एक्लै सञ्चालन गर्न थाले । उनको फार्ममा अचेल ७ प्रकारका पशुपन्छी छन् ।

Yamaha

बंगुर, बाख्रा, माछा, हाँस, कुखुरा, खरायो, बट्टाई पालन गरिरहेका छन् । कृषि फार्मबाट मासिक डेढ लाख रुपैयाँसम्म आम्दानी गर्छन् । उनको फार्ममा तीन करोड रुपैयाँभन्दा बढीको लगानी छ । फार्ममा धेरै पशुपन्छी पाल्न थालेपछि फार्मको क्षेत्रफल ४० कट्ठा पुर्‍याएको उनले बताए ।

आफ्नो फार्मलाई कृषि पर्यटन स्थलका रूपमा विकास गर्ने लक्ष्य खरेलले लिएका छन् । जसका लागि वैधानिक रूपमा पाल्न मिल्ने र तराईको वातावरणमा हुर्किन सक्ने सबै पशुपन्छी पाल्ने उनको सोच छ । छिट्टै नै टर्की र लौकाट जातका पन्छी पाल्ने योजना उनले सुनाए ।

खरेलले अहिले ७ जनालाई रोजगारी दिएका छन् । ‘मिहिनेतअनुसारको फल पनि पाइरहेको छु,’ उनी दंग छन् ।

फार्मबाट उत्पादन गरेका पशुपन्छी बिक्री गर्न बजारको समस्या नरहेको उनले सुनाए । ‘बेच्न होइन, बरु पुर्‍याउनै गाह्रो छ । किन्न आउनेको फार्ममा लर्कै लाग्छ,’ उनी भन्छन् । मिहिनेत धेरै भए पनि कृषि आत्मसन्तुष्टिको पेसा रहेको उनको भनाइ छ । ‘होटल व्यवसाय धेरैले गरेका छन्,’ उनले भने, ‘कृषितर्फ युवालाई आकर्षित गर्नुपर्छ भनेर यस क्षेत्रमा लागेको हुँ ।’

कृषिमा देशलाई आत्मनिर्भर बनाउन युवाहरू यसतर्फ लाग्नुपर्ने खरेल सुझाउँछन् । ‘व्यावसायिक कृषिमा जोड दिनुपर्छ । आफ्नो ठाउँअनुसारको कृषि बाली, पशुपालन, फलफूल र तरकारी खेती गर्न सके मात्रै कृषि उपज आयात गर्नुपर्ने बाध्यता हट्छ,’ उनी भन्छन् ।

युवालाई कृषितर्फ आकर्षित गर्न सरकारले किसानलाई सहुलियत दरमा ऋण दिने र वास्तविक किसानलाई अनुदान दिने व्यवस्था कार्यान्वयन गर्नुपर्ने उनको अनुभव छ ।

Esewa Pasal

प्रकाशित : भाद्र २१, २०७५ ०७:१९
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

गाउँगाउँमा हरेरी पूजा

करिश्मा चौधरी

बाँके — संस्कृतिका धनी मानिने थारू समुदायमा चाडपर्वको रौनक सुरु भएको छ । केही दिनअघि मात्रै उक्त समुदायले गुरही पर्व मनायो ।

बााकेमा थारू समुदायमा मनाइने गुरही पर्वका लागि ढकियामा राखिएको भुटेको गेडागुडी र कपडाको टुक्राको गुडिया । तस्बिर : करिश्मा

गाउँगाउँमा हरेरी पूजाको चहलपहल सुरु भइसकेको छ । नजिकिँदै गरेको कृष्ण जन्माष्टमी, अटवारीको तयारी पनि तीव्र छ ।

गुरही पर्वबाट थारू चाडपर्वको सुरुआत भएको मानिन्छ । गुरही बालपर्व हो । गुडिया र भुटेको मकै, चना, धानलगायत गेडागुडी ढकियामा राखेर चोक या बडघरको आँगनमा भेला भएर रमाइलो गरी मनाउने गरिन्छ । यस पर्वमा आफू र आफ्नो साथीलाई सताउने शक्तिलाई लट्ठीले हानेर भगाउने गरिन्छ ।

गुरही पर्व मनाए बालबालिकालाई नराम्रो शक्तिबाट बचाउन सकिन्छ भन्ने थारू समुदायको विश्वास छ । खेतीपातीको काम सकिएपछि खेतमा धान, मकै राम्रो उब्जनी होस्, रोग किरा नलागोस् भनेर थारू समुदायमा मनाउने अर्को पर्व हो हरेरी । खेती गर्दा सबै ध्यान काममा मात्रै जाओस् भनेर गाउँमा नाचगान गरिँदैन ।

खेतीपातीको काम सकिएपछि नाचगानको अवसर खुलाउन गाउँका सबै मादल जम्मा गरेर गुर्वाले मन्त्र पढ्छन् । अनि, नाचगान सुरु हुन्छ । रमाइलो गर्ने पर्वका रूपमा यसलाई लिइन्छ । त्यसै दिन अग्निपूजा पनि गरिन्छ । यो पर्व गाउँअनुसार फरकफरक दिनमा मनाइन्छ ।

कृष्ण जन्माष्टमीका अवसरमा अष्टिम्की पर्व मनाइँदै छ । यो दिन थारू समुदायमा फरक रौनक हुन्छ । बिहानै नुहाएर व्रतालु आफ्नो पूजा सामग्री जुटाउँछन् । अष्टिम्की चित्र तयार गर्छन् । यसको खास रौनक त्यतिबेला सुरु हुन्छ, जब थारू महिला आफ्नो मौलिक वेशभूषामा पूजा गर्न निस्कन्छन् ।

पूजा गर्नुभन्दा पहिला आफ्नो घरको देउता कोठाबाट माटोको पालामा बत्ती बालेर निस्कन्छन् । थालमा चामल, पालाको बत्ती, वरिपरि घुन्यासर फूल र अमला अनि हातमा काँस अथवा पित्तलको लोटामा जल लिएर गाउँको बडघरको घरमा बनाएको अष्टिम्की चित्रमा पूूजा गर्छन् ।

मौलिक वेशभूषामा सजिएका बालिका, किशोरी, युवती अनि विवाहिता महिलाले अष्टिम्की पूजा गरिरहेको त्यो दृश्य निकै आकर्षक देखिन्छ । सिन्दूरले चित्रमा रहेका पात्रलाई टीका लगाइन्छ । लोटाको जल अनि घिउ आगोमा धुपाइन्छ । धुपाइ सकेपछि पहिलो दिनको पूजा सकिन्छ । अष्टिम्की गीतमा कृष्ण भगवानको जीवनका हरेक घटना समावेश गरिने थारू अग्रज रामलखन थारू बताउँछन् ।

गीतमा हलो बनाउनेदेखि सुरु गरेर कृष्ण जन्मँदाको पीडा, उनको बाल्यकालजस्ता सबै कुरा समावेश गरिने थारूले बताए । व्रतालुले रातभरि दियो बालेर गीत गाइरहन्छन् । उनीहरूले बालेको दियो रातभरि बलिरहनुपर्छ भन्ने मान्यता छ ।

थारू समुदायमा अष्टिम्कीलाई विशेष पर्व मानिन्छ । पहिले सबैले मनाउने गरे पनि अहिले विशेष गरी महिलाले मनाउँछन् । अष्टिम्की व्रत बसेपछि राधाकृष्णको जस्तै जोडी पाउने विश्वास गरिन्छ । अष्टिम्कीले थारू समुदायमा विशेष मान्यता राख्छ ।

तर, पछिल्लो समयका पुस्तामा भने अष्टिम्कीको मान्यताबारे थाहा नभएको थारू अग्रज रामकिसन थारूले बताए । ‘अचेलका बच्चा व्रत बस्छन् । पूजा गर्छन् । तर, अष्टिम्की किन मनाउँछौं भन्ने थाहा पाएका छैनन्,’ उनले भने, ‘अहिलेको पुस्ताले रहरै रहरले मात्रै अष्टिम्की मनाउने गरेका छन् ।’

केही दिनपछि अटवारी पर्व मनाइन्छ । जसमा सूर्यदेवको पूजा गरिन्छ । यस पर्वमा बिहानै उठेर नुहाइसकेपछि तामाको लोटाको पानी सूर्यदेवलाई चढाइन्छ । यस दिन थारू समुदायका महिला र पुरुष व्रत बस्छन् । विशेष गरी पुरुषले मनाउँछन् । अटवारीमा ५ वा ७ वर्ष नियमित व्रत बसेर पूजा गरे मागेको पूरा हुन्छ भन्ने धार्मिक विश्वास छ ।

प्रकाशित : भाद्र १७, २०७५ १०:४३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT